Dolandırıcılık Yatarı Ne Kadar? 2 ve 5 Yıl Örnek Hesabı

Dosyanız Basit Dolandırıcılık mı, Nitelikli mi

Her şey bu ayrımla başlar. Savcı iddianameyi hangi maddeden yazarsa, sizin karşınıza çıkacak ceza aralığı da o olur. Basit dolandırıcılığın karşılığı şudur:

TCK 157/1: (1) Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.

Burada hâkimin elinde geniş bir takdir alanı var. Zararın miktarı, hilenin karmaşıklığı ve sizin duruşmadaki tutumunuz, cezanın alt sınıra mı yoksa ortalara mı yerleşeceğini belirler. Uygulamada tek mağdurlu, düşük tutarlı ve sabıkasız dosyalarda ceza alt sınıra yakın çıkar.

Bir de TCK 159 var. Gerçekten var olan bir alacağınızı tahsil etmek için hileye başvurmuşsanız, ceza altı aydan bir yıla kadar hapse veya adli para cezasına iner ve suç şikâyete bağlı hale gelir. Bu ayrımı kaçıran çok dosya gördüm; elinizde senet, dekont ya da sözleşme varsa savunmanızın merkezine bunu koymalısınız.

Banka, Bilişim Sistemi veya Kurum Adı Devredeyse Ceza Neden Sıçrar

Kanun koyucu bazı araçların aldatma gücünü fazla buluyor. Bunların başında bankalar ve bilişim sistemleri geliyor:

TCK 158/1-f: Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,

TCK 158/1’e göre bu bentlere giren fiillerde ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Ama aynı fıkranın son cümlesi kritik: (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde hapsin alt sınırı dört yıldan, adli para cezası da elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Yani bankanın veya bilişim sisteminin hilenin aracı olarak kullanıldığı bir dolandırıcılıkta temel ceza dört yılın altında belirlenemez. Paranın bir hesaba havale edilmiş olması tek başına bu bendi doğurmaz; etkin pişmanlık, yardım etme ya da takdiri indirim uygulanırsa sonuç ceza dört yılın altına da inebilir.

Kendini polis, savcı, banka müşteri temsilcisi olarak tanıtma hali de aynı ağırlıkta. TCK 158/1’in (l) bendi tam olarak bunu düzenler. Kamu görevlileriyle yakınlığı olduğunu söyleyip iş takibi vaadiyle para alanlar için ise TCK 158/2 devreye girer ve ceza yine nitelikli hal üzerinden hesaplanır.

İlgili yazı: İnfaz Hesaplama Nasıl Yapılır: Kaç Yıl Yatılır?

Parayı Geri Ödemek Cezayı Ne Kadar Aşağı Çeker

Zararı gidermek, dolandırıcılık dosyalarında elinizdeki en güçlü koz. Kanun bunu etkin pişmanlık adıyla ödüllendiriyor ve zamanlamaya göre indirim oranı değişiyor:

TCK 168/1: (1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs (…) suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr adresinden alınmaktadır.

Kovuşturma başlamadan, yani iddianame mahkemece kabul edilmeden önce ödeme yaparsanız indirim üçte ikiye kadar çıkar. TCK 168/2’ye göre ödemeyi iddianame mahkemece kabul edildikten sonra ama hüküm verilmeden önce yaparsanız indirim yarıya kadar iner. Parayı tamamen değil kısmen ödüyorsanız, TCK 168/4 gereği mağdurun rızası da aranır; mağdur kabul etmezse indirim uygulanmaz.

Hapis Yazılsa Bile Kapıdan Girmeden Biten Dosyalar

Mahkemenin hapis cezası vermesi, cezaevine gireceğiniz anlamına gelmez. CMK 231/5’e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Bu karar verilirse hüküm sizin için hukuki sonuç doğurmaz; sabıka kaydınıza da işlemez. CMK 231/6 üç koşul arar: daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmanız, yeniden suç işlemeyeceğiniz kanaatinin oluşması ve zararın tamamen giderilmesi. Zararı hemen ödeyemiyorsanız CMK 231/9 taksitle ödeme yolunu açar.

İkinci yol erteleme. TCK 51, aynı üst sınırın altında kalan hapis cezalarının infazının ertelenmesine imkân tanır. TCK 51/1’in (a) bendi, daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkûm edilmemiş olmayı şart koşar. Erteleme halinde TCK 51/3 uyarınca bir denetim süresi belirlenir ve bu süreyi sorunsuz geçirirseniz ceza infaz edilmiş sayılır. Üçüncü yol ise TCK 50’deki seçenek yaptırımlardır; kısa süreli hapis adli para cezasına, kamuya yararlı işte çalışmaya veya belirli yerlere gitme yasağına çevrilebilir.

Aynı Kişiyi Defalarca Kandırma: Zincirleme Suç Hesabı Nasıl Şişirir

Tek bir mağdurdan farklı tarihlerde birkaç kez para almışsanız, dosya tek suçtan yürür ama ceza artar. TCK 43/1 bu artırımı dörtte birden dörtte üçe kadar olarak belirler. Aynı fiille birden fazla kişiyi mağdur ettiyseniz TCK 43/2 gereği yine bu hüküm uygulanır. Üç ayrı günde üç havale alınan bir dosyada temel ceza dört yıl belirlenmişse, zincirleme suç artırımıyla en az beş yıllık bir sonuca ulaşılır.

İkinci artırım kalabalık dosyalarda çıkar. TCK 158/3’e göre suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmişse ceza yarı oranında, suç örgütü faaliyeti çerçevesinde işlenmişse bir kat artırılır. Çağrı merkezi düzeninde çalışan gruplarda savcılık genelde hem 158/1’in birkaç bendini hem de 158/3’ü birlikte uygular.

Savunmada asıl mücadele burada verilir. Farklı mağdurlara karşı işlenen fiiller ayrı ayrı suç sayılır ve cezalar toplanır; bu yüzden hangi eylemin sizinle bağlantısı kurulabiliyor, hangisi kurulamıyor, dosyayı sayfa sayfa ayırmak gerekir. HTS kayıtları, IP verileri ve para trafiği çoğu zaman bu ayrımı yapmaya yeter.

Cezaevine Girilecekse Yatar Nasıl Hesaplanır

Yatar hesabı üç aşamalıdır. Önce kesinleşen ceza süresi alınır. Sonra koşullu salıverilme oranı uygulanır ve infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre bulunur; dolandırıcılık, basit de nitelikli de olsa genel orana tabidir ve bu oran yarıdır (5275 m.107/2). Son olarak bu süreden, koşullu salıverilme tarihinden önce başlayan denetimli serbestlik süresi düşülür; kalan kısım fiilen kurumda geçen zamandır.

Denetimli serbestlik süresi ise suçun işlendiği tarihe göre farklılık gösterir. Genel kural, koşullu salıverilmeye bir yıl kala ayrılmaktır (5275 m.105/A); 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda koşullu salıverilme süresinin en az onda biri, en az beş gün kurumda geçmelidir. 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen dolandırıcılıkta 7571 sayılı Kanunla gelen Geçici 10/6 denetimli serbestliği üç yıl erken başlatır; şartı açık cezaevinde en az üç ay kalmak ve talepte bulunmaktır. 30 Mart 2020 ve öncesinde işlenen suçta Geçici 6 ile süre üç yıl olur, Geçici 10/6 ile birlikte altı yıla çıkar. Bu nedenle suç tarihini hesaba katmayan sabit “şu kadar yatar” tablolarına güvenmeyin. Hükmünüz kesinleştiğinde savcılık infaz bürosu müddetname düzenler; içeride kalacağınız günü gösteren tek resmî belge odur ve itiraz yolu açıktır.

Bir de infazın nerede yapılacağı meselesi var. Toplam üç yıla kadar hapis cezalarında açık ceza infaz kurumuna doğrudan yerleştirme, iyi halli hükümlülerde ise kapalıdan açığa ayrılma söz konusu olabilir. Açık kuruma geçen hükümlünün izin ve çalışma imkânları farklıdır; bu da fiilen geçen süreyi psikolojik olarak tamamen değiştirir.

Örnek Hesap: 2 Yıl ve 5 Yıl Ceza Alan Kaç Ay İçeride Kalır

İki yıl hapis cezası alan biri için ilk soru infaz değil, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıdır. Sabıkanız yoksa ve zararı gidermişseniz mahkeme büyük ihtimalle bu kararı verir ve cezaevi hiç gündeme gelmez. Bu kurum uygulanmazsa erteleme istenir. İkisi de reddedilirse ceza infaza gider ve koşullu salıverilme oranı ile denetimli serbestlik süresi düşüldükten sonra geriye kalan süre kurumda geçer; iki yıllık cezada koşullu salıverilme bir yıldır ve ceza doğrudan açık cezaevinde başlar. 4 Haziran 2025’ten önce işlenen suçta denetimli serbestlik bu yılın tamamını karşılar; 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçta koşullu salıverilme süresinin onda biri olan yaklaşık 37 gün açık cezaevinde geçer.

Beş yıl hapis cezasında tablo değişir. Bu ceza hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme sınırlarının çok üzerindedir; dolayısıyla infaz kaçınılmazdır. Beş yıllık cezanın yarısı yaklaşık 2 yıl 6 ay 3 gündür. Bir yıllık denetimli serbestlik düşülünce 1 Ağustos 2023 ve sonrasında işlenen suçta yaklaşık 1 yıl 6 ay 3 gün kurumda geçer; bunun en az bir ayı kapalı cezaevindedir. Suç 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlendiyse Geçici 10/6 ile kurumda kalınacak süre yaklaşık 4 aya iner.

Sabıka, Tekerrür ve Tutuklu Geçen Günler Hesabı Nasıl Değiştirir

Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyetiniz varsa, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kapısı CMK 231/6-a nedeniyle kapanır. Erteleme için de TCK 51/1-a engeli çıkar. Sabıka kaydı temiz olan sanıkla olmayan sanık, aynı fiilden aynı cezayı alsa bile birinin ayağı cezaevine değmez, diğeri içeri girer. Aradaki tek fark budur.

Tekerrür halinde infaz rejimi ağırlaşır: koşullu salıverilme oranı yarıdan üçte ikiye çıkar (5275 m.108/1), ikinci tekerrürde dörtte üç olur ve ikinci kez mükerrir sayılan kişi açık cezaevine ayrılamadığı için 30 Mart 2020’den sonra işlenen suçlarda denetimli serbestlikten de yararlanamaz. Ayrıca TCK 53, kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin sonucu olarak kamu görevi üstlenme, şirket yöneticisi olma ve ruhsata bağlı meslekleri icra etme gibi hakların kullanılmasını yasaklar. TCK 53/2’ye göre bu yoksunluk cezanın infazı tamamlanana kadar sürer; ticaretle uğraşıyorsanız bu sonuç hapisten daha yıkıcı olabilir.

Gözaltında ve tutuklu geçirdiğiniz her gün cezanızdan mahsup edilir, yani düşülür. Yedi ay tutuklu kalıp iki yıl ceza alan kişinin infaz hesabı, bu yedi ay düşülerek yapılır. Müddetnameyi aldığınızda ilk kontrol edeceğiniz şey, tutukluluk günlerinin eksiksiz işlenip işlenmediğidir.

Dosya Size Tebliğ Edildiğinde İlk Hafta Ne Yapmalısınız

İlk iş, size ne isnat edildiğini tam olarak öğrenmektir. Çağrı kâğıdında ya da iddianamede yazan madde numarasına bakın; 157 mi, 158 mi? Bu iki rakam arasındaki fark, sizin için yıllar demek. Bir avukat aracılığıyla dosyayı inceleyip hangi delillerin toplandığını görmeden hiçbir beyanda bulunmayın.

İkinci iş, ödeme kapasitenizi netleştirmektir. Zararı gidermeye gücünüz yetiyorsa bunu ne kadar erken yaparsanız indirim o kadar yüksek olur; soruşturma aşamasındaki ödeme ile duruşmadaki ödeme arasında ciddi fark var. Mağdurla doğrudan pazarlığa girmeyin, ödeme protokolünü yazılı yapın.

Üçüncü iş, savunmanızı belgelerle kurmaktır. Banka hesap dökümleri, mesajlaşma kayıtları, sözleşmeler ve varsa alacak ilişkisini gösteren evrak, ifadeden önce hazır olmalı. Dikkat: Kolluğa “nasılsa anlatırım” diyerek avukatsız ifade vermek, sonradan düzeltilmesi en zor hatadır; ilk ifadeniz dosyanın kaderini belirler.

Yaşanmış Olaydan

Bir hafta sonu, sulh ceza hâkimliğinden çıkan tutuklama kararının ardından aradılar. Şüpheli genç bir adamdı; kendisini bir bankanın güvenlik biriminden arıyormuş gibi tanıtıp yaşlı bir mağdurdan kart numarasını ve telefonuna gelen doğrulama kodunu almış, ardından hesaptan çekim yapılmıştı. Nitelikli dolandırıcılıktan tutuklanmıştı; savcılık hem bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasına hem de kendini banka çalışanı olarak tanıtmaya dayanan bentleri birlikte uyguluyordu. Dosyayı devraldığımda ilk yaptığım şey, HTS kayıtlarını ve paranın çekildiği hesabın hareketlerini istemek oldu.

Kayıtlar ilginç bir şey gösterdi. Müvekkilim aramayı yapan kişi değildi; hesabı başkasına kullandırmış, karşılığında küçük bir pay almıştı. Bu, suçtan tamamen kurtulmasını sağlamaz ama fail ile yardım eden arasındaki farkı doğurur. Aynı süreçte ailesiyle konuşup mağdurun zararının tamamını, dava açılmadan önce banka kanalıyla ödettik ve dekontu açıklamalı şekilde soruşturma dosyasına sunduk. Tutukluluğa itirazımızda hem bu ödemeyi hem de sabıkasızlığı öne çıkardık.

Sonuç şöyle oldu: müvekkil, iddianame düzenlenmeden önce adli kontrol (tutuklanmadan, imza atma gibi yükümlülüklerle serbest kalma) tedbiriyle tahliye edildi. Yargılamada asıl aramayı yapan kişinin ayrı bir dosyada yürüdüğü ortaya çıktı ve müvekkil hakkında yardım eden sıfatıyla indirim uygulandı. Erken yapılan ödeme sayesinde etkin pişmanlık indirimi de üst orandan uygulandı; ceza, kapıdan girmeden bitebilecek bir seviyeye indi. Aynı ödeme dava açıldıktan sonra yapılsaydı indirim üçte ikiden yarıya inecekti.