Savunma İstem Yazısı Geldi Ne Yazmalıyım? 7 Gün Kuralı

Savunma İstem Yazısı ile İfade Çağrısı Aynı Şey mi?

Hayır; ifade, soruşturmacının olayı öğrenmek için aldığı beyandır, savunma ise soruşturmanın sonunda size isnat edilen fiile karşı verdiğiniz cevaptır. Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği’ne göre muhakkik (soruşturmacı) ifade alabilir ama savunma isteme yetkisi yoktur; savunma, soruşturma sürecinin son aşamasında disiplin amiri tarafından istenir (Yönetmelik m.29/1, 30/1). Öğretmenseniz muhakkik karşısında nelere dikkat etmeniz gerektiğini öğretmen hakkında soruşturma açıldığında yapılacakları anlattığım yazıda ayrıca ele aldım.

Bu ayrım önemlidir, çünkü ifade tutanağına “savunma” başlığı atılması onu savunma istemi yapmaz. Elinizdeki yazının başlığına değil içeriğine bakın: size bir süre veriliyor mu, süresinde cevap vermezseniz savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağınız yazıyor mu, isnat edilen fiil ve bent gösterilmiş mi? Yönetmelik m.30/4 bu uyarının yazıda yer almasını ister. Ceza soruşturmasıyla disiplin soruşturmasının nasıl ayrıştığını memur hakkında soruşturma açıldığında sürecin nasıl işlediğini anlattığım yazıda ayrıntılı ele aldım.

DMK 130/1: (1) Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmıyan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Savunma süresi kaç gün, ne zaman başlar?

Süre, soruşturmayı yapanın veya disiplin kurulunun verdiği süredir ve 7 günden az olamaz (DMK 130). Yazı size bir süre yerine belirli bir tarih de gösterebilir; o tarih de tebliğden itibaren en az 7 gün sonrasına denk gelmelidir. Süre, yazının size usulüne uygun tebliğ edilmesiyle başlar. Elden imzayla aldıysanız tutanaktaki tarihi, elektronik tebligatla aldıysanız tebligatın adresinize ulaştığı günü ve bunu izleyen beşinci günü (tebliğin yapılmış sayıldığı gün) bir kenara yazın.

Tebliğin usulüne uygun yapıldığını ispat yükü idarededir: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, savunma isteminin tebliğini idarenin ispat etmesi gerektiğini kabul ediyor ve telefon görüşmesi tutanağını yeterli görmüyor. Size kısa süre verildiyse ya da yazı eline geçmeden süre bittiyse bunu savunmanızın ilk paragrafında yazılı olarak belirtin.

Süre yetmezse ek süre istenebilir mi?

İstenebilir, ama kanunda bir hak olarak düzenlenmemiştir; ek süre vermek amirin takdirindedir. Bu yüzden ek süre dilekçesini sürenin ilk günlerinde, gerekçesiyle (belge bekliyorum, raporluyum, dosya örneği istedim) verin ve cevap gelmezse asıl süre dolmadan elinizdeki bilgilerle savunmanızı yine de teslim edin. “Ek süre istemiştim” demek, süresinde verilmemiş bir savunmayı kurtarmaz.

Savunma vermezsem ne olur?

Süresinde savunma vermeyen memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır ve disiplin amiri dosyadaki delillerle karar verir (DMK 130). Sessiz kalmak dosyayı durdurmaz; yalnız sizin anlatımınızın dosyaya girmesini engeller. Ceza davası da sürüyorsa, susmanın daha akıllıca olduğu durumlar olabilir; bunu aşağıda ayrıca anlatıyorum.

Yazıyı Okurken Kontrol Edeceğiniz 6 Nokta

Savunma istem yazısında en az 6 unsur bulunmalıdır: iddia, dayandığı deliller, fiilin hukuki nitelendirmesi, 125. maddedeki bent ve alt bent, savunma süresi ve süresinde savunma vermemenin sonucu. Bunların ilk dördü Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği’nin 30. maddesinin ikinci fıkrasında açıkça sayılır.

İsnat belirsizse ne yapmalıyım?

“Görevinizi aksattığınız iddiası hakkında” gibi tarih, olay ve kişi göstermeyen bir yazıya ezbere cevap vermeyin. Savunmanızın başında isnadın somut olmadığını, hangi gün ve hangi işlemle ilgili olduğunu bilmeden etkili savunma yapamayacağınızı yazın; ardından tahmin ettiğiniz olay hakkında yine de kısa bir açıklama yapın. Böylece hem usul itirazını kayda geçirirsiniz hem de “savunma vermedi” denmesinin önüne geçersiniz. Danıştay, görevine son verilmesi sonucunu doğuran cezalarda memurun iddiaları, delilleri, nitelendirmeyi ve önerilen cezayı öğrenerek savunma yapmasını hukuken zorunlu sayıyor.

Soruşturma dosyasını görebilir miyim?

Hakkınızda Devlet memurluğundan çıkarma isteniyorsa evet; 657 sayılı Kanun’un 129. maddesi soruşturma evrakını inceleme hakkını açıkça tanır. Diğer cezalarda kanunda aynı açıklıkta bir hüküm yoktur, ama Yönetmelik delillerin size bildirilmesini zaten şart koştuğu için tutanak, ifade ve belgelerin örneğini yazılı olarak isteyin. Danıştay’ın incelediği bir dosyada memur talep edince soruşturma raporunun bir örneği kendisine verilmiş ve Danıştay bu dosyada savunma hakkının tam tanındığını kabul etmişti.

Savunmanın İskeleti: Sırayla Ne Yazmalı?

İyi bir savunma 5 bölümden oluşur: kimlik ve yazı bilgisi, usul itirazları, isnadın her parçasına somut cevap, deliller ve sonuç talebi. Duygusal açıklamalar, kurumdaki başka kişilerle ilgili şikâyetler ve sorulmamış konular savunmayı zayıflatır.

1. Giriş: Yazının tarihi ve sayısı, tebliğ tarihi, savunmanın süresinde verildiği.
2. Usul itirazları: Süre 7 günden kısaysa, isnat belirsizse, bent gösterilmemişse, deliller verilmemişse ya da zamanaşımı dolmuşsa her biri ayrı paragrafta.
3. Esasa cevap: İddiayı parçalara ayırın; her parça için ne oldu, ne zaman oldu, kim gördü, hangi belge gösteriyor.
4. Deliller: Ek listesi (nöbet çizelgesi, izin onayı, rapor, yazışma, ekran görüntüsü) ve dinlenmesini istediğiniz tanıkların adı ve neyi bildikleri.
5. Sonuç: Ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi; ceza verilecekse geçmiş hizmetleriniz ve ödülleriniz nedeniyle bir derece hafif cezanın uygulanması.

Hazır bir metin üzerinde çalışmak isterseniz savunma istem yazısına cevap dilekçesi örneğini ayrı sayfada, isnat türlerine göre seçmeli paragraflarla hazırladım. Örnek metni olduğu gibi göndermeyin; kendi olayınızın tarihlerini ve belgelerini işlemeden verilen savunma, verilmemiş savunmadan çok farklı sonuç doğurmaz.

Suçlamayı kabul etmeli miyim?

Olay gerçekten olduysa ve belgeyle sabitse, inkâr etmek güvenilirliğinizi zedeler. Böyle durumlarda olayı kabul edip neden öyle olduğunu (mazeret, iş yükü, amirin talimatı, sağlık sorunu) belgeleriyle açıklamak çoğu zaman daha iyi sonuç verir. Kabul ettiğiniz şeyin sınırını da çizin: “geç geldim” demek, “mazeretsiz geç geldim” demek değildir.

Geçmiş hizmetim ve ödüllerim cezayı hafifletir mi?

Hafifletebilir. 657 sayılı Kanun’un 125. maddesine göre geçmiş hizmetleri olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi almış memura bir derece hafif ceza uygulanabilir; bu bir takdir yetkisidir, zorunluluk değildir. Belgelerinizin örneğini savunmaya ekleyin ve sonuç kısmında bu hükmün uygulanmasını açıkça isteyin. Aynı fiili silinme süresi içinde tekrarlamak ise cezayı bir derece ağırlaştırır.

Zamanaşımı dolduysa savunmada yazmalı mıyım?

Evet, zamanaşımını ilk savunmada ileri sürün. Fiilin öğrenilmesinden itibaren uyarma ile kademe cezası arasında 1 ay, çıkarmada 6 ay içinde soruşturmaya başlanmamışsa ya da fiilden itibaren 2 yıl geçmişse ceza verme yetkisi düşer (DMK 127). Tarihleri nasıl tespit edeceğinizi disiplin cezası zamanaşımı yazısında anlattım.

Aynı Olay İçin Ceza Soruşturması da Varsa Ne Yazmalıyım?

Ceza soruşturması da sürüyorsa savunmanızı, savcılıkta verdiğiniz veya vereceğiniz ifadeyle çelişmeyecek biçimde kurun. Disiplin savunmasında yazdığınız her cümle ceza dosyasına gidebilir; ceza dosyasındaki ifadeniz de disiplin kuruluna gelir.

Disiplin soruşturması ceza kovuşturmasını beklemez ve ceza mahkemesinde mahkûm olup olmamanız disiplin cezası verilmesine tek başına engel değildir (DMK 131). Bu yüzden “ceza davası bitince savunma veririm” diyerek süreyi kaçırmayın. Ceza tarafında kimse kendisini suçlayan bir beyana zorlanamaz (Anayasa 38); disiplin dosyasında ise hiç cevap vermemek savunmadan vazgeçmek sayılır. Bu yüzden tamamen susmak yerine “ceza soruşturması devam ettiğinden ayrıntılı açıklamayı orada yapacağım, isnadı kabul etmiyorum” demek, dosyaya kısa bir inkâr kaydı düşer. Hangi yolun doğru olduğu dosyanın delillerine bağlıdır; ceza tarafındaki susma hakkı disiplin dosyasında aynı sonucu doğurmaz.

Ceza davasında beraat ederseniz bunun disiplin cezasına etkisi beraatin gerekçesine göre değişir; ayrıntıyı beraat eden memurun disiplin cezasının kalkıp kalkmadığını anlattığım yazıda bulabilirsiniz. Sosyal medya paylaşımı ya da uyuşturucu iddiası gibi hem suç hem disiplin konusu olabilen isnatlarda sosyal medya paylaşımı nedeniyle disiplin cezası ve uyuşturucu kullanımında disiplin süreci yazılarına da bakın.

Çıkarma Cezası İsteniyorsa Haklarınız Neler?

Devlet memurluğundan çıkarma isteniyorsa 657 sayılı Kanun’un 129. maddesi 3 ek hak tanır: soruşturma evrakını incelemek, tanık dinletmek ve yüksek disiplin kurulunda sözlü veya yazılı, bizzat ya da avukat aracılığıyla savunma yapmak. Yönetmelik m.30/6’ya göre disiplin amirinin aldığı savunmadan sonra kurul, bu haklardan yararlanma imkânı tanıyarak son savunmanızı ayrıca ister.

Bu son savunma çağrısı gelmeden çıkarma kararı verilmişse, bu iptal davasının en güçlü dayanaklarından biridir. Ancak bir şeyi bilin: savunma eksikliği nedeniyle verilen iptal kararı sizi her zaman doğrudan göreve döndürmez. Danıştay, böyle bir iptalde idarenin son savunmayı alarak yeniden değerlendirme yapabileceğini, bu nedenle parasal hakların o aşamada belli olmadığını kabul etti. Usul hatası zaman kazandırır; dosyayı esastan kazanmak için savunmanın içeriği yine belirleyicidir.

Kurula avukatınızla gitmeniz mümkündür ve çıkarma istenen dosyalarda bunu öneririm. Kurul toplantısının tarihi size bildirilir; o tarihte gidemeyecekseniz mazeretinizi önceden yazılı bildirin. Görevden uzaklaştırıldıysanız aylığınızın ne kadarının ödeneceğini açığa alınan memurun maaşını anlattığım yazıda açıkladım.

Polis, Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinde Kural Farklı mı?

Kısmen; kolluk personeli 657’ye değil 7068 sayılı Kanun’a tabidir, savunma süresi orada da 7 günden az olamaz ve her cezada savunma isteminden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkı vardır (7068 m.31/2-3).

7068 s. Kanun 31/2: (2) Disiplin amirince veya yetkili disiplin kurulu başkanı ya da görevlendireceği kurul üyelerinden biri tarafından ilgiliden savunma istenir. Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz. Süresi içinde savunmasını yapmayan personel, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.

Meslekten çıkarma ya da Devlet memurluğundan çıkarma istenen kolluk personeli ayrıca tanık dinletebilir ve disiplin kurulunda kendisi veya vekili aracılığıyla sözlü ya da yazılı savunma yapabilir (7068 m.31/4). Danıştay, meslekten çıkarma teklif edilen bir jandarma uzman çavuşun savunma istem yazısında bu hakların hatırlatılmamasını, savunma alınmış olsa bile iptal sebebi saydı. Kolluk personelinde geçmiş hizmetler için hafifletme şartı da farklıdır: iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı aranır (7068 m.7/2). Ceza verildikten sonraki itiraz yolunu polis disiplin cezasına itiraz yazısında anlattım.

Ceza Verildikten Sonra Ne Olur?

Savunmanıza rağmen ceza verilirse 657’de tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz edebilirsiniz; Danıştay’a göre itiraz şart değildir, 60 gün içinde doğrudan iptal davası da açılabilir. Savunmada yazdıklarınız, itiraz ve dava dilekçenizin temelini oluşturur; savunmada ileri sürmediğiniz bir usul eksikliğini sonradan ileri sürmek mümkündür, ama ilk savunmada kayda geçirilmiş itiraz her zaman daha inandırıcıdır.

İtiraz merci ve süreleri ile dava yolunu memura disiplin cezası verildiğinde yapılacakları anlattığım yazıda, itiraz ve dava metinlerini ise disiplin kuruluna itiraz dilekçesi ile disiplin cezasının iptali dava dilekçesi sayfalarında bulabilirsiniz.

Yaşanmış Olaydan

Bir ilçe devlet hastanesinde memur olarak çalışan bir müvekkilim, akşam saatinde elinde bir savunma istem yazısıyla aradı. Yazıda yalnızca “görevinizi aksattığınız ve amirinize saygısızlık ettiğiniz iddiası hakkında” savunmasının istendiği yazıyordu; tarih yoktu, bent yoktu ve süre 3 gündü. Kendisi ertesi sabah “hepsi yalan” diye iki satır yazıp teslim etmeyi düşünüyordu.

Önce süre dolmadan kuruma bir dilekçe verdik: isnadın hangi gün ve hangi olayla ilgili olduğunu, dayandığı tutanak ve beyanların örneğini istedik, 3 günlük sürenin kanundaki 7 günlük asgari süreye aykırı olduğunu yazdık. Kurum birkaç gün sonra yeni bir yazı gönderdi; bu kez iki ayrı tarih, bir nöbet değişikliği tutanağı ve 125. maddedeki bentler gösterilmişti. Savunmayı bu yazıya göre kurduk: nöbet çizelgesini, değişikliğin sözlü onayla yapıldığını gösteren yazışmayı ve olayda yanında bulunan iki çalışma arkadaşının adını ekledik; saygısızlık iddiasında ise söylenen sözü inkâr etmedik, ama tartışmanın hasta yoğunluğu sırasında karşılıklı geçtiğini belgelerle anlattık.

Sonuçta görevi aksatma iddiası için ceza verilmedi; saygısızlık iddiasında ise disiplin amiri, sunduğumuz başarı belgelerini dikkate alarak bir derece hafif ceza uyguladı ve uyarma verdi. Müvekkilim ceza almasına üzüldü, ama ilk yazıya iki satırlık bir inkârla cevap verseydi iki ayrı cezayla karşılaşabilirdi. Bu dosyada farkı yaratan şey hukuki bir ustalık değil, sürenin ve isnadın yazılı olarak düzeltilmesiydi.

Danıştay Kararları

Danıştay 12. Daire, 24.12.2024 tarihli, 2022/2082 E., 2024/5839 K.

Bir su ve kanalizasyon idaresinde veznedar olan memur, tahsil ettiği paraların bir kısmını bankaya geç yatırdığı gerekçesiyle “yüz kızartıcı ve utanç verici hareket” nedeniyle Devlet memurluğundan çıkarılmıştı; aynı olaydan yargılandığı ağır ceza mahkemesi zimmet suçundan beraat kararı vermişti. İdare mahkemesi cezayı iptal etti, bölge idare mahkemesi istinafı reddetti. Danıştay iptal sonucunu doğru buldu ama gerekçeyi değiştirdi: yüksek disiplin kurulu, 129. maddeye göre usulüne uygun savunma almadan karar vermişti ve çıkarma sonucunu doğuran cezalarda memurun iddiaları, delilleri, nitelendirmeyi ve önerilen cezayı öğrenerek savunma yapması zorunluydu. Daire, bu gerekçeyle verilen iptalin memuru doğrudan göreve başlatmadığını, idarenin son savunmayı alıp yeniden değerlendirme yapacağını belirterek parasal haklara ilişkin kısmı oyçokluğuyla bozdu. Okura sonucu: savunma isteminin eksikliği cezayı düşürür, ama idare usulü tamamlayıp yeniden karar verebilir.

… Anayasa hükmü ve 657 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden; Devlet memurunun veya diğer kamu görevlilerinin görevine son verilmesi sonucunu doğuran disiplin cezalarının verilebilmesi için, söz konusu disiplin cezalarını vermeye yetkili merciiler tarafından, ilgili kamu görevlisinin hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını öğrenmesi sağlanarak, savunma yapmasına imkan tanınmasının hukuken zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. …

… davacının doğrudan görevine başlatılması sonucunu doğurmayıp, devlet memurluğundan çıkarma cezası hakkında, idare tarafından, davacıya son savunma hakkı tanınarak yeniden bir değerlendirme yapılmasını gerektirmesi …

↑ Metne dön

Danıştay 12. Daire, 26.11.2025 tarihli, 2023/3969 E., 2025/5303 K.

Bir büyükşehir belediyesinde çalışan memur, “yüz kızartıcı ve utanç verici hareket” gerekçesiyle Devlet memurluğundan çıkarılmıştı. İdare mahkemesi davayı reddetti; bölge idare mahkemesi ise muhakkikin daha önce gönderdiği yazının savunma istemi sayılamayacağını, savunmanın alınmadığını kabul ederek cezayı iptal etti. Danıştay, memura 7 gün süre verilerek iddiaların, delillerin, fiilin nitelendirmesinin ve önerilen cezanın bildirildiğini, talebi üzerine soruşturma raporunun bir örneğinin verildiğini, memurun yazılı savunmasını sunduğunu ve yüksek disiplin kuruluna avukatıyla gidip sözlü savunma yaptığını tespit etti; savunma hakkının tanındığını, uyuşmazlığın esastan incelenmesi gerektiğini belirterek bölge idare mahkemesi kararını bozdu. Okura sonucu: usulüne uygun bir savunma isteminde dosya örneğini isteyin ve kurula gidin; o aşamadan sonra dava esasen savunmanın içeriğiyle kazanılır ya da kaybedilir.

… davacıya 7 günlük savunma süresi verilerek savunmasının istenildiği, davacının bu savunma isteme yazısını 20/09/2019 tarihinde tebellüğ ederek ve talebi üzerine soruşturma raporunun bir örneğinin tarafına verilmesi sonrasında 26/09/2019 tarihinde savunma dilekçesini verdiği, 09/10/2019 tarihinde de, 657 sayılı Kanun’un 129. maddesi uyarınca Yüksek Disiplin Kuruluna avukatı ile birlikte katılarak sözlü savunma hakkı tanındığı görüldüğünden …

↑ Metne dön

Danıştay 2. Daire, 25.12.2025 tarihli, 2022/3015 E., 2025/6234 K.

Sözleşmeli jandarma uzman çavuş, uyuşturucu maddeyle ilgili fiil nedeniyle 7068 sayılı Kanun’un 8/6-m maddesine göre meslekten çıkarılmıştı. İdare mahkemesi davayı reddetti; bölge idare mahkemesi, savunma istem yazısında somut isnadın, meslekten çıkarma teklifinin ve 31. maddenin 4. fıkrasındaki hakların yer almadığını belirterek cezayı iptal etti. Danıştay, meslekten çıkarma istenen personele dosyayı inceleme, tanık dinletme ve kurulda kendisi veya vekiliyle savunma yapma haklarının savunma istem yazısında belirtilmesi gerektiğini, savunma alınmış olsa da bu haklar hatırlatılmadan verilen cezanın hukuka aykırı olduğunu belirterek idarenin temyizini reddetti ve kararı bu gerekçeyle onadı. Okura sonucu: kolluk personeline gelen savunma istem yazısında çıkarma teklifi ve 31/4 hakları yoksa bunu savunmada yazılı olarak belirtin.

… hakkında meslekten çıkarma cezası veya Devlet memurluğundan çıkarma cezası istenmesi durumunda, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahip olduğu savunma istem yazısında belirtilmelidir. …

… davacının savunması alınmış ise de davacı hakkında meslekten çıkarma cezasının teklif edilmesi nedeniyle 03/12/2020 tarihli savunma istem yazısında, 7068 sayılı Kanun’un 31. maddesinin 4. fıkrasında yer alan hakları hatırlatılarak savunma yapmasına imkan tanınması gerekirken, bu hakları hatırlatılmadan sadece 7068 sayılı Kanun’un 8/6-m maddesi belirtilerek davacının yazılı savunmasının istenildiği görülmektedir. Bu durumda, hakkında meslekten çıkarma cezası teklif edilen davacının, 7068 sayılı kanunun 31. maddesinin 4. fıkrasında yer alan hakları hatırlatılmadan ve usulüne uygun son savunması alınmadan tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından …

↑ Metne dön