DMK 135 Disiplin Cezasına İtiraz Süresi: 7 Gün, Merci ve Dava Yolu

DMK 135 madde metni (güncel)

Değişiklik geçmişi

DMK 135 bugünkü metnini 2011’de 6111 sayılı Kanunla aldı. Bu değişikliğin arka planında 2010 Anayasa değişikliği vardır: Anayasa’nın 129. maddesindeki uyarma ve kınama cezalarını yargı denetimi dışında tutan istisna kaldırıldı. 6111 sayılı Kanun aynı tarihte, uyarma ve kınama cezalarına karşı yargı yolunu kapatan eski 136. maddeyi de yürürlükten kaldırdı.

Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama

DMK 135 numarasız beş fıkradan oluşur: itiraz merciini, süreyi, kesinleşmeyi, mercinin karar süresini, itirazın kabulünün sonucunu ve dava yolunu sırayla düzenler. Hangi cezanın hangi fiile verildiği DMK 125‘te, cezayı kimin vereceği 126. maddededir.

1. fıkra: itiraz mercii cezaya göre değişir

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amiri verir; bunlara karşı itiraz merci disiplin kuruludur. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amirce verilir; buna karşı itiraz yüksek disiplin kuruluna yapılır. Madde memurluktan çıkarma cezası için itiraz mercii saymaz; bu ceza zaten yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir ve ona karşı yol doğrudan iptal davasıdır.

Disiplin kurullarının oluşumu Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinde düzenlenir ve kurullarda, varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisi de yer alır. Danıştay, sendika temsilcisi bulunmadan toplanan kurulun itiraz kararını hukuka aykırı buluyor; kararı aşağıda aktarıyorum.

2. fıkra: 7 gün ve kesinleşme

İtiraz süresi kararın tebliğinden itibaren 7 gündür ve süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. “Kesinleşme” burada idari anlamdadır: ceza artık itiraz yoluyla değiştirilemez, ama dava yolu kapanmaz. İdarenin ceza kararında itiraz yolunu, merciini ve süresini göstermesi gerekir; Danıştay, bunlar gösterilmeden tebliğ edilen cezaya süre geçtikten sonra yapılan itirazı süresinde saydı.

3. ve 4. fıkra: 30 günde karar ve amirin hafifletme yetkisi

İtiraz merci, dilekçe ile ceza kararı ve ekleri kendisine ulaştıktan sonra 30 gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz kabul edilirse cezayı kurul kendisi değiştirmez; disiplin amiri kararı gözden geçirir ve cezayı hafifletir ya da tamamen kaldırır. Kanun “hafifletebilir veya kaldırabilir” der; itiraz üzerine cezanın ağırlaştırılması bu sistemde öngörülmemiştir.

Danıştay, kınama cezasına itiraz eden memura itiraz sonunda aylıktan kesme verilmesini aleyhe değiştirme yasağına aykırı bulan kararı onadı. İtiraz etmekten çekinmenize gerek yoktur; itirazınız cezanızı ağırlaştırmaz.

5. fıkra: bütün disiplin cezalarına dava yolu

Son fıkra, uyarma ve kınama dahil bütün disiplin cezalarına karşı idari yargı yolunu açar. Dava idare mahkemesinde, iptal davası olarak açılır ve genel dava süresi 60 gündür (İYUK 7). Görevle ilişkiyi kesmeyen cezalarda yetkili mahkeme memurun görev yaptığı yerdeki idare mahkemesidir (İYUK 33/3); memurluktan çıkarmada son görev yeri idare mahkemesi yetkilidir (İYUK 33/2).

Danıştay’a göre itiraz, dava açmanın ön şartı değildir; doğrudan dava açılabilir. Süresinde itiraz edildiyse ceza itirazın sonuçlanmasıyla kesinleşir ve 60 günlük dava süresi itirazın reddi kararının tebliğinden işler; itiraz sürerken açılan dava da incelenir. Bu hesap kolluk personeline uygulanmaz, onlar için 7068 sayılı Kanunun kendi itiraz ve dava kuralları geçerlidir.

Uygulamada en çok sorulanlar

Disiplin cezasına itiraz dosyalarında en sık altı soru gelir. Uyarma ve kınamaya dava açılır mı, itiraz yolu yazılmamışsa ne olur, çıkarma cezasına itiraz edilir mi, itiraz cezamı ağırlaştırır mı, kurul usulüne uygun toplanmadıysa ne olur ve dilekçeye ne yazılır?

Uyarma veya kınama cezasına dava açılabilir mi?

Evet, 2011’den beri bütün disiplin cezalarına dava açılabilir. Danıştay, Anayasa ve 657 sayılı Kanundaki değişikliklerle uyarma ve kınama cezalarına karşı yargı yolunun açıldığını, davanın açıldığı tarihte yol kapalı olsa bile mahkemenin yeni hukuki duruma göre işin esasını incelemesi gerektiğini kabul ediyor.

Bu cezalar hafif görünse de sonuçları vardır: tekerrürde bir derece ağır ceza uygulanabilir, aday memurlukta ilişik kesilmesine yol açabilir ve uyarma ile kınama ancak 5 yıl sonra özlük dosyasından silinmesi istenebilir (DMK 133). Ne yapmanız gerektiğini memura disiplin cezası verildiğinde yazısında adım adım anlattım.

Ceza yazısında itiraz yolu ve süresi yazmıyordu; geç itiraz ettim, ne olur?

İtirazınız süresinde sayılabilir. Danıştay, verilen disiplin cezasına karşı itiraz yolu ve süresinin işlemde gösterilmediği dosyada, 7 günlük süre geçtikten sonra yapılan itirazı Anayasa’nın 40. maddesi gereğince süresinde yapılmış bir başvuru olarak kabul ediyor ve itirazın reddinden sonra açılan davayı süresinde sayıyor. Kararda özel başvuru yolu ve süresi işlemde gösterilmedikçe bu sürenin işletilemeyeceği de belirtiliyor.

Ceza yazınızı saklayın ve “itiraz yolu, mercii ve süresi” yazıp yazmadığına bakın. Yazmıyorsa bu, hem itiraz hem dava süresi tartışmasında lehinize bir argümandır. İtiraz dilekçesinin örneği için disiplin kuruluna itiraz dilekçesi sayfasına bakabilirsiniz.

Memurluktan çıkarma cezasına itiraz edilir mi?

Hayır, 135. madde çıkarma cezası için itiraz yolu öngörmez; yol doğrudan iptal davasıdır. Danıştay, 135. maddenin hangi disiplin cezalarına itiraz yolunun açık olduğunu saydığını ve Devlet memurluğundan çıkarma cezasını bu kapsamda saymadığını belirtiyor; bu nedenle çıkarma cezasına yapılan itirazın idari yargı yoluna işaret edilerek reddini hukuka uygun buluyor.

İtiraz edersem cezam ağırlaşabilir mi?

Hayır; kanun itirazın kabulünde amire yalnız cezayı hafifletme veya kaldırma yetkisi verir. Danıştay, kınama cezasına itiraz üzerine aylıktan kesme cezası verilmesini aleyhe hüküm verme yasağına aykırı bularak iptal eden ve Danıştay’ın bozma kararına uyan idare mahkemesi kararını onadı. Pratikte itiraz, cezası ağırlaşma riski taşımayan bir yoldur.

İtiraz merci cezayı kendisi değiştiremez; itirazı kabul ederse dosya disiplin amirine döner ve amir hafifletme ya da kaldırma kararı verir. Kurul itirazı reddederse ret kararı size tebliğ edilir; Yönetmeliğe göre itiraz sonucu kararın verildiği tarihi izleyen 7 gün içinde tebliğ edilir (Yönetmelik 33/3).

İtirazıma bakan kurulda sendika temsilcisi yoktu; bu sorun mu?

Evet, kurul usulüne uygun oluşturulmadıysa itiraz kararı hukuka aykırıdır. Danıştay, disiplin kurullarında memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinin bulunması gerektiğini, bu şarta uyulmadan oluşturulan disiplin kurulunun itiraz kararında hukuka uygunluk bulunmadığını kabul ediyor. Karar, Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli bir sivil memurun kınama cezasına ve o tarihte yürürlükte olan yönetmeliğe ilişkindir.

2021 tarihli Disiplin Yönetmeliği de kurulların “varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinden” oluştuğunu söyler ve sendikanın hangi temsilciyi göndereceğini toplantıdan önce bildirmesini ister (Yönetmelik 20). Sendika üyesiyseniz itiraz dilekçenizde bunu belirtin ve sendikanıza toplantıdan haber verin.

İtiraz dilekçesine neler yazmalıyım?

Dilekçe kısa olabilir, ama dört unsuru eksiksiz taşımalıdır: ceza kararının tarihi ve sayısı ile tebliğ tarihi, itiraz sebepleri, açık talep ve ekler. Sebepleri usul ve esas diye ayırın. Usulde zamanaşımını (DMK 127), savunmanın usulüne uygun alınıp alınmadığını ve cezayı verenin yetkisini; esasta fiilin sabit olmadığını, yanlış bende dayandırıldığını ya da daha hafif bir cezayı gerektirdiğini yazın.

Geçmiş hizmetleriniz olumluysa ve ödül veya başarı belgeniz varsa bir derece hafif ceza uygulanabileceğini (DMK 125) ayrıca belirtip belgeleri ekleyin. Talebinizi “cezanın kaldırılması, olmadığı takdirde hafifletilmesi” diye açık yazın; dilekçenin kayıt tarihini ve numarasını mutlaka alın.

İlgili maddeler

DMK 135, disiplin cezasının verilmesinden sonra başlayan sürecin ilk adımıdır.

• DMK 126: Ceza vermeye yetkili amir ve kurulları düzenler; kurullar ayrı ceza tayin edemez, teklifi kabul veya reddeder.
• DMK 127: Zamanaşımını düzenler; Danıştay’a göre itiraz süreci zamanaşımı hesabına girmez.
• DMK 130: Savunma alınmadan disiplin cezası verilemeyeceğini ve savunma süresinin 7 günden az olamayacağını düzenler.
• DMK 131: Ceza davasıyla disiplin soruşturmasının birbirini beklemediğini düzenler.
• DMK 132 ve 133: Cezanın derhal uygulanmasını ve özlük dosyasından silinme sürelerini (5 ve 10 yıl) düzenler.
• İYUK 27: Disiplin cezasına karşı açılan davada yürütmenin durdurulması şartlarını düzenler.

Danıştay Kararları

Danıştay 12. Daire, 01.07.2011 tarihli, 2010/3131 E., 2011/3621 K.

Dış Ticaret Müsteşarlığının yurt dışı teşkilatında görevli davacıya kınama cezası verilmiş, idare mahkemesi o tarihte kınamaya karşı yargı yolu kapalı olduğu için davayı incelemeksizin reddetmiş, Danıştay da bu kararı onamıştı. Karar düzeltme aşamasında Danıştay 12. Daire, Anayasa’nın 129. maddesinin 5982 sayılı Kanunla değiştirildiğini, 6111 sayılı Kanunla 135. maddenin yeniden yazılıp eski 136. maddenin kaldırıldığını belirtti. Yeni hukuki durum karşısında işin esasının incelenmesi gerektiği gerekçesiyle önceki onama kararını kaldırıp idare mahkemesi kararını bozdu.

… Davanın açıldığı ve temyize konu kararın verildiği tarihte uyarma ve kınama cezalarına karşı yargı yolu kapalı olmakla birlikte, yukarıda yer verilen Anayasa ve yasa değişiklikleri uyarınca uyarma ve kınama cezalarına karşı yargı yolu açılmış olup, İdare Mahkemesince yeni oluşan hukuki durum gereği dava konusu uyarma cezası hakkında işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekmektedir. …

↑ Metne dön

Danıştay 8. Daire, 25.02.2021 tarihli, 2018/79 E., 2021/1243 K.

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde öğretmen olan davacıya aylıktan kesme cezası verilmiş, ceza tebliğinden 12 gün sonra itiraz etmişti. Disiplin kurulu itirazı süre aşımından reddetti; idare mahkemesi de 60 günlük dava süresini itiraz süresinin bitiminden hesaplayıp davayı süreden reddetti. Danıştay 8. Daire, ceza işleminde itiraz yolu ve süresinin gösterilmediğini, Anayasa’nın 40. maddesi gereği bu durumda özel başvuru süresinin işletilemeyeceğini belirterek itirazı süresinde saydı ve itirazın reddinden sonra açılan davanın süresinde olduğu gerekçesiyle kararı bozdu.

… Dava konusu işlemde, verilen disiplin cezasına karşı itiraz yolu ve itiraz süresinin gösterilmediği görülmekte olup; davacının 09/12/2015 tarihli itirazının Anayasa’nın 40. maddesi gereğince süresinde yapılan bir başvuru olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. …

… özel dava açma veya özel idari başvuru süresine tabi olmasına rağmen, bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren, özel idari başvuru süresinin geçirildiğinden ve buna bağlı olarak davanın süresinden sonra açıldığından bahsedilemez. …

↑ Metne dön

Danıştay 12. Daire, 09.11.2023 tarihli, 2020/73 E., 2023/5808 K.

İlkokul müdürü olan davacı memurluktan çıkarılmış, bu cezaya karşı dava açmanın yanında idareye itiraz ederek cezanın kaldırılmasını ve göreve iadesini istemişti. İdare, yüksek disiplin kurulu kararına karşı idari yargı yolunun açık olduğunu belirterek başvuruyu reddetti. İdare mahkemesi, çıkarma cezası başka bir kararla iptal edildiği için bu ret işlemini de iptal etmişti. Danıştay 12. Daire, 135. maddenin çıkarma cezasını itiraz kapsamında saymadığını, başvurunun bu gerekçeyle reddinde hukuka aykırılık olmadığını belirterek kararı bozdu.

… 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 135. maddesinde; hangi disiplin cezalarına karşı itiraz yolunun açık olduğu belirtilmiş olup, Devlet memurluğundan çıkarma cezası bu kapsamda sayılmamış …

↑ Metne dön

Danıştay 12. Daire, 03.03.2022 tarihli, 2021/7852 E., 2022/886 K.

Adliyede mübaşir olan davacıya önce kınama cezası verilmiş, davacının itirazı üzerine bu kez aylıktan kesme cezası verilmişti. İdare mahkemesi, Danıştay 12. Dairesinin daha önceki bozma kararına uyarak, itiraz üzerine cezanın ağırlaştırılmasının aleyhe hüküm verme yasağına aykırı olduğunu, itiraz mercilerinin cezayı yalnız aynen kabul edebileceğini, hafifletebileceğini veya kaldırabileceğini belirterek işlemi iptal etti. Danıştay 12. Daire, bozma esaslarına uyulduğunu tespit ederek bu kararı onadı.

… Temyizen incelenen kararda, İdare Mahkemesince bozma kararında belirtilen esaslara uyulduğu anlaşılmış olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. …

↑ Metne dön

Danıştay 2. Daire, 16.05.2023 tarihli, 2021/13924 E., 2023/2600 K.

Sahil Güvenlik Komutanlığında şoför olarak çalışan ve sendika işyeri temsilcisi olan memura, görev yerini izinsiz terk ettiği gerekçesiyle kınama cezası verilmiş, itirazı disiplin kurulunca reddedilmişti. Kurul toplantısında memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisi yoktu. Danıştay 2. Daire, karar düzeltme aşamasında, o tarihte yürürlükte olan genel yönetmeliğin disiplin kurullarında sendika temsilcisi bulunmasını zorunlu kıldığını, bu şarta uyulmadan oluşturulan kurulun kararında hukuka uygunluk bulunmadığını belirterek kapatılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin davanın reddi kararını bozdu ve dosyayı yetkili idare mahkemesine gönderdi.

… genel yönetmelikle getirilen hükme uygun olarak, disiplin kurullarında sendika temsilcisi bulundurulması gerektiğinden, anılan düzenlemeye uygun olarak oluşturulmayan disiplin kurulu kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır. …

↑ Metne dön