Kamu davası

Ceza davasını mağdur değil devlet açar; bu görev Cumhuriyet savcısındadır. Mağdur şikâyette bulunur, delil sunar ve davaya katılabilir, ama davanın açılıp açılmayacağına savcı karar verir. İddianame mahkemece kabul edilince kovuşturma başlar ve şüpheli artık “sanık” olur (CMK 2/1-b, f).

Kanundaki yeri

CMK 170/1 kamu davasını açma görevini savcıya verir. Soruşturma sonunda toplanan deliller suçun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturuyorsa savcı iddianame düzenler (CMK 170/2). İddianamede şüphelinin kimliği, yüklenen suç ve kanun maddeleri, deliller ve istenen ceza gösterilir; sonuç kısmında yalnız aleyhe değil lehe hususlar da yazılır (CMK 170/3-6). Yeterli şüphe yoksa savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK 172); bazı hâllerde de davanın açılmasını erteleyebilir (CMK 171).

Uygulamada ne anlama gelir

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet olmadan dava açılamaz; şikâyetten vazgeçilirse kural olarak dava düşer (TCK 73/4). Resen soruşturulan suçlarda ise mağdur vazgeçse bile dava devam eder. Uzlaştırmaya tabi suçlarda dava açılmadan önce uzlaştırma denenir; teklifin artısı ve eksisi uzlaşma teklifini kabul edip etmemek yazısında anlatılıyor. Savcı dava açmama kararı verirse mağdurun itiraz hakkı vardır; süre ve merci için takipsizlik kararına itiraz yazısına bakın. Davanın açılmasının ertelenmesi ise ayrı bir kurumdur ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi yazısında ele alınıyor.

Örnek

Bir iş yerinde çıkan kavgada çalışanlardan biri bıçakla yaralanır ve şikâyetçi olur. Soruşturmada kamera kaydı ve doktor raporu toplanır; savcı yeterli şüphe görerek iddianame düzenler ve asliye ceza mahkemesine gönderir. Duruşma sırasında mağdur şikâyetinden vazgeçer, fakat silahla kasten yaralamada şikâyet aranmadığı için dava sürer.

Sık karıştırılan

Kamu davası ile tazminat davası karıştırılır. Ceza davasında tazminat istenmez; zararın giderilmesi için hukuk mahkemesinde ayrı dava açılır. Mağdurun ceza davasına katılan olarak girmesi de davayı onun davası yapmaz; dava yine devlet adına yürür.

Sık sorulan sorular

Kamu davası ile iddianame arasındaki fark nedir?

İddianame, kamu davasını açan belgedir; kamu davası ise iddianamenin mahkemece kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar süren yargılamanın tamamıdır.

Hakkımda kamu davası açıldığını nasıl öğrenirim?

İddianame, çağrı kâğıdıyla birlikte size tebliğ edilir (CMK 176/1). Dosyanızı avukatınız aracılığıyla ya da UYAP üzerinden de takip edebilirsiniz.

Savcı kamu davasını ne kadar sürede açmak zorundadır?

Kanunda belirli bir süre yoktur; savcı dava zamanaşımı dolmadan iddianame düzenleyebilir. Zamanaşımı dolmuşsa artık dava açılamaz.

Mağdur kamu davasını geri çekebilir mi?

Hayır, davayı geri çekme diye bir yol yoktur. Mağdur yalnız şikâyete bağlı suçlarda şikâyetinden vazgeçebilir ve bu, davanın düşmesine yol açar.