Zorunlu müdafi

Bazı dosyalarda kanun, şüpheli veya sanığın avukatsız kalmasına izin vermez: kişi çocuksa, kendini savunamayacak derecede malulse, sağır ve dilsizse ya da suçun alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasıysa, kendisi istemese de barodan bir avukat görevlendirilir. Halk arasında buna “CMK avukatı” denir. Bu hâllerin dışında da avukat seçebilecek durumda olmadığını söyleyen herkese, istemi üzerine müdafi görevlendirilir.

Ayrıntılı rehber: barodan avukatın nasıl istendiği

Bilmeniz gerekenler

• Görevlendirmeyi soruşturmada ifadeyi alan merci ya da sorguyu yapan hâkim, kovuşturmada mahkeme ister; avukatı baro görevlendirir (CMK 156/1).
• Zorunlu müdafilik hâllerinde kural olarak duruşmada müdafi bulunmalıdır; gelmezse mahkeme başka müdafi görevlendirebilir, mazeretsiz gelmemede duruşmaya devam da edebilir (CMK 188/1, 151/1).
• Kendi avukatınızı tuttuğunuzda baronun görevlendirdiği avukatın görevi sona erer (CMK 156/3).
• Ücreti yargılama sırasında devlet öder, ancak mahkûm olursanız yargılama gideri olarak sizden alınır (CMK 324/1); “tamamen ücretsiz” değildir.
• Avukatın hangi dosyalarda şart olduğunu ceza davasında avukat tutmanın zorunlu olup olmadığı yazısında bulabilirsiniz.

Sık karıştırılan

Zorunlu müdafi, mağdura barodan görevlendirilen mağdur avukatı ile karıştırılır. Zorunlu müdafi şüpheli veya sanığı savunur; mağdur avukatı ise cinsel saldırı, kadına karşı kasten yaralama gibi dosyalarda mağdurun haklarını izler (CMK 234, 239). İkisini de baro görevlendirir, ama farklı tarafları temsil ederler.