Tutukluluk süresi

Kanun hem soruşturma evresi hem de dava açıldıktan sonraki kovuşturma evresi için ayrı üst sınır koyar. Sınırı belirleyen, dosyanın asliye ceza mi yoksa ağır ceza mahkemesinin görevine mi girdiğidir. Süre dolmadan önce de hâkim, tutukluluğun devamının gerekip gerekmediğini düzenli olarak incelemek zorundadır.

Ayrıntılı rehber: suç türüne göre azami tutukluluk süreleri

Bilmeniz gerekenler

• Soruşturmada asliye ceza işlerinde 6 ay, ağır ceza işlerinde 1 yıl geçilemez; terör, devlet güvenliği ve toplu suçlarda süre 1 yıl 6 ay olup 6 ay daha uzatılabilir (CMK 102/4).
• Kovuşturmada asliye cezalık işte 1 yıl (zorunlu hâlde 6 ay uzatma), ağır cezalık işte 2 yıl; bu süre uzatılabilir, ama uzatma toplamı 3 yılı, terör ve devlet güvenliği suçlarında 5 yılı geçemez (CMK 102/1-2).
• Fiili 15 yaşından önce işleyen çocukta süreler yarı, 18 yaşından önce işleyende dörtte üç oranında uygulanır (CMK 102/5).
• Soruşturmada tutukluluk en geç 30 günde bir incelenir (CMK 108/1).
• Tutuklulukta geçen süre, mahkûmiyet çıkarsa cezadan düşülür; hesabı infaz hesaplama yazısında.

Sık karıştırılan

Azami süre, “bu kadar yatacaksınız” demek değildir; tutukluluğun aşamayacağı tavandır. Tahliye bu süre dolmadan, tutuklama sebepleri ortadan kalktığında da istenebilir.

Sık sorulan sorular

Tutukluluk süresi ile gözaltı süresi arasındaki fark nedir?

Gözaltı saatlerle, tutukluluk ay ve yıllarla ölçülür. Gözaltı savcının kararıyla kollukta geçen kısa süredir (kural olarak 24 saat, toplu suçlarda uzatmayla en çok 4 gün, CMK 91); tutukluluk ise hâkim kararıyla cezaevinde geçen ve üst sınırı CMK 102’de yazan süredir.

Azami tutukluluk süresi dolarsa ne olur?

Tutukluluk sona ermek zorundadır ve kişi serbest bırakılır; mahkeme gerekirse yerine adli kontrol yükümlülüğü verebilir. Süre dolmadan da tutuklama sebepleri kalmadıysa tahliye istenebilir.

Kovuşturmada tutukluluk ne sıklıkla incelenir?

Mahkeme her duruşmada, gerektiğinde duruşmalar arasında ve en geç otuz günde bir tutukluluğun devamına kendiliğinden karar verir (CMK 108/3).

Tutuklulukta geçen süre verilen cezadan fazla olursa ne olur?

Fazla kalan süre için Devletten tazminat isteyebilirsiniz (CMK 141/1-f). Gözaltı ve tutuklulukta geçen sürenin tamamı zaten cezadan düşülür (TCK 63/1).