Kanun yararına bozma

Kanun yararına bozma olağanüstü bir kanun yoludur: süre geçtiği ya da kanun yolu kapalı olduğu için kesinleşmiş bir karardaki hukuka aykırılığı düzeltmeye yarar. Başvuru yetkisi size değil Adalet Bakanlığına aittir; siz Bakanlıktan bu yetkiyi kullanmasını isteyebilirsiniz. Uygulamada “yazılı emir” olarak da anılır.

Kanundaki yeri

CMK 309/1’e göre istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen bir hâkim ya da mahkeme kararındaki hukuka aykırılığı öğrenen Adalet Bakanlığı, kararın bozulmasını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından yazılı olarak ister. Başsavcılık istemi Yargıtay’ın ilgili ceza dairesine iletir; daire nedenleri yerinde bulursa kararı kanun yararına bozar (CMK 309/2-3). Bozmanın sonuçları CMK 309/4’te sayılır: cezanın kaldırılmasına ya da daha hafif cezaya Yargıtay doğrudan hükmedebilir; bazı hâllerde dosya ilk mahkemeye döner ve yeniden verilecek ceza öncekinden ağır olamaz. Bu bozma kararına karşı direnilemez (CMK 309/5).

Uygulamada ne anlama gelir

Bu yola en sık, itiraz üzerine kesinleşen sulh ceza hâkimliği kararlarında ve istinaf yolu kapalı olan küçük adli para cezalarında başvurulur (CMK 272/3). Kanunda başvuru için süre öngörülmemiştir; ancak Bakanlığın istemi Yargıtay’a gönderip göndermemesi kendi değerlendirmesine bağlıdır. Bozma, mahkûmiyet dışındaki kararlarda kişinin aleyhine sonuç doğurmaz ve yeniden yargılama gerektirmez (CMK 309/4-c). Kararınızın ne zaman ve nasıl kesinleştiğini kararın kesinleşmesi yazısında bulabilirsiniz.

Örnek

Bir sürücü, idari para cezasına 15 günlük süre içinde itiraz eder; sulh ceza hâkimliği ise itirazı yanlış hesapla “süre aşımı” gerekçesiyle reddeder. Bu karara yapılan itiraz da reddedilince karar kesinleşir. Sürücü, tebliğ ve başvuru tarihlerini gösteren belgelerle Adalet Bakanlığına başvurur. Bakanlık istemi Yargıtay’a iletir; daire kararı bozar ve itirazın esastan incelenmesi için dosya sulh ceza hâkimliğine döner.

Sık karıştırılan

Kanun yararına bozma, yargılamanın yenilenmesiyle karıştırılır. Kanun yararına bozmada kararda yapılmış bir hukuk hatası düzeltilir; yargılamanın yenilenmesinde ise sahte belge ya da yeni delil gibi olaya ilişkin bir sebeple kesinleşmiş dava yeniden görülür (CMK 311). Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı da ayrı bir yoldur; bkz. olağanüstü itiraz.