Bozma kararı

Bozma, kanun yolu incelemesinin sonuçlarından biridir. Üst mahkeme hükmü hatalı bulur, ama davayı kendisi bitirmez; dosyayı yeniden incelenip karara bağlanmak üzere ilk derece mahkemesine ya da bölge adliye mahkemesine gönderir. Bozma kararı beraat anlamına gelmez; dava kaldığı yerden yeniden görülür.

Kanundaki yeri

Yargıtay, temyiz edilen hükmü, hükmü etkileyecek nitelikteki hukuka aykırılıklar nedeniyle bozar ve bozma sebeplerini kararında tek tek gösterir (CMK 302/2). Bölge adliye mahkemesi ise kural olarak hatayı kendisi düzeltir ya da yeniden hüküm kurar; hukuka kesin aykırılık hâllerinde (görevsiz mahkemenin karar vermesi, savunma hakkının kısıtlanması, hukuka aykırı delile dayanılması gibi) ya da önödeme veya uzlaştırmanın uygulanmadığı anlaşıldığında bozup dosyayı geri gönderir (CMK 280/1-e, f; 289). Bozmadan sonra mahkeme taraflara bozmaya karşı diyeceklerini sorar (CMK 307/1).

Uygulamada ne anlama gelir

Dosya geri döndüğünde mahkemenin iki seçeneği vardır: bozmaya uymak ya da direnmek. Uyarsa bozma kararındaki gerekçeye göre eksikleri tamamlayıp yeni hüküm kurar; bu yeni karara karşı yalnız temyiz yoluna gidilebilir (CMK 307/3). Direnirse dosya önce kararı veren daireye gider; daire kararını düzeltmezse Yargıtay Ceza Genel Kurulu son sözü söyler (CMK 307/4). Hüküm yalnız sanık lehine temyiz edilmişse yeni ceza öncekini geçemez; buna aleyhe bozma yasağı denir. Bozma, tutuklu sanığın kendiliğinden tahliyesi anlamına gelmez; tutukluluk ayrıca değerlendirilir. Temyiz incelemesinin süresi için Yargıtay dosyası ne kadar sürer yazısına bakabilirsiniz.

Örnek

Hırsızlıktan mahkûm olan sanık kararı temyiz eder. Yargıtay, savunma tanığının dinlenmeden hüküm kurulduğunu tespit eder ve hükmü bozar. Dosya ilk derece mahkemesine döner, mahkeme bozmaya uyar, tanığı dinler ve yeniden karar verir. Yeni hükme karşı tekrar temyiz yoluna gidilebilir.

Sık karıştırılan

Bozma, düzelterek onama ile karıştırılır. Düzelterek onamada hata küçüktür (madde numarasının yanlış yazılması, hesap hatası gibi) ve üst mahkeme yeniden yargılamaya gerek görmeden hükmü kendisi düzeltir (CMK 303). Bozmada ise dosya yeniden yargılanmak üzere geri gönderilir.

Sık sorulan sorular

Bozma kararı ile onama kararı arasındaki fark nedir?

Onamada üst mahkeme hükmü hukuka uygun bulur ve hüküm kesinleşir; bozmada hükmü hatalı bulur ve dosyayı yeniden yargılama için geri gönderir.

Bozma kararından sonra ceza artabilir mi?

Hüküm yalnız sanık lehine temyiz edildiyse hayır; yeni ceza öncekinden ağır olamaz (CMK 307/5). Savcı ya da katılan aleyhe temyiz ettiyse ceza artabilir.

Bozma sonrası duruşmaya gitmezsem ne olur?

Dava yokluğunuzda da bitirilebilir. Ancak verilecek ceza bozulan cezadan ağır olacaksa sizin mutlaka dinlenmeniz gerekir (CMK 307/2).

Temyiz süresi ne kadar?

İki haftadır; gerekçeli hükmün tebliğinden başlar (CMK 291/1). Ayrıntısı: temyiz süresi ne kadar.