İddianame

Soruşturma evresinde toplanan deliller suçun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturuyorsa savcı dava açmaya karar verir ve bunu iddianame ile yapar. İddianame, şüpheliye neyle suçlandığını, hangi delillere dayanıldığını ve hangi cezanın istendiğini gösteren belgedir. Yargılamanın sınırını da bu belge çizer: mahkeme yalnızca iddianamede anlatılan fiil ve kişi hakkında hüküm verebilir (CMK m. 225/1).

Kanundaki yeri

CMK 170, kamu davası açma görevinin savcıya ait olduğunu ve iddianamede neler bulunacağını sayar: şüphelinin ve mağdurun kimliği, şikâyet tarihi, yüklenen suç ve kanun maddeleri, suçun yeri ve zamanı, deliller, tutukluluk bilgisi. Olaylar delillerle ilişkilendirilerek anlatılmalı, ilgisiz bilgilere yer verilmemelidir. Sonuç kısmında yalnızca şüphelinin aleyhine olan değil, lehine olan hususlar da gösterilir ve hangi ceza ile güvenlik tedbirlerinin istendiği açıkça belirtilir.

Uygulamada ne anlama gelir

İddianame mahkemeye verildikten sonra mahkeme 15 gün içinde inceler; eksikse savcılığa geri gönderir, yeterliyse kabul eder. Bu iki aşamayı iddianamenin iadesi ve iddianame kabul edilirse ne olur yazılarında anlattık. Kabul edilen iddianame, duruşma gününü bildiren çağrı kâğıdıyla birlikte size tebliğ edilir. İddianameye karşı kanunda ayrı bir itiraz yolu düzenlenmemiştir; suçlamaya cevabınızı duruşmada savunmanızla verirsiniz. Bu nedenle iddianameyi okurken hangi fiilin, hangi delille size yüklendiğini tek tek çıkarmak savunmanın ilk adımıdır. Hırsızlık ve dolandırıcılıkta zarar iddianamenin kabulünden önce giderilirse üçte ikiye, sonra hükme kadar giderilirse yarıya kadar indirim yapılır (TCK m. 168); ayrıntısı hırsızlık ve dolandırıcılıkta etkin pişmanlık yazısında.

Örnek

Bir kişi hakkında tehdit şikâyetiyle başlayan soruşturmada savcı, mesaj kayıtlarını ve tanık beyanını yeterli bulur. Düzenlediği iddianamede olay tarihini, mesajların içeriğini, tanığın adını ve TCK 106/1 uyarınca cezalandırma talebini yazar ve dosyayı asliye ceza mahkemesine gönderir.

Sık karıştırılan

İddianame mahkûmiyet değildir; yalnızca savcının suçlamasıdır. İddianame düzenlenen kişi de mahkemece kabul edilene kadar şüpheli sıfatını korur, kabulden sonra sanık olur.

Sık sorulan sorular

Şikâyet dilekçesi ile iddianame arasındaki fark nedir?

Şikâyet dilekçesini herkes verebilir ve yalnız soruşturmayı başlatır; iddianameyi ise yalnız savcı yazar ve ceza davasını açmak için mahkemeye sunar (CMK m. 158/1, 170). Şikâyet etmek, hakkında şikâyet edilen kişiye dava açıldığı anlamına gelmez; ayrıntı suç duyurusu maddesinde.

İddianamede yazmayan bir suçtan ceza alabilir miyim?

İddianamede anlatılmayan bir fiilden hayır; mahkeme yalnız iddianamede gösterilen fiil ve kişi hakkında hüküm kurabilir (CMK m. 225/1). Ancak aynı fiili farklı bir suç olarak nitelendirebilir; bu durumda size önceden haber verilir ve ek savunma hakkı tanınır (CMK m. 225/2, 226/1).

İddianamede istenen ceza kesin midir?

Hayır. İddianamedeki ceza talebi savcının isteğidir; mahkemeyi bağlamaz ve mahkeme daha az, daha fazla ceza verebileceği gibi beraat de verebilir.

Hakkımda iddianame düzenlendi, tutuklanır mıyım?

Hayır, iddianame tek başına tutuklama sonucu doğurmaz; tutuklamaya yalnız hâkim ya da mahkeme ayrı bir kararla hükmeder.