Yeniden Yargılama Nasıl İstenir: Adım Adım Başvuru

Yeniden Yargılama Ne Zaman Gündeme Gelir: Karar Kesinleşmiş Olmalı

Bu yol, olağan kanun yolları tükendikten sonra devreye girer. Dosyanız hâlâ istinaftaysa ya da temyiz incelemesi sürüyorsa yargılamanın yenilenmesini isteyemezsiniz. Önce o yolları kullanmanız gerekir. Kanun buna olağanüstü kanun yolu diyor; adı üstünde, istisnai bir imkândır.

Karar kesinleşmişse artık dosya kapanmıştır. Devlet, kesin hükme saygı ilkesini önemser. Bu yüzden kapıyı yeniden aralamak için elinizde ciddi bir gerekçe olmalı. Mahkemenin baktığı ilk şey, ileri sürdüğünüz durumun kanundaki sebeplerden birine oturup oturmadığıdır.

Bir başka sınır daha var. Hatanın giderilmesini sağlayacak başka bir hukuki yol duruyorsa bu yola gidemezsiniz.

CMK 315/2: (2) Hatanın giderilebilmesini sağlayacak başka bir yol varsa, yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilemez.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Örneğin infazla ilgili bir hesaplama hatası varsa, çözüm yargılamanın yenilenmesi değil infaz hâkimliğine başvurmaktır. Bunu karıştırmak, aylarca bekleyip ret kararı almakla sonuçlanır.

Mahkemenin Kabul Ettiği Sebepler: Elinizdeki Şey Bunlardan Biri mi

CMK 311’in birinci fıkrası, hükümlü lehine yenileme sebeplerini altı bent hâlinde sayar. Duruşmada kullanılan bir belgenin sahte olduğunun anlaşılması bunlardan biridir. Yemin ettirilerek dinlenen tanığın ya da bilirkişinin gerçek dışı beyanda bulunduğunun ortaya çıkması da öyle. Hükme katılan hâkimin görevini kusurlu biçimde yapması, ceza hükmünün dayandığı hukuk mahkemesi kararının başka bir kesin hükümle ortadan kalkması da sayılan hâller arasında.

Pratikte en çok kullanılan bent, yeni olay veya yeni delil bendidir.

CMK 311/1-e: Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa.

Bu bendin iki ayağı var. Delil gerçekten yeni olacak; bir de tek başına veya eski delillerle birlikte sonucu değiştirecek güçte olacak. İkisi birden yoksa mahkeme dosyayı açmaz.

Altıncı bent ise AİHM kararlarına ilişkindir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, hükmün sözleşmeye aykırı biçimde verildiğini kesinleşmiş kararla tespit etmişse yenileme isteyebilirsiniz. Burada bir süre sınırı vardır: AİHM kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde başvurmanız gerekir. Diğer sebeplerde ise kanun herhangi bir süre öngörmemiştir.

Yeni Delil Sandığınız Her Şey Yeni Delil Değildir

Bana en sık gelen dosyalar burada tıkanıyor. İnsanlar dosyada zaten var olan bir belgeyi, mahkemenin dikkate almadığını düşündükleri bir tanık beyanını ya da eski hükmün gerekçesine yönelik itirazlarını “yeni delil” diye getiriyor. Değil. Mahkeme o delili görmüş ve değerlendirmişse, ondan farklı bir sonuç çıkarmasını istemek yenileme sebebi olmaz.

Yeni delil, karar verilirken mahkemenin bilmediği delildir. Sonradan ortaya çıkmış olabilir; ya da o tarihte var olup da bilinmediği için sunulamamış olabilir. Sonradan bulunan bir kamera görüntüsü, o güne kadar kimsenin haberi olmadığı bir banka kaydı, olay anında sizi başka yerde gösteren bir HTS kaydı buna örnektir. Tanığın sonradan “ben yalan söyledim” demesi de çoğu zaman bu kapsamda değerlendirilir.

Bir de sıkça yapılan hata var: aynı maddenin alt ve üst sınırı içinde cezanın biraz düşürülmesini istemek.

CMK 315/1: (1) Kanunun aynı maddesinde yer almış sınır içinde olmak üzere cezanın değiştirilmesi amacıyla yargılamanın yenilenmesi kabul edilemez.

Yani “hâkim bana 3 yıl yerine 2 yıl verebilirdi” argümanıyla dosya açılmaz. Ulaşmak istediğiniz sonuç beraat ya da daha hafif bir kanun hükmünün uygulanması olmalı.

Yeniden Yargılama Nasıl İstenir: Dilekçeyi Hangi Mahkemeye Verirsiniz ve İçine Ne Yazarsınız

Adres bellidir. İstemi, sizi mahkûm eden mahkemeye sunarsınız. İstinaf mahkemesine ya da Yargıtay’a değil.

CMK 318/1: (1) Yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur. Bu mahkeme, istemin kabule değer olup olmadığına karar verir.

Yargıtay bozma yerine doğrudan hüküm kurmuş olsa bile durum değişmez; yine ilk derece mahkemesine başvurursunuz. Cezaevindeyseniz dilekçeyi kurum idaresine verebilirsiniz, oradan mahkemeye ulaşır. Başka bir yer mahkemesine verdiğiniz dilekçe de sonunda yetkili mahkemeye gönderilir, ama zaman kaybedersiniz.

Dilekçenin içeriği işin can damarı. CMK 317/2, istemin yasal nedenlerini ve dayandığı delilleri içermesini şart koşar. Ben dilekçeyi yazarken şu sırayı izliyorum: hangi mahkemenin hangi tarihli kararı, kesinleşme tarihi, dayanılan bent, o bendi doğrulayan somut delil, delilin neden yeni olduğu ve sonucu nasıl değiştireceği. Delil belge hâlindeyse ekleyin; bir kişinin beyanına dayanıyorsa o kişinin kimliğini ve adresini yazın.

Cezanız İnfazdayken Başvurdunuz: Tahliye Olur musunuz

Hayır, otomatik olarak tahliye olmazsınız. Bu, danışanların en çok yanıldığı nokta.

CMK 312/1: (1) Yargılamanın yenilenmesi istemi hükmün infazını ertelemez. Ancak mahkeme, infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına karar verebilir.

Yani dilekçeyi verdiniz diye cezaevi kapısı açılmaz. Ama mahkemenin takdir yetkisi var; infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına karar verebilir.

Uygulamada mahkemeler bu yetkiyi ihtiyatlı kullanır. Elinizdeki delil beraati kuvvetle muhtemel kılıyorsa, mesela sahtelik iddiası bir bilirkişi raporuyla desteklenmişse, durdurma kararı verildiğini görürüz. Zayıf gerekçeli dosyalarda ise mahkeme infaza dokunmadan esası inceler. Ben yenileme dilekçesinin sonuç kısmına her zaman ayrı bir talep olarak infazın durdurulmasını da yazıyorum; istemezseniz mahkeme kendiliğinden düşünmeyebilir.

İnfaz devam ederken yargılama yenilenip beraat çıkarsa ne olacağı da kanunda düzenlenmiş. Bu durumda yattığınız süre için maddi ve manevi tazminat talep edebilirsiniz. Talep, CMK’nın koruma tedbirleri nedeniyle tazminata ilişkin hükümlerine göre değerlendirilir.

Dosya Kabule Değer Bulunursa Ne Olur, Bulunmazsa Ne Yaparsınız

Süreç iki aşamalı işler. Birinci aşamada mahkeme duruşma açmadan, dosya üzerinden bakar. Dilekçe kanundaki şekle uygun mu, geçerli bir sebep gösterilmiş mi, sebebi doğrulayacak delil açıklanmış mı? Bu üçünden biri eksikse istem kabule değer görülmez ve reddedilir.

Kabule değer bulunursa dosya hemen açılmaz. Mahkeme, isteminizi Cumhuriyet savcısına ve ilgili tarafa tebliğ eder; iki hafta içinde diyeceklerini bildirmeleri istenir. Bu aşamadan sonra ikinci süzgeç gelir. Mahkeme, ileri sürdüğünüz iddiaların yeterince doğrulanıp doğrulanmadığına bakar. Doğrulanmıyorsa ya da belge sahteliği gibi hâllerde bunun önceki hükme hiçbir etkisi olmadığı anlaşılıyorsa, istem bu kez esastan reddedilir.

İddialarınız doğrulanırsa mahkeme yargılamanın yenilenmesine ve duruşmanın açılmasına karar verir. Ret kararları için elinizde bir imkân daha var: bu kararlara karşı itiraz yoluna gidebilirsiniz.

CMK 321/3: (3) Bu madde gereğince verilen kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir.

İtiraz, kararı veren mahkemeye verilir; inceleme bir üst merci tarafından yapılır. Süresini kaçırmamak için ret kararının tebliğ tarihini not edin.

Yenilenen Yargılamanın Sonu: Beraat, Aynı Ceza ve Cezanın Ağırlaşamaması

Duruşma açıldığında dosya baştan görülür. Deliller yeniden tartışılır, tanıklar yeniden dinlenebilir. Sonunda mahkeme ya önceki hükmü onaylar ya da o hükmü iptal edip dava hakkında yeniden karar verir. Yeni karar beraat olabilir, ceza verilmesine yer olmadığı olabilir, daha hafif bir cezaya hükmedilebilir.

Sizi rahatlatacak bir kural var. Başvuru hükümlü lehine yapılmışsa, yeni verilecek hüküm önceki cezadan daha ağır olamaz.

CMK 323/2: (2) Yargılamanın yenilenmesi istemi hükümlünün lehine olarak yapılmışsa, yeniden verilecek hüküm önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır bir cezayı içeremez.

Dolayısıyla “başvurursam ceza artar mı” korkusu, lehe yapılan başvurularda yersizdir. En kötü ihtimalle önceki hüküm onaylanır ve durum aynı kalır.

Her dosyada duruşma da açılmaz. Elde yeterli delil varsa mahkeme, savcının uygun görüşünü aldıktan sonra duruşma yapmadan hükümlünün derhâl beraatine karar verebilir. Hükümlü ölmüşse yine duruşmasız inceleme yapılır. Beraat kararıyla birlikte önceki hükmün ortadan kaldırılmasına da karar verilir; isterseniz bu iptal kararı, gideri Hazineye ait olmak üzere Resmî Gazete’de ilan edilir.

Yaşanmış Olaydan

Birkaç yıl önce büroya yaşlı bir çift geldi. Oğulları hırsızlıktan kesinleşmiş cezasını çekiyordu, tahliyesine bir buçuk yıl kalmıştı. Ellerinde bir ses kaydı vardı: dosyada aleyhe ifade veren tanık, mahalledeki bir sohbette “ben o çocuğu aslında görmedim, bana öyle söylettiler” demişti. İlk yaptığım şey heyecanı yatıştırmak oldu, çünkü ham bir ses kaydı tek başına mahkemeyi ikna etmez.

Önce tanığın kendisiyle temas kurulmasını istedim. Ailenin aracılığıyla tanık noterde bir beyanda bulundu; önceki ifadesinin gerçeği yansıtmadığını, olay anında olay yerinde olmadığını kabul etti. Bunun üzerine hem yalan tanıklık bendine hem de yeni delil bendine dayanan bir dilekçe hazırladık. Dilekçeye noter beyanını, tanığın adresini ve önceki ifadesinin hükmün gerekçesinde nasıl belirleyici rol oynadığını gösteren bölümleri ekledik. Ayrı bir başlık altında infazın durdurulmasını da talep ettik.

Mahkeme istemi kabule değer buldu, savcılığa ve müştekiye tebliğ etti. İnfazın durdurulması talebimiz ilk aşamada reddedildi; duruşma açılmasına karar verildikten sonra kabul edildi ve müvekkil tahliye oldu. Yeniden açılan duruşmada tanık dinlendi, beyanını mahkeme huzurunda da tekrarladı. Dosya beraatle sonuçlandı. Sonrasında cezaevinde geçen süre için tazminat davası açtık; o dosya da lehe neticelendi.