Dava zamanaşımı

Süre, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir ve kural olarak suçun işlendiği günden işlemeye başlar. Süre dolduğunda mahkeme, sanığın suçu işleyip işlemediğine bakmadan davanın düşmesine karar verir.

Ayrıntılı rehber: ceza davasında zamanaşımı sürelerinin nasıl hesaplandığı

Bilmeniz gerekenler

• Süreler: ağırlaştırılmış müebbette 30, müebbette 25, en az 20 yıl hapiste 20, 5 yıldan fazla 20 yıldan az hapiste 15, 5 yıla kadar hapis veya adli para cezasında 8 yıldır (TCK m. 66/1).
• Seçimlik cezalı suçlarda hapis cezası esas alınır (TCK m. 66/4).
• Savcı huzurunda ifade, sorgu, tutuklama, iddianame ve mahkûmiyet kararı süreyi keser; süre yeniden başlar ama toplamda en fazla yarısı kadar uzar (TCK m. 67).
• Suç tarihinde 12–15 yaş arasındakilerde sürenin yarısı, 15–18 yaş arasındakilerde üçte ikisi uygulanır (TCK m. 66/2).
• Yurt dışında olmak süreyi kendiliğinden durdurmaz; kaçak olduğuna karar verilen kişide ise zamanaşımı durur (TCK m. 67/1). Ayrıntı: yurt dışındayken Türkiye’deki ceza davası.

Sık karıştırılan

Ceza zamanaşımı (TCK m. 68) kesinleşmiş cezanın artık infaz edilememesidir ve süreleri farklıdır. Şikâyet süresi ise şikâyete bağlı suçta davanın başlayabilmesi için gereken 6 aylık süredir; şikâyet süresinin ne zaman başladığı ayrı bir konudur.

Sık sorulan sorular

Dava zamanaşımı ile ceza zamanaşımı arasındaki fark nedir?

Dava zamanaşımı hüküm kesinleşmeden önce işler ve dolunca dava düşer; ceza zamanaşımı ise kesinleşmiş cezanın belirli süre infaz edilmemesiyle işler ve dolunca ceza artık infaz edilemez (TCK m. 66, 68). Süreler farklıdır: örneğin 5 yıla kadar hapiste dava zamanaşımı 8, ceza zamanaşımı 10 yıldır.

Hakaret davası kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Hakaretin temel hâlinde dava zamanaşımı 8 yıldır; ifade, sorgu veya iddianame gibi işlemlerle süre kesilirse en fazla 12 yıla uzar (TCK m. 66/1-e, 67/4). Bundan ayrı olarak şikâyet süresi içinde şikâyet edilmezse dava hiç açılamaz.

Zamanaşımıyla düşen dava sabıka kaydına işler mi?

Hayır. Düşme kararı bir mahkûmiyet değildir; hakkınızda hüküm kurulmadığı için adli sicile kayıt girmez.

Zamanaşımını ayrıca ileri sürmem gerekir mi?

Hayır, savcılık ve mahkeme zamanaşımını kendiliğinden dikkate almak zorundadır; süre dolmuşsa soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada davanın düşmesine karar verilir (CMK m. 223/8). Yine de sürenin dolduğunu düşünüyorsanız bunu savunmanızda belirtebilirsiniz.

Zamanaşımı hangi günden başlar?

Kural olarak suçun işlendiği günden; teşebbüste son hareketin yapıldığı, zincirleme suçta son suçun işlendiği, kesintisiz suçta kesintinin gerçekleştiği günden başlar. Çocuğa karşı üstsoy ya da çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişilerce işlenen suçlarda süre, çocuk 18 yaşını bitirince işlemeye başlar (TCK m. 66/6).