YUKK 25 İkamet İzni Reddi, İptali ve Uzatılmaması: Dava Süresi
YUKK 25 madde metni ve açıklaması: ikamet izni reddi, uzatılmaması ve iptali kararını valilik verir; 60 gün içinde idare mahkemesinde dava, aile bağları ölçütü, sınır dışı riski, örnek süre hesabı ve Danıştay kararları.
YUKK 25 madde metni (güncel)
Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, iptali veya uzatılmaması
(1) Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılır. Bu işlemler sırasında, yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulur ve ikamet iznine ilişkin karar ertelenebilir.
(2) İkamet izni talebinin reddi, iznin uzatılmaması veya iptali, yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta, yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 25 — ilk metin, değişiklik yok
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Değişiklik geçmişi
YUKK 25, 2013’teki ilk metniyle yürürlüktedir ve bugüne kadar hiç değiştirilmedi.
| Tarih | Düzenleme | Ne değişti |
|---|---|---|
| 4.4.2013 (kabul), RG 11.4.2013; ikamet hükümleri 11.4.2014’te yürürlüğe girdi | 6458 sayılı Kanun (ilk metin) | Ret, uzatmama ve iptal yetkisi valiliğe verildi; aile bağları, ikamet süresi, menşe ülke ve çocuğun yüksek yararı ölçütleri ile tebligatta itiraz haklarının bildirilmesi zorunluluğu getirildi |
Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama
YUKK 25’in iki fıkrası var: birincisi kararı kimin vereceğini ve neleri gözeteceğini, ikincisi kararın nasıl bildirileceğini düzenler. Madde yalnız Türkiye içinden, yani valiliğe yapılan başvurulara ilişkindir; yurt dışındaki konsolosluğa yapılan başvurunun reddi ayrıca ilgiliye tebliğ edilir (YUKK 21/6).
1. fıkra: ret, uzatmama ve iptal kararını valilik verir
Üç ayrı işlem vardır. Ret, ilk kez ya da yeni bir türde istenen ikamet izninin hiç verilmemesidir. Uzatmama, süresi biten iznin yenilenmemesidir. İptal ise elinizdeki geçerli iznin süresi dolmadan sona erdirilmesidir. Üçünün kararını da kanun valiliğe bırakır; tebliğ de valilikçe yapılır. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (2021’den beri Göç İdaresi Başkanlığı) görüş verebilir, talimat yazabilir; ama işlemi kuran ve davada karşınıza çıkan valiliktir.
Hangi gerekçeyle ret ya da iptal yapılacağı iznin türüne göre başka maddelerdedir: kısa dönem izinde YUKK 33, aile izninde 36 ve 37, öğrenci izninde 40, uzun dönem izinde 45. YUKK 25 ise bu kararların hepsine uygulanan ortak usulü koyar. Cezaevinde ya da idari gözetimde geçen süre ikamet izninin ihlali sayılmaz, ama bu kişilerin izinleri iptal edilebilir (YUKK 26/1); kanun “edilir” değil “edilebilir” der, yani valiliğin durumu tartması gerekir.
1. fıkra: aile bağları, ikamet süresi, menşe ülke ve çocuğun yararı
Valilik ret, uzatmama ya da iptal kararı verirken dört ölçütü göz önünde bulundurur: yabancının Türkiye’deki aile bağları, Türkiye’deki ikamet süresi, menşe ülkesindeki durumu ve çocuğun yüksek yararı. Kanun “gibi hususlar” der; liste örnek niteliğindedir, sağlık ve eğitim durumu gibi başka olgular da tartılabilir. Eşi ya da çocuğu Türk vatandaşı olan, uzun yıllardır Türkiye’de yaşayan veya çocuğu burada okula giden kişi için bu cümle hem valiliğe başvurunun hem dava dilekçesinin omurgasıdır.
Fıkra valiliğe kararı erteleme imkânı da verir. Uygulama Yönetmeliği’ne göre bu durumdaki yabancıya harca tabi olmayan ve Türkiye’de bir ay kalma hakkı veren belge verilir; süre sonunda yeniden değerlendirme yapılır ve gerekirse belge birer aylık sürelerle uzatılır; uzatmada kalınacak sürenin harcı alınır (Uygulama Yönetmeliği m. 22/18). Erteleme talebini dilekçeyle, belgelerinizi ekleyerek isteyin; sözlü talep kayda geçmez.
2. fıkra: tebliğ ve itiraz haklarının bildirilmesi
Ret, uzatmama veya iptal kararı yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Tebligatta yabancının karara karşı itiraz haklarını nasıl etkin kullanacağı ve süreçteki diğer hak ve yükümlülükleri yazılmalıdır. Dava süresi tebliği izleyen gün işlemeye başladığı için tebliğ belgesi, dosyanın en önemli kâğıdıdır (İYUK 8/1). Tebligatta dava yolu ve süresi yazmıyorsa ya da anlamadığınız bir dilde ve tercümansız yapıldıysa bunu dava dilekçesinde açıkça ileri sürün. Genel kurallar için tebligat maddesine bakabilirsiniz.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Uygulamada en çok sorulanlar
YUKK 25 kararlarında yabancının ilk sorusu kararın kimden geldiği, nerede dava açılacağı ve Türkiye’de kalıp kalamayacağıdır; cevapların hepsi valiliğin kararı ve tebliğ tarihine bağlıdır.
Kararı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü verdiyse ne olur?
Türkiye içinden yapılan başvuruda ret, uzatmama ve iptal kararı verme yetkisi valiliğindir. Danıştay, Türk vatandaşıyla evli ve bu evlilikten çocuğu olan yabancının aile ikamet izni başvurusunu Genel Müdürlüğün reddetmesini yetki yönünden hukuka aykırı buldu ve iptal kararını onadı. Ancak Genel Müdürlüğün olumsuz görüşünü valilik tebliğ ettiyse durum farklıdır: Danıştay, bu durumda tebliğ edilen işlemin başvurunun zımnen reddi sonucunu doğurduğunu, mahkemenin işlemi yalnız yetkiden iptal etmeyip işin esasına girmesi gerektiğini söyledi. Bu yüzden dilekçede yetki itirazının yanında esasa ilişkin savunmalarınızı da mutlaka yazın.
Dava hangi mahkemede açılır?
Dava, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır (İYUK 32/1); Genel Müdürlük Ankara’da diye Ankara’da dava açılmaz. Danıştay, Genel Müdürlüğün yazısı üzerine İstanbul’daki göç idaresince iptal edilen kısa dönem izne karşı açılan davada İstanbul İdare Mahkemesini yetkili saydı. Yanlış mahkemeye açılan dava kaybolmaz, dosya yetkili mahkemeye gönderilir; ama süre ve zaman kaybı yaşarsınız. Tebliğ formunda kararı veren birimi ve kararın sayısını doğru okuyun.
İzin iptal edildi veya uzatılmadı; sınır dışı edilir miyim?
İkamet izni iptal edilen yabancı ve uzatma başvurusu reddedilip 10 gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayan yabancı, sınır dışı kararı alınacaklar arasında sayılır (YUKK 54/1-f ve j). Danıştay, ikamet izni iptal edildiği için 54/1-f’ye göre verilen sınır dışı kararına karşı açılan davada da kararı veren valiliğin bulunduğu yer mahkemesini yetkili saydı. İki dava birbirini etkiler: Danıştay, uzatma reddi üzerine 54/1-j’ye göre verilen sınır dışı kararı ile ikamet izni reddine karşı açılan davayı bağlantılı sayıp tek mahkemede görülmesine karar verdi. Sınır dışı kararına karşı süre 7 gündür ve dava süresince sınır dışı edilmezsiniz (YUKK 53); dilekçe için sınır dışı kararına itiraz yazısına bakın. Ayrıca kanun bazı kişiler hakkında sınır dışı kararı alınmasını yasaklar (YUKK 55).
Dikkat: Uygulama Yönetmeliği’ne göre ikamet izni iptal edilip 10 gün içinde çıkış yapmak üzere kendiliğinden sınır kapısına gelen yabancı hakkında sınır dışı kararı alınmaz (m. 52/1-a). Çıkış yapıp yapmamaya, dava ve yeniden giriş planınızı birlikte düşünerek karar verin.
Tebligat yapılmadı veya usulsüz yapıldıysa süre nasıl işler?
Usulsüz tebligatta süre, kararı gerçekten öğrendiğiniz tarihten işler. Tebligat Kanununa göre muhatap tebliği öğrenmişse tebliğ geçerlidir ve beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi sayılır (Tebligat Kanunu m. 32); Danıştay da usulsüz tebliğde dava süresini öğrenme tarihinden hesaplar. Elektronik tebligatta ise tebliğ, iletinin elektronik adrese ulaştığı günü izleyen 5. günün sonunda yapılmış sayılır. Kararı göç idaresinin ekranında ya da bir başka işlem sırasında öğrendiyseniz o tarihi belgeleyen bir yazı isteyin ve dilekçede öğrenme tarihini açıkça yazın.
Dava açınca Türkiye’de kalabilir miyim?
İkamet izni davası, sınır dışı davasından farklı olarak işlemi kendiliğinden durdurmaz (İYUK 27/1). İşlemin uygulanmasını durdurmak için dilekçede ayrıca yürütmenin durdurulması istemelisiniz; bunun için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç zarar doğurması birlikte aranır (İYUK 27). Aile birliğinin bozulması, okul çağındaki çocuk, süren tedavi gibi olguları belgeleriyle anlatın. Mahkeme size ikamet izni vermez; işlemi iptal eder ve valilik karara göre yeniden işlem yapar.
Mahkeme davamı reddederse ne yapabilirim?
İdare mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir (İYUK 45). Bölge idare mahkemesinin bu davalardaki kararı kesindir; 2026’da getirilen yeni temyiz yolu da 6458 sayılı Kanundan doğan davaları kapsamaz (İYUK 46/2-d). Danıştay, kısa dönem iznin iptaline karşı açılan davada bölge idare mahkemesinin kesin olarak verdiği istinaf kararına yönelik temyiz dilekçesinin reddini onadı. Bu nedenle ilk dilekçe ve istinaf dilekçesi dosyanın asıl fırsatlarıdır. İptalden sonra adım adım izlenecek yolu ikamet izni iptal edildi ne yapmalıyım sorusunu cevapladığım yazıda anlattım.
İlgili maddeler
YUKK 25, ikamet izninin verilmesi, uzatılması ve sona ermesine ilişkin maddelerle birlikte okunur.
- YUKK 24: Uzatma başvurusunun iznin bitmesine 60 gün kala ve her hâlde süre dolmadan valiliğe yapılmasını, başvuru belgesiyle karar verilinceye kadar Türkiye’de kalınabilmesini düzenler.
- YUKK 26: Cezaevinde veya idari gözetimde geçen sürenin ihlal sayılmayacağını, ancak bu kişilerin izinlerinin iptal edilebileceğini düzenler.
- YUKK 31 ve 33: Kısa dönem ikamet iznini alabilecekleri ve iznin reddi, iptali veya uzatılmaması sebeplerini sayar.
- YUKK 54 ve 53: İzni iptal edilen veya uzatma reddinden sonra çıkmayan yabancı hakkında sınır dışı kararını ve 7 günlük dava yolunu düzenler.
- İYUK 7 ve İYUK 11: 60 günlük dava süresini ve idareye başvurunun süreyi durdurmasını düzenler.
Danıştay Kararları
Danıştay 10. Daire, 23.12.2020 tarihli, 2018/1315 E., 2020/6838 K.
Gürcistan uyruklu davacı, Türk vatandaşı eşi ve bu evlilikten çocuğu olduğu hâlde, aile ikamet izni başvurusu Göç İdaresi Genel Müdürlüğünce kalış amacını haklı nedenlere dayandıramadığı gerekçesiyle uygun görülmemiş, ayrıca sınır dışı edilecekler kapsamına alınmıştı. Danıştay, karar düzeltme üzerine dosyayı yeniden inceledi; Türkiye içinden yapılan başvuruyu YUKK 25’e göre ancak valiliğin reddedebileceğini, Genel Müdürlüğün işleminin yetki yönünden hukuka aykırı olduğunu belirterek iptal kararını kendi gerekçesiyle onadı.
… 6458 sayılı Kanun’un yukarıda anılan hükmü uyarınca, Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddine ancak Valiliklerin karar verebileceği, bu kapsamda davalı …Genel Müdürlüğü’nün herhangi bir yetkisinin bulunmadığı açıktır. Buna göre, davacı tarafından Türkiye içinde yapılan ikamet izni başvurusu hakkında ilgili Valilikçe bir karar verilmesi gerekirken, bu konuda yetkisinin bulunmadığı görülen davalı idarece tesis edilen işlemde yetki unsuru açısından hukuka uygunluk bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir. …
Danıştay 10. Daire, 06.10.2021 tarihli, 2016/857 E., 2021/4596 K.
Gürcistan uyruklu davacının kısa dönem ikamet izni başvurusu üzerine valilik, formalite evlilik tahdit kaydı nedeniyle Genel Müdürlükten görüş istemiş, olumsuz görüşü davacıya tebliğ etmişti. İdare mahkemesi, kararı yetkisiz polis memurlarının verdiği gerekçesiyle işlemi iptal etti. Danıştay, valiliğin başvuruyu sonuçlandırmadığını, tebliğ edilen işlemin zımni ret sonucu doğurduğunu, bu yüzden davanın esasının incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.
… Bu kapsamda yapılan değerlendirmede, davalı idarenin kendisine yapılan ikamet izni başvurusu hakkında işlem tesis etme yetkisi olmasına rağmen söz konusu başvuruyu neticelendirmediği, esasen davacıya 17/02/2015 tarihinde tebliğ edilen işlemin ise başvurunun zımmen reddi sonucunu doğurduğu anlaşıldığından, davanın bütünüyle çözümü için davacının ikamet izni başvurusu üzerine yapılan işlemlerin işin esasına girilerek incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. …
Danıştay 10. Daire, 16.11.2021 tarihli, 2021/6544 E., 2021/5567 K.
İran uyruklu davacının kısa dönem ikamet izni, Genel Müdürlüğün yazısı üzerine İstanbul’daki il göç idaresince iptal edilmiş; İstanbul ve Ankara idare mahkemeleri birbirini yetkili saymıştı. Danıştay, YUKK 25/1’e göre ret, iptal ve uzatmama işlemlerini valiliklerin kurduğunu, işlemi yapan merciin bulunduğu yer olarak İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğunu belirledi.
… Anılan mevzuat hükmü uyarınca, ikamet iznin talebinin reddi, iptali ve uzatılmamasına yönelik işlemlerin ilgili Valilikler tarafından tesis edilebileceği anlaşılmaktadır. …
… daha sonra Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı yazısı uyarınca … Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nün 23/10/2019 tarihli işlemiyle davacının ikamet izninin iptal edildiği dikkate alındığında; işbu davanın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanun’un 32/1. maddesi uyarınca, İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır. …
Danıştay 10. Daire, 10.09.2024 tarihli, 2024/4387 E., 2024/2809 K.
Liberya uyruklu davacı hakkında, ikamet izni iptal edildiği için YUKK 54/1-f’ye göre Kayseri’de sınır dışı kararı verilmiş, dava İstanbul’da açılmıştı. Danıştay, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer olan Kayseri İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna karar verdi. Karar, ikamet izni iptalinin doğrudan sınır dışı sebebi olarak kullanıldığını da gösteriyor.
… Dava dosyasının incelenmesinden, Liberya uyruklu davacının 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 54. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi uyarınca ikamet izinleri iptal edilenler kapsamında olduğundan bahisle Kayseri Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünce tesis edilen 24/08/2023 tarih ve … sayılı sınır dışı etme kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, 2577 sayılı Kanun’un 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, davanın görüm ve çözümünde, dava konusu işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yerdeki Kayseri İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmaktadır. …
Danıştay 10. Daire, 21.02.2024 tarihli, 2024/722 E., 2024/273 K.
Davacı hakkında, ikamet izni uzatma başvurusu reddedildikten sonra 10 gün içinde çıkış yapmadığı gerekçesiyle YUKK 54/1-j’ye göre sınır dışı kararı verilmiş; ikamet izni başvurusunun reddine karşı ise İstanbul’da ayrı bir dava açılmıştı. Danıştay, ikamet davasındaki kararın sınır dışı davasını etkileyeceğini belirterek iki davayı İYUK 38 anlamında bağlantılı saydı ve tek mahkemede görülmesine karar verdi.
… ikamet iznine ilişkin davada verilecek kararın sınır dışı etme işleminin yargısal denetimi kapsamında göz önünde bulundurulacağı ve dolayısıyla sınır dışı etme işleminin iptali istemiyle açılan davada verilecek kararı etkileyeceği anlaşılmaktadır. …
Danıştay 10. Daire, 12.12.2023 tarihli, 2023/5916 E., 2023/8051 K.
Suriye uyruklu davacının turizm amaçlı kısa dönem ikamet izni Manisa Valiliğince iptal edilmiş, idare mahkemesi davayı reddetmiş, bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu kesin olarak reddetmiş ve sonradan verilen temyiz dilekçesini de kesin karar gerekçesiyle reddetmişti. Danıştay, temyiz dilekçesinin reddine ilişkin bu kararı onadı.
… Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. …
… 1. Davacının temyiz isteminin REDDİNE, 2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının ONANMASINA …
Sık Sorulan Sorular
YUKK 25’e göre ikamet izni iptaline karşı dava süresi kaç gün?
Kanunda özel süre olmadığı için tebliğden itibaren 60 gündür ve dava kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır (İYUK 7/1, 32/1). Ayrıca sınır dışı kararı verilirse ona karşı süre 7 gündür.
İkamet izni uzatılmadı, Türkiye’den ne zaman çıkmalıyım?
Uzatma başvurusu reddedilen yabancı 10 gün içinde çıkış yapmazsa sınır dışı edilecekler arasında sayılır (YUKK 54/1-j). Ret hâlinde size 10 güne kadar kalma imkânı veren belge verilir.
Valilik aile bağlarımı dikkate almak zorunda mı?
Evet; valilik ret, uzatmama ve iptal kararında Türkiye’deki aile bağlarınızı, ikamet sürenizi, menşe ülkenizdeki durumu ve çocuğun yüksek yararını gözetir (YUKK 25/1). Bu ölçütler tartılmadan verilen karar davada ileri sürülebilir.
İkamet izni kararı ertelenebilir mi?
Evet, kanun valiliğe kararı erteleme yetkisi verir. Ertelenen yabancıya bir ay kalma hakkı veren belge verilir ve gerekirse birer ay uzatılır (Uygulama Yönetmeliği m. 22/18).
Dava açarsam ikamet iznim geri gelir mi?
Dava açmak işlemi durdurmaz; yürütmenin durdurulmasını ayrıca istemelisiniz (İYUK 27). Mahkeme işlemi iptal ederse valilik karara göre yeniden işlem yapar.
İdare mahkemesi kararına Danıştay’da temyiz yolu var mı?
Hayır; istinaf üzerine bölge idare mahkemesinin verdiği karar kesindir ve yeni temyiz yolu YUKK davalarını kapsamaz (İYUK 46/2-d). İstinaf süresi tebliğden itibaren 30 gündür.
