Arşiv kaydı

Arşiv kaydı, adli sicilden silinmiş ama henüz tamamen yok edilmemiş mahkûmiyet bilgisidir. Cezanız infaz edildiğinde mahkûmiyet adli sicil belgenizden çıkar; ancak kayıt bir süre daha arşivde tutulur. Bu bilgi herkese açık değildir; yalnız kanunun saydığı merciler ve kişinin kendisi görebilir.

Kanundaki yeri

Adli Sicil Kanunu’nun 9. maddesi, cezanın infazı, zamanaşımı ya da genel af gibi sebeplerle adli sicil bilgilerinin silinip arşive alınmasını düzenler. 10. madde arşiv bilgisini kimlerin isteyebileceğini sayar: kişinin kendisi, soruşturma ve kovuşturma kapsamında savcı, hâkim ve mahkemeler, seçim kurulları ve özel kanunla yetki verilmiş kamu kurumları. 12. madde arşivdeki kaydın ne zaman tamamen silineceğini belirler: kural olarak beş yıl; Anayasa’nın 76. maddesinde ve TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa 15, alınmamışsa 30 yıl. Kişinin ölümüyle kayıtlar tamamen silinir.

Uygulamada ne anlama gelir

Özel bir işverene vereceğiniz adli sicil belgesinde arşiv kaydı görünmez. Belgeyi alırken arşiv kaydını da içeren seçeneği işaretlerseniz silinmiş eski mahkûmiyetiniz belgede yazılı olarak çıkar; işverene bu belgeyi vermeniz gerekmez. Kamu görevine giriş ya da silah ruhsatı gibi başvurularda ise ilgili kurum kanuni yetkisine dayanarak arşivi görebilir; eski mahkûmiyetin engel olup olmadığı o kurumun kendi kanununa göre değerlendirilir. Arşiv kaydı, yeni bir dosyada tekerrür olup olmadığının belirlenmesinde de kullanılır. Sürelerin hesabı için sabıka kaydının ne zaman silindiğini anlatan yazıya bakabilirsiniz.

Örnek

Yıllar önce hakaretten adli para cezası alan ve cezasını ödeyen bir kişi, özel bir şirkete başvururken adli sicil belgesi alır. Belgede “kaydı yoktur” yazar; çünkü mahkûmiyet infazla sicilden çıkmıştır. Aynı kişi birkaç ay sonra bir kamu kurumuna atanırken kurum arşiv kaydını da sorgular ve eski karar burada görünür. Kanuni beş yıllık süre dolduğunda kayıt arşivden de silinir ve artık hiçbir sorguda çıkmaz.

Sık karıştırılan

Arşiv kaydı, adli sicil kaydı ile aynı şey değildir: sicil kaydı güncel mahkûmiyeti gösterir, arşiv kaydı ise silinmiş mahkûmiyetin izidir. Arşivden tamamen silinme süreci için adli sicil kaydının silinmesi maddesine bakın. HAGB kararları ise ne sicilde ne arşivde, ayrı bir sistemde tutulur. Eski kaydın iş hayatına etkisi için adli sicil kaydının işe engel olup olmadığı yazısı yol gösterir.

Sık sorulan sorular

Arşiv kaydı ile HAGB kaydı aynı şey mi?

Hayır. Arşiv kaydı, infaz gibi sebeplerle sicilden silinmiş bir mahkûmiyetin kaydıdır; HAGB kararında ise açıklanmış bir mahkûmiyet yoktur ve karar yalnız bu amaçla tutulan ayrı bir sisteme kaydedilir (CMK m. 231/13). HAGB kaydı ne adli sicil belgesinde ne de arşiv kaydında görünür.

Arşiv kaydı işe girmeye engel mi?

Özel bir işyerine başvuruyorsanız arşiv kaydı karşınıza çıkmaz; özel işverene verilen adli sicil belgesinde yer almaz. Kamu görevi ya da silah ruhsatı gibi başvurularda ilgili kurum arşivi görebilir; eski mahkûmiyetin engel olup olmadığı o alanın kendi kanununa göre belirlenir. Ayrıntı: adli sicil kaydı işe engel mi.

Arşiv kaydını süresinden önce sildirebilir miyim?

Kural olarak hayır; kanunda arşiv kaydını süresi dolmadan sildirmeye yarayan bir başvuru yolu yoktur. Ancak fiil sonradan suç olmaktan çıkarılırsa ya da yargılamanın yenilenmesi sonunda beraat kararı verilirse kayıt silinir (5352 s. K. m. 12).

Arşiv kaydımı kimler isteyebilir?

Siz ya da vekâletnamede bu yetki açıkça yazılı avukatınız arşiv kaydınızı isteyebilir; bunun dışında soruşturma ve kovuşturma kapsamında savcı, hâkim ve mahkemeler, seçim kurulları ve özel kanunla yetkili kamu kurumları görebilir (5352 s. K. m. 10). Belge alırken arşivin de gösterilmesini ayrıca istemezseniz belgede yalnız sicil kaydı yer alır.