Dolandırıcılık

Suçun özü aldatmadır: kişi, gerçeği bilseydi yapmayacağı bir ödemeyi ya da tasarrufu hileyle yapar. Sıradan bir borcun ödenmemesi tek başına dolandırıcılık değildir; baştan itibaren hileli bir davranış ve buna bağlı bir zarar aranır.

Ayrıntılı rehber: dolandırıcılık suçunun cezası ve nitelikli hâlleri

Bilmeniz gerekenler

• Basit dolandırıcılığın cezası 1–5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır (TCK m. 157).
• Bilişim sistemlerinin ya da bankaların araç olarak kullanılması, kendini kamu görevlisi veya banka çalışanı gibi tanıtma gibi hâller nitelikli dolandırıcılıktır; ceza 3–10 yıl, bazı bentlerde alt sınır 4 yıldır (TCK m. 158/1).
• 7571 sayılı Kanun’dan bu yana nitelikli dolandırıcılık davalarına da asliye ceza mahkemesi bakar.
• Basit dolandırıcılık uzlaştırmaya tabidir, nitelikli dolandırıcılık değildir (CMK m. 253).
• Zarar kovuşturma başlamadan tamamen giderilirse ceza üçte ikiye kadar indirilir (TCK m. 168). Bu indirimin cezaevinde kalınacak süreye etkisi için dolandırıcılık yatarı yazısına bakın.

Sık karıştırılan

Güveni kötüye kullanmada (TCK m. 155) mal size kendi rızasıyla teslim edilmiş, sonra amacı dışında kullanılmıştır; dolandırıcılıkta ise teslim baştan hileyle sağlanır. İnternet ve kripto yatırım vaatleriyle yapılan aldatmalar için kripto para dolandırıcılığında yapılacaklar yazısı yol gösterir.

Sık sorulan sorular

Dolandırıcılık ile hırsızlık arasındaki fark nedir?

Hırsızlıkta mal sahibinin rızası olmadan alınır; dolandırıcılıkta ise mağdur hileyle aldatılarak malı ya da parayı kendi eliyle verir. Cebinizden telefonun çekilmesi hırsızlık, sahte bir ilana kapora göndermeniz dolandırıcılıktır.

Dolandırıcılık şikâyete bağlı mı?

Hayır; savcılık şikâyet olmasa da soruşturur ve şikâyetinizi geri almanız davayı düşürmez. Ancak basit dolandırıcılık uzlaştırmaya tabidir; uzlaşma sağlanıp edim yerine getirilirse dava açılmaz, açılmışsa düşer (CMK m. 253).

Dolandırıldım, param geri alınabilir mi?

Mümkündür, ama hızlı davranmanız önemlidir. Bilişim sistemi ya da banka aracılığıyla işlenen nitelikli dolandırıcılıkta paranın gittiği hesap 48 saate kadar askıya alınabilir ve size ait olduğu anlaşılan para soruşturma veya kovuşturma sırasında iade edilir (CMK m. 128/A). Bunun dışında zararınızı ayrı bir hukuk davasıyla istersiniz; ceza davasında tazminat istenmez. Ayrıntı: kripto para dolandırıcılığında yapılacaklar.

Banka hesabını veya kartını başkasına kullandıran kişi ceza alır mı?

Evet, hesabını bilerek ve menfaat amacıyla dolandırıcılara veren kişi suça iştirakten ceza alabilir; katkısı yalnız hesap ya da kart bilgilerini veya araçlarını vermekle sınırlıysa ceza yarı oranında indirilir (TCK m. 158/4). Hesabının bu amaçla kullanılacağını bilmeyen kişinin durumu ise kastına göre ayrıca değerlendirilir.