Güvenlik Soruşturması Olumsuz Geldi Ne Yapmalıyım?

Güvenlik Soruşturması Olumsuz Geldi Ne Yapmalıyım: İlk 60 Gün

İlk iş süreyi hesaplamaktır: dava süresi, olumsuz işlemin size yazılı bildirildiği günü izleyen günden başlar ve 60 gündür. Süre İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yazılıdır:

İYUK 7/1: (1) Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Bu 60 gün içinde sırasıyla şunları yapın:

1. Tebliğ belgesini saklayın: zarfı, tebligat mazbatasını, e-posta veya e-Devlet bildiriminin ekran görüntüsünü.
2. Kuruma dilekçe verip işlemin dayanağını ve değerlendirme komisyonunun gerekçesini isteyin. 7315 sayılı Kanun’un 8. maddesi, istihbari faaliyete konu olmayan kişisel verileriniz hakkında bilgilendirilme ve erişim talebinizi güvence altına alır.
3. Gerekçede adı geçen ceza dosyalarının iddianamesini, kararını ve kesinleşme şerhini UYAP’tan veya mahkemeden alın.
4. Dava dilekçesinde işlemin iptalini ve yürütmenin durdurulmasını, görevden ayrıldıysanız yoksun kaldığınız parasal hakları da isteyin.

Kuruma yapacağınız itiraz dilekçesi, işlemin kaldırılmasını istiyorsanız İYUK 11’e göre bir başvurudur. Bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur; 30 gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Yani tebliğden 20 gün sonra başvurduysanız, retten sonra kalan 40 gününüz vardır; süre yeniden 60 gün olarak başlamaz. Ret cevabı geç gelse bile bu, süreyi yeniden açmaz.

Neye ve Hangi Mahkemede Dava Açılır?

Dava, olumsuz sonuca dayanılarak kurulan işleme karşı açılır; dava türü iptal davasıdır ve menfaati ihlal edilen kişi açar (İYUK 2/1-a). Atanmama, adaylıktan çıkarılma, sözleşmenin feshi veya kadrolu görevden ilişiğin kesilmesi, ayrı ayrı dava konusu olabilir.

Yetkili mahkeme işlemin türüne göre değişir. Görevine son verilen kamu görevlisi için son görev yaptığı yerdeki idare mahkemesi yetkilidir (İYUK 33/2). Ataması yapılmayan adayda kural olarak işlemi yapan makamın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK 32/1); kamu görevlisinin atama ve naklinde ise yeni veya eski görev yeri idare mahkemesi yetkilidir (İYUK 33/1). Yetkisiz bir idare mahkemesine açılan dava için yetkisizlik kararı verilir ve dosya yetkili mahkemeye gönderilir, süre kaybı olmaz; yine de dilekçeyi baştan doğru yere vermek zaman kazandırır.

Dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması, işlemin uygulanmasıyla telafisi güç zarar doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte varlığına bağlıdır (İYUK 27). Kadronun başkasına verilmesi ya da sınav sonucunun geçerliliğini yitirmesi riski varsa bu talebi dilekçede gerekçesiyle yazın.

Komisyon Neye Bakar, Siz Hangi Bilgiye Ulaşabilirsiniz?

Komisyon, arşiv araştırmasında adli sicil, aranma, tahdit kaydı, kesinleşmiş mahkeme kararları, HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları, devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturma olgularına bakar (7315 m.4). Güvenlik soruşturmasında bunlara kolluk ve istihbarat kayıtlarındaki olgusal veriler, yabancılarla ilişik ve örgüt irtibatı eklenir (7315 m.5).

Araştırmayı Milli İstihbarat Teşkilatı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mülki idare amirlikleri yapar; komisyona yorum içermeyen olgusal veriler gönderilir. Komisyon kendi değerlendirmesini nesnel ve gerekçeli biçimde, yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar (7315 m.6, m.7). “Olumsuz” kelimesi tek başına gerekçe değildir; hangi olgunun neden bu kadroya uygun görülmediği yazılmalıdır.

Her bilgiye ulaşamazsınız. Milli güvenlik ve kamu düzeniyle ilgili istihbarat faaliyetleri kapsamında elde edilen bilgiler kişiye verilmez (7315 m.8). Bu yüzden dava, gerekçeyi görmenin en etkili yoludur: komisyon bilgileri mahkeme istediğinde sunulur. HAGB kaydının bu araştırmada nasıl göründüğünü güvenlik soruşturmasında HAGB görünür mü yazısında ayrıntılı anlattım.

Mahkeme Olumsuz Değerlendirmeyi Hangi Hâllerde İptal Ediyor?

Mahkeme, olumsuz değerlendirmenin dayandığı olgu ortadan kalkmışsa, kanunen kullanılamayacak bir kayda dayanıyorsa ya da gerekçe kadroyla ilişkilendirilmemişse işlemi iptal ediyor. Danıştay’ın yakın tarihli kararlarında üç durum öne çıkıyor.

Birincisi, dayanak suçlamadan beraat. Danıştay, güvenlik soruşturmasının olumsuz sayılmasına gerekçe yapılan yargılama beraatle kesinleşince bu gerekçeyle kurulan işlemi hukuka aykırı buluyor. Davanız sürerken ceza dosyanız lehinize sonuçlanırsa kesinleşme şerhiyle birlikte hemen idare mahkemesine sunun. Beraat kararı ile kovuşturmaya yer olmadığı kararı, mahkûmiyet gibi değerlendirilemez.

İkincisi, çocukken işlenen suçlar. Danıştay, 18 yaşından önce işlenen suçlara ait kayıtların idarece elde edilemeyeceğini ve bu kayıtlara dayanan işlemin hukuka aykırı olduğunu kabul ediyor. Dayanak, Adli Sicil Kanunu’nun bu kayıtları yalnız soruşturma ve kovuşturma için savcılık ve mahkemelere açan 10. maddesidir. Çocukluk kayıtlarının nasıl tutulduğunu çocuğun adli sicil kaydı yazısında anlattım.

Üçüncüsü, dayanağı kalmayan eski işlemler. Anayasa Mahkemesi 2019’da 657 sayılı Kanun’daki güvenlik soruşturması şartını, kanunda yeterli güvence bulunmadığı için iptal etti; bugünkü dayanak Nisan 2021’de yürürlüğe giren 7315 sayılı Kanun’dur. 2021 öncesinde eski düzenlemeye dayanılarak kurulmuş işlemlerde bu iptalin etkisi davada ayrıca tartışılır.

Hangi Hâllerde Dava Kazanılmıyor?

Atanacağınız kadronun kanunda yazılı şartını kaybettiren kesinleşmiş bir mahkûmiyet varsa dava çoğu zaman kazanılmıyor. Danıştay, ertelenmiş olsa bile atanmaya engel bir mahkûmiyeti bulunan kişinin güvenlik soruşturmasının olumlu değerlendirilemeyeceğini söylüyor; çünkü ertelemede mahkûmiyet ortadan kalkmaz, yalnız ceza infaz edilmiş sayılır. Hangi kaydın gerçekten bu şartı kaybettirdiğini ve atanmadığınızda izleyeceğiniz yolu memuriyete engel adli sicil yüzünden atanmama yazısında anlattım.

Bu yüzden önce kadronun kendi şartlarına bakın. Memurlukta 657 sayılı Kanun’un 48. maddesinde sayılan suçlardan mahkûmiyet ve kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis memuriyete engeldir; ayrıntısını memuriyete engel suçlar yazısında inceledim. Askerî ve kolluk kadrolarında özel kanunlar daha kısa ceza sürelerini, hatta ertelenmiş ya da HAGB’li hükümleri de engel sayabilir. HAGB ise kural olarak mahkûmiyet değildir; hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının sonuçlarını ayrı yazıda anlattım.

Örgüt irtibatı iddiasına dayanan dosyalar ise ayrı bir zorluk taşır. Bu dosyalarda istihbari bilgi size verilmez ve mahkeme, idarenin dayandığı somut olguları dosyaya getirtmeden karar veremez. Böyle bir dosyada ceza tarafındaki durumunuzu, örneğin hakkınızda bir soruşturma olup olmadığını, idari davadan önce netleştirin.

Dava Kazanılırsa Göreve Ne Zaman Başlanır, Maaş Farkı Alınır mı?

İdare, iptal kararının tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde kararın gereğini yapmak zorundadır (İYUK 28/1). Mahkeme sizi kendisi atamaz; işlemi iptal eder, idare karara göre yeniden işlem kurar ve 7315 sayılı Kanun çerçevesinde yeni bir değerlendirme de yapabilir.

Bir istisna var: 2 Temmuz 2026 tarihli 7588 sayılı Kanun’la İYUK 28/1’e eklenen cümleye göre Milli Savunma Bakanlığı, jandarma, sahil güvenlik, emniyet ve Milli İstihbarat Teşkilatı personeli, adayları ve öğrencileri hakkında güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilmesi üzerine açılan davalarda, göreve iade sonucu doğuran kararlar kesinleşmeden uygulanmaz. Bu gruplardaysanız ilk derece kararıyla hemen göreve dönmeyi beklemeyin; istinaf ve temyiz sürecini de hesaba katın.

Görevden uzaklaştıysanız yoksun kaldığınız aylıkları dava dilekçesinde ayrıca isteyin. Yukarıda andığım çocukluk kaydı kararında Danıştay, bu alacaklara işleyecek yasal faizin idareye başvuru varsa başvuru tarihinden, yoksa dava tarihinden başladığını da belirtti. Karar süresinde uygulanmazsa kuruma yazılı başvurun; kararı uygulamayan kamu görevlisi için de tazminat davası ancak idare aleyhine açılır (İYUK 28).

Veriler Silinir mi, Yeniden Başvurursam Ne Olur?

Silinir: araştırmada elde edilen kişisel veriler, işlenme amacı ortadan kalkınca ya da her durumda iki yılın sonunda silinip yok edilir (7315 m.10). İşleme dava açtıysanız bu veriler karar kesinleşmeden silinemez; böylece mahkeme, idarenin dayandığı bilgiyi görebilir.

Yeni bir kadroya başvurduğunuzda arşiv araştırması yeniden yapılır; kanun, ilk defa veya yeniden memuriyete atanacak herkesi kapsar (7315 m.3). Eski olumsuz sonuç kendiliğinden yeni başvuruya taşınmaz, ama aynı olgular yeniden değerlendirilir. Bu yüzden ceza dosyanızı kapatacak bir sonuç (beraat, düşme, adli sicil kaydının silinmesi) aldıysanız yeni başvurudan önce belgelerini hazır edin.

Disiplin cezası nedeniyle ayrıca işlem yapıldıysa o yolu memura disiplin cezası verildiğinde yazısında anlattım. Adli sicil kaydının özel sektörde işe girmeye etkisini ise adli sicil kaydı işe engel mi yazısında ele aldım.

Yaşanmış Olaydan

Bir il milli eğitim müdürlüğüne öğretmen olarak atanması beklenen bir genç, “arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması olumsuz” yazısıyla bana geldi. Üç yıl önce bir site yönetimiyle tartışmasında “tehdit” iddiasıyla hakkında soruşturma açılmış, dosya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapanmıştı. Kendisi bu kararın kesinleştiğini biliyor, ama kuruma hiç sunmamıştı. Yazının tebliğinden bu yana 18 gün geçmişti.

Önce takipsizlik kararını ve kesinleşme şerhini savcılıktan aldık. Kuruma gerekçe isteyen bir dilekçe verdik; gelen cevapta yalnız “soruşturma kaydı” ifadesi vardı, kayıtla öğretmenlik görevi arasında hiçbir bağ kurulmamıştı. Süreyi riske atmamak için cevabı bekletmeden idare mahkemesinde iptal davası açtık ve yürütmenin durdurulmasını istedik.

Mahkeme yürütmenin durdurulması talebini reddetti, ama davalı idareden komisyon tutanağını istedi. Tutanakta da kovuşturmaya yer olmadığı kararından hiç söz edilmediği görüldü ve işlem esastan iptal edildi. İdare kararı istinaf etti, ama 30 gün içinde yeniden değerlendirme yaparak atamayı gerçekleştirdi. Müvekkil bir eğitim yılını kaybetti; lehine olan takipsizlik kararını baştan kuruma kendisi verseydi, komisyon o kararı görerek değerlendirme yapacaktı.

Danıştay Kararları

Danıştay 12. Daire, 25.12.2025 tarihli, 2023/6401 E., 2025/5993 K.

Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinin uzman erbaş sınavını kazanan davacının adaylık işlemleri, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle sonlandırılmıştı. Olumsuz değerlendirmenin gerekçesi, davacının özel belgede sahtecilik suçundan yargılamasının sürmesiydi. İdare mahkemesi ve bölge idare mahkemesi davayı reddetti. Danıştay, UYAP’ta yaptığı incelemede bu yargılamanın beraatle sonuçlandığını ve kararın kesinleştiğini tespit etti; dayanak suçlamadan beraat kesinleştiğine göre davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından söz edilemeyeceğini belirterek kararı bozdu. Davanız sürerken ceza dosyanız beraatle kesinleşirse bunu mutlaka idare mahkemesine bildirin.

… Uyuşmazlıkta; yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümleri ile dosyada mevcut bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturmasına konu suç nedeniyle beraat kararı verildiği ve iş bu kararın kesinleştiği dikkate alındığında; davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından ve Uzman Erbaş Yönetmeliği’nde belirtilen şartları taşımadığından bahsedilmesine olanak bulunmadığı anlaşıldığından, adaylık işlemlerinin sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. …

↑ Metne dön

Danıştay 12. Daire, 03.12.2025 tarihli, 2024/4989 E., 2025/5476 K.

Sözleşmeli er olarak görev yapan davacının sözleşmesi, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle feshedilmişti. Olumsuz değerlendirmeye esas alınan kayıt, davacının 18 yaşından önce okulda işlediği bir yaralama eylemiyle ilgili çocuk mahkemesi kararıydı. Danıştay, 7315 sayılı Kanun’da çocuklar yönünden ayrı bir hüküm bulunmasa da Adli Sicil Kanunu’nun 18 yaşından küçüklerin kayıtlarını yalnız soruşturma ve kovuşturma için savcılık ve mahkemelere açan kuralının güvenlik soruşturmasında da uygulanacağını belirtti; kanunen elde edilemeyecek bu kayda dayanan işlemin iptalini kendi gerekçesiyle onadı. Faiz yönünden ise kararı düzeltti: yoksun kalınan parasal haklara işleyecek yasal faiz, idareye başvuru varsa başvuru tarihinden, yoksa dava tarihinden başlar. Kısacası 18 yaşından önce işlenen bir suçun kaydı idarece kullanılamaz ve ona dayanan olumsuz değerlendirme hukuka aykırıdır.

… 5352 sayılı Kanunda öngörülen bu hüküm, 7315 sayılı Kanun hükümlerine göre on sekiz yaşından küçükler yönünden de uygulanması gereken bir düzenlemedir. Buna göre, on sekiz yaşından önce işlenen suç kayıtlarının, idari makamlara bildirilmesi, İdari makamlar tarafından bu hususa ilişkin bilgi ve belgelerin elde edilmesi hukuken mümkün değildir. …

… Bir idari işlem veya eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak; idareye başvuru varsa başvuru tarihinin, başvuru yoksa davanın açıldığı tarihin esas alınması gerektiği hususu, Danıştay içtihatlarıyla istikrar kazanmıştır. …

↑ Metne dön

Danıştay 12. Daire, 12.01.2026 tarihli, 2025/1286 E., 2026/47 K.

Sözleşmeli er olan davacının sözleşmesi, kamu malına zarar verme suçundan aldığı 10 ay hapis cezası nedeniyle güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sayılarak feshedilmişti. Ceza ertelenmiş ve kesinleşmişti. İdare mahkemesi, fiilin niteliğini ve ertelemeyi dikkate alarak işlemi iptal etti; bölge idare mahkemesi de bu kararı büyük ölçüde korudu. Danıştay ise idarenin temyizini kabul edip kararı bozdu: ertelemede mahkûmiyet ortadan kalkmaz, ceza yalnız infaz edilmiş sayılır; 6191 sayılı Kanun taksirli suçlar dışında bir ay veya daha fazla hapis cezasıyla mahkûmiyeti sözleşmeli erliğe engel saydığından, bu durumda güvenlik soruşturmasının olumlu değerlendirilmesi mümkün değildir. Kadronuzun kanunda yazılı bir engeline takılıyorsanız cezanın ertelenmiş olması davayı kazandırmaz.

… 5237 sayılı Kanun’da mevcut olan erteleme müessesesinde, deneme süresini suç işlemeden geçiren hükümlünün mahkûmiyetinin ortadan kalkmadığı, sadece cezasının çekilmiş sayıldığı; dolayısıyla ceza mahkemelerince verilen hapis cezasının ertelenmesi kararlarında, mahkemelerce kurulan hükmün, ilgilisi hakkında hukuki bir sonuç doğurmasını engellemediği; …

… Bu durumda sözleşmeli er olarak atanmaya engel bir mahkumiyeti bulunan davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumlu değerlendirilmesi mümkün olamayacağından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. …

↑ Metne dön

Dilekçe örneği: Dava açacaksanız güvenlik soruşturması nedeniyle atanmamaya karşı dava dilekçesi örneğini Word, PDF veya UYAP (UDF) olarak indirip dosyanıza göre doldurabilirsiniz.

Başvurunuz cevapsız kalırsa süreler zımni ret kuralına göre işler.