Kolluk

Gündelik dilde “polis” ya da “karakol” denen kurumlar hukukta kolluk diye anılır. Kolluk iki ayrı görev yürütür: Suç işlenmeden önce düzeni korurken idari kolluk, suç işlendikten sonra delil toplarken adli kolluk olarak çalışır. Ceza dosyalarında karşınıza çıkan, adli kolluktur.

Kanundaki yeri

Adli kolluğun kimlerden oluştuğunu CMK 164 sayar: emniyet teşkilatı, jandarma, gümrük muhafaza ve sahil güvenlik birimlerinde soruşturma işlemi yapan görevliler. Aynı madde, soruşturma işlemlerinin savcının emir ve talimatıyla öncelikle adli kolluğa yaptırılacağını söyler. CMK 161’e göre kolluk, el koyduğu olayları, yakaladığı kişileri ve uyguladığı tedbirleri derhâl savcıya bildirmek ve savcının adli emirlerini gecikmeden yerine getirmek zorundadır. Savcı emirlerini yazılı, acele hâllerde sözlü verir. Gerektiğinde diğer kolluk birimleri de adli kolluk görevi yapar (CMK 165).

Uygulamada ne anlama gelir

Kolluk soruşturmanın sahibi değildir; dosyayı yöneten ve dava açılıp açılmayacağına karar veren Cumhuriyet savcısıdır. Gözaltına da kural olarak savcı karar verir; kolluk amirinin kendi başına gözaltı yetkisi yalnız suçüstü hâllerinde ve kanunda sayılan suçlarla sınırlıdır (CMK 91/4). Karakolda verdiğiniz ifade de savcı adına alınmış bir ifadedir. Ancak müdafi bulunmadan kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz; aynı olay için yeniden ifade gerekirse bunu yalnız savcı alabilir (CMK 148/4-5). İki ifade arasındaki farkları kollukta ifade ile savcılıkta ifade farkı yazısı anlatıyor; tutanaktaki bir ifadeye itirazınız varsa ifade tutanağını imzalamazsam ne olur sorusuna bakabilirsiniz.

Örnek

Bir alışveriş merkezinde kavga çıkar, polis olay yerine gelir ve tarafları karakola götürür. Ekip amiri olayı nöbetçi savcıya telefonla bildirir; savcı tarafların ifadelerinin alınmasını, kamera kayıtlarının istenmesini ve yaralanan kişinin rapor için hastaneye götürülmesini sözlü olarak emreder. Polis bu işlemleri yapar ve tutanakları savcılığa gönderir. Dava açılıp açılmayacağına polis değil, savcı karar verir.

Sık karıştırılan

Kolluk ile savcılık sık karıştırılır. İfadeye çağrıldığınızda önce çağrıyı kimin yaptığına bakın: Karakol ya da jandarma komutanlığı çağırıyorsa ifade kollukta, adliyeden çağrı geliyorsa savcılıkta verilir. Her iki yerde de susma hakkınız ve avukat hakkınız aynıdır.