Tanık

Tanık çağrı kâğıdıyla çağrılır ve kâğıtta gelmemenin sonuçları yazar (CMK 43/1). Tanıklık bir yükümlülüktür: çağrıya uymak ve gerçeği söylemek gerekir. Tanığın kendisi hakkında suçlama yoktur; bu yüzden şüpheliye tanınan susma hakkı tanık için aynı biçimde geçerli değildir.

Ayrıntılı rehber: tanık olarak ifadeye çağrıldığınızda sizi neyin beklediği

Bilmeniz gerekenler

• Mazeret bildirmeden gelmeyen tanık zorla getirilir ve masraf ondan alınır (CMK 44/1).
• Şüphelinin eşi, nişanlısı, üstsoyu, altsoyu ve belli derecedeki hısımları tanıklıktan çekinebilir (CMK 45/1); ayrıntısı tanıklıktan çekinme yazısında.
• Kendinizi ya da bu yakınları suçlayabilecek sorulara cevap vermeyebilirsiniz (CMK 48/1).
• Yasal sebep olmadan tanıklıktan kaçınana üç ayı geçmemek üzere disiplin hapsi verilebilir (CMK 60/1).
• Gerçeğe aykırı tanıklık ayrı bir suçtur: soruşturmada dört aydan bir yıla, mahkeme huzurunda bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir; üç yıldan ağır cezalı suç dosyasında ceza iki ila dört yıldır (TCK 272).

Sık karıştırılan

Tanık ile müşteki karıştırılır. Müşteki suçtan zarar gördüğünü söyleyip şikâyet eden kişidir; aynı zamanda mağdursa tanık olarak dinlense bile yemin ettirilmez (CMK 236/1); tanık ise olayı dışarıdan bilen üçüncü kişidir.

Sık sorulan sorular

Tanık ile bilirkişi arasındaki fark nedir?

Tanık olayı bizzat görmüş, duymuş ya da bilen kişidir; bilirkişi ise olayla ilgisi olmayan, uzmanlık veya teknik bilgi gerektiren bir konuda görüş vermek üzere görevlendirilen kişidir (CMK 63/1). Tanığın yerine bir başkası geçemez, bilirkişi ise değiştirilebilir.

Polis tanık olarak çağırırsa gitmek zorunda mıyım?

Gelmeyen tanığın zorla getirilmesi gibi sonuçlar, kanunda yalnız savcı, hâkim veya mahkeme önünde dinlenme için düzenlenmiştir (CMK 43/5). Kolluğun çağrısına gitmeseniz bile savcılık sizi ayrıca tanık olarak çağırabilir; o çağrıya uymak zorunludur.

Tanık yemin eder mi?

Evet. Tanıklar dinlenmeden önce ayrı ayrı yemin eder; soruşturmada savcı da tanığa yemin verir (CMK 54).

Tanıklık için kaybettiğim iş günü ve yol masrafı karşılanır mı?

Evet. Savcı ya da mahkemenin çağırdığı tanığa, Adalet Bakanlığı tarifesine göre kaybettiği zamanla orantılı tazminat ödenir; başka yere gitmek zorunda kaldıysa yol, konaklama ve yemek giderleri de karşılanır (CMK 61/1).

Tanığın kimliği gizli tutulabilir mi?

Yalnız örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda ve kimliğin açıklanması tanık ya da yakınları için ağır tehlike oluşturacaksa (CMK 58/2, 58/5). Diğer dosyalarda tanığın kimliği ve adresi dosyada yer alır.