Yargılama giderleri

Ceza kararının sonunda, hükmün yanında “yargılama giderlerinin sanıktan tahsiline” ya da “Hazine üzerinde bırakılmasına” gibi bir cümle yer alır. Bu cümle, dosya boyunca yapılan masrafları kimin ödeyeceğini belirler: tebligat ve posta giderleri, bilirkişi ücretleri, tanık giderleri, harçlar ve tarifeye göre avukatlık ücretleri. Yargılama gideri bir ceza değildir; ödenmemesi hapse çevrilmez.

Kanundaki yeri

CMK 324 yargılama giderlerini tanımlar ve hüküm veya kararda bu giderlerin kime yükletileceğinin gösterilmesini ister. Türkçe bilmeyen ya da engelli kişi için görevlendirilen tercümanın gideri yargılama gideri sayılmaz, Hazine karşılar (324/5). Sanık cezaya veya güvenlik tedbirine mahkûm edilirse bütün giderler ona yükletilir; hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve cezanın ertelenmesinde de aynı kural uygulanır (CMK 325/1-2). Beraat eden ya da hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilen kişi yalnız kendi kusurundan doğan giderleri öder (CMK 327/1). Kanun yoluna başvurup başvurusu reddedilen taraf, o aşamanın giderlerini üstlenir (CMK 330/1).

Uygulamada ne anlama gelir

Mahkûmiyet veya HAGB kararı alırsanız dosyadaki masrafların tamamı size çıkar. Birden fazla suçtan yargılanıp bir kısmından beraat ettiyseniz, beraat ettiğiniz suçların duruşma giderleri sizden istenemez (CMK 326/1). Barodan görevlendirilen zorunlu müdafiin ücreti yargılama sırasında devletçe ödenir, ancak mahkûmiyette yargılama gideri olarak sanıktan alınır; bu yüzden “barodan avukat tamamen ücretsizdir” demek doğru değildir. Ayrıntısı barodan avukat görevlendirilmesi yazısında. Davaya katılan tarafın avukatlık ücreti de tarifeye göre hükümde gösterilir. Beraat eden ve kendini avukatla savunan sanık lehine ise uygulamada tarifedeki avukatlık ücretinin Hazineden ödenmesine karar verilir. Devlete ait gider, kanundaki terkin sınırının altında kalıyorsa Hazine üzerinde bırakılır (CMK 324/4).

Örnek

Hırsızlıktan yargılanan sanık hakkında iki bilirkişi raporu alınmış, beş tanık dinlenmiş ve çok sayıda tebligat yapılmıştır. Mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verir ve yargılama giderlerinin sanıktan alınmasına hükmeder. Karar kesinleşince bu tutar sanıktan tahsil edilir; HAGB kararı verilmiş olması, sanığı giderleri ödemekten kurtarmaz.

Sık karıştırılan

Yargılama gideri, adli para cezası ile karıştırılır. Adli para cezası suçun yaptırımıdır ve ödenmezse hapse çevrilebilir. Yargılama gideri ise yalnız masrafların karşılığıdır; kanunda gösterilen tahsil usulleriyle alınır, hapse çevrilmez ve adli sicile işlenmez.