Dolandırıcılık Suçu Cezası Ne Kadar? TCK 157-158 Tablosu

Dolandırıcılık Suçu Cezası Ne Kadar: Duruma Göre Tablo

Ceza, fiilin hangi yöntemle işlendiğine göre 6 aydan 10 yıla kadar uzanan farklı aralıklardan birine düşer. Aşağıdaki tablo, dosyalarda en sık konuşulan hâlleri bir arada gösteriyor.

Suçun temel tanımı ve cezası TCK 157’nin birinci fıkrasındadır:

TCK 157/1: (1) Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Tablodaki aralık, hâkimin hareket edeceği çerçevedir. Hâkim önce bu aralıkta temel cezayı belirler, sonra artırım ve indirimleri sırayla uygular. Bu yüzden “en az 1 yıl” diye okunan bir suçtan, zarar giderildiğinde birkaç aylık bir ceza da çıkabilir, çok mağdurlu bir dosyada yıllar da.

Dolandırıcılık Ne Zaman Oluşur, Borcu Ödememekten Farkı Ne?

Dolandırıcılık için dört şey birlikte aranır: hileli davranış, bu hileyle aldatılan bir kişi, onun ya da başkasının zararı ve failin kendisine veya başkasına sağladığı yarar. Hile, karşı tarafı yanıltmaya elverişli olmalıdır; olmayan bir malı satmak, sahte belge göstermek, kendini başka biri gibi tanıtmak tipik örneklerdir.

Borcunu ödeyememek, sözünü tutamamak ya da işin kötü gitmesi tek başına dolandırıcılık değildir. Savcının asıl baktığı şey, parayı alırken baştan aldatma niyetinizin olup olmadığıdır. Bu sınırın dosyada nasıl çizildiğini, şikâyetten sonra savcılıkta neler olduğunu dolandırıcılıktan şikâyet edildiğinizde izlenen süreç yazısında adım adım anlattım.

Benzer suçlarla karışma da sık görülür. Size güvenilerek bırakılan bir malı geri vermemek güveni kötüye kullanma sayılır; malı sahibinin rızası olmadan almak ise hırsızlıktır. Dolandırıcılıkta mağdur, kandırıldığı için malı veya parayı kendi eliyle verir. Ödeme karşılıksız bir çekle yapıldıysa dosya çoğu zaman karşılıksız çek hükümlerine göre yürür.

Basit mi Nitelikli mi: Cezayı Katlayan Ayrım

Nitelikli hâl, TCK 158/1’de sayılan 12 yöntemden biriyle işlenen dolandırıcılıktır ve alt sınırı basit hâlin üç ila dört katıdır. Dini duyguların istismarı, kişinin zor durumundan yararlanma, kamu kurumunun araç olarak kullanılması, tacirin ticari faaliyeti sırasında aldatma ve serbest meslek güveninin kötüye kullanılması bu listededir.

En sık tartışılan bent, bankanın veya bilişim sisteminin araç olarak kullanılmasıdır. Paranın sadece bir banka hesabına yatırılmış olması, her dosyada bu bendi otomatik olarak getirmez; Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında bankanın ya da sistemin hilenin aracı olması aranır. Bentlerin tek tek uygulanışını ve gerçekte çıkan cezaları nitelikli dolandırıcılık cezası yazısında ayrıntılı ele aldım.

Hesabını veya kartını başkasına kullandıranlar için 2026’da yeni bir indirim geldi. Dolandırıcılığa katkınız yalnızca hesap, kart ya da bunlara ait bilgileri vermekle sınırlıysa ceza yarı oranında indirilir:

TCK 158/4: (4) Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçlara iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Bu indirimin dosyada nasıl işlediğini, blokenin ne zaman kalktığını banka hesabını kullandıranların durumu yazısında anlattım. Başkasının kartını izinsiz kullanmak ise çoğu zaman dolandırıcılık değil, ayrı bir suç olan banka kartlarının kötüye kullanılmasıdır (TCK 245).

Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır?

Dolandırıcılıkta hapisle birlikte adli para cezası da verilir; hâkim önce gün sayısını belirler, sonra bir günü 100 ile 500 TL arasında takdir ederek çarpar (TCK 52/2). Basit ve nitelikli hâlde üst sınır 5.000 gündür. Örneğin 100 gün belirlenip bir gün 100 TL sayılırsa ceza 10.000 TL olur.

Banka veya bilişim sistemi aracı, kamu zararı, kredi, sigorta ve kamu görevlisi gibi tanıtma hâllerinde ayrıca bir taban vardır: adli para cezası, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. 50.000 TL’lik bir dolandırıcılıkta para cezasının tabanı 100.000 TL’dir. Bu tutar, mağdura ödenecek zarardan ayrıdır ve devlete ödenir.

Adli para cezası ertelenmez; hapis cezası ertelense bile ödenmesi gerekir. Mahkeme taksitle ödemeye izin verebilir. Ödenmeyen adli para cezası, kural olarak hapse çevrilir.

Cezayı Düşüren Hâller: Zararı Ödemek, Teşebbüs, Alacak Tahsili

Dolandırıcılıkta cezayı en çok düşüren şey, zararı kovuşturma başlamadan tamamen ödemektir; TCK 168/1 bu durumda cezanın üçte ikisine kadar indirilmesini öngörür. İddianame mahkemece kabul edildikten sonra, hükümden önce ödeme yapılırsa indirim yarıya kadar iner. Kısmi ödemede mağdurun rızası aranır. Ödemenin zamanlaması, belgelenmesi ve mağdur kabul etmezse ne yapılacağı, hırsızlık ve dolandırıcılıkta etkin pişmanlık yazısının konusu.

Mağdur parayı göndermeden fark ettiyse suç teşebbüste kalmıştır; TCK 35/2’ye göre ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir. İndirimin oranını, zararın ve tehlikenin ağırlığı belirler.

Gerçekten var olan bir alacağı tahsil etmek için hile yapılmışsa ceza belirgin biçimde düşer ve dosya şikâyete bağlı hâle gelir:

TCK 159/1: (1) Dolandırıcılığın, bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi halinde, şikayet üzerine, altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.

Mağdurun eşiniz, anne babanız, çocuğunuz ya da aynı evde yaşadığınız kardeşiniz olması durumunda ise cezaya hükmolunmaz (TCK 167/1). Ayrılık kararı olan eşe veya ayrı evde yaşayan kardeşe karşı işlenirse dava şikâyete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir (TCK 167/2). Hâkim bütün bunlardan sonra iyi hâl için cezanın altıda birine kadarını ayrıca indirebilir (TCK 62).

Şikâyetten Vazgeçmek, Uzlaştırma ve Zamanaşımı

Dolandırıcılık şikâyete bağlı bir suç değildir; mağdur şikâyetinden vazgeçse bile soruşturma ve dava devam eder. Vazgeçme ve zararın ödenmesi, ceza belirlenirken lehinize değerlendirilir ama dosyayı tek başına kapatmaz. Bu kuralın tek istisnası, şikâyete bağlı olan TCK 159 ve TCK 167/2 hâlleridir.

Uzlaştırma yalnız TCK 157’deki basit dolandırıcılıkta vardır (CMK 253/1). Uzlaşma sağlanır ve edim hemen yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; taksitli ödemede kamu davasının açılması ertelenir. Nitelikli hâlde uzlaştırma yoktur. Teklif geldiğinde nasıl değerlendirileceğini uzlaşmaya tabi suçlar yazısında anlattım.

Şikâyet süresi olmadığı için dosyayı dava zamanaşımı sınırlar: basit dolandırıcılıkta 8 yıl, nitelikli dolandırıcılıkta 15 yıl (TCK 66/1). Süre suç tarihinde başlar; zincirleme suçta son eylemden itibaren işler. Zamanaşımını kesen işlemleri ceza davasında zamanaşımı yazısında bulabilirsiniz.

Dava Ağır Cezada mı Görülür, Tutuklama Olur mu?

Dolandırıcılık davalarına, nitelikli hâl dahil, asliye ceza mahkemesi bakar; 7571 sayılı Kanun 25 Aralık 2025’ten beri nitelikli dolandırıcılığı ağır ceza mahkemesinin görev alanından çıkardı. Hangi mahkemede yargılandığınız, itiraz ve istinaf yollarını da belirler.

Dolandırıcılık katalog suçlar arasında değildir. Yani hâkim, tutuklama nedenini kanunun varsayımına dayandıramaz; kaçma, saklanma ya da delil karartma şüphesini gösteren somut olguları göstermek zorundadır (CMK 100/2). Üst sınır 2 yılı aştığı için tutuklama yasağı da uygulanmaz. Uygulamada tek mağdurlu, sabit adresli dosyalarda adli kontrol (tutuklanmadan, imza atma veya yurt dışına çıkmama gibi yükümlülüklerle serbest kalma) çok daha sık görülür; çok mağdurlu ve farklı illere yayılmış dosyalarda tutuklama talebi gelir.

Ceza Çıkarsa Cezaevine Girer misiniz?

Sonuç ceza 2 yıl veya daha azsa cezaevine girmeden dosyanın kapanması mümkündür; bunun yolları HAGB, erteleme ve seçenek yaptırımdır. Basit dolandırıcılıkta alt sınır 1 yıl olduğu için bu kapılar çoğu dosyada açıktır; nitelikli hâlde ise ancak etkin pişmanlık ve diğer indirimler birlikte uygulanınca açılır.

HAGB için zararın tamamen giderilmesi şarttır (CMK 231/6-c); zararı hemen ödeyemeyen sanık, denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödemeyi üstlenerek de bu karardan yararlanabilir (CMK 231/9). Denetim süresi 5 yıldır. HAGB kararı adli sicilde görünmez; bu kurumun şartlarını hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazısında ayrıca anlattım. HAGB verilmezse 2 yıl ve altındaki hapis ertelenebilir, 1 yıl ve altındaki hapis ise adli para cezasına çevrilebilir.

Ceza 2 yılın üzerindeyse cezaevinde geçecek süre, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesabına göre belirlenir; örnek hesapları dolandırıcılık yatarı yazısında yaptım. Bir de memuriyet boyutu var: dolandırıcılık, 657 sayılı Kanun’un 48. maddesinde sayılan suçlardandır ve bu suçtan mahkûmiyet, cezanın süresine bakılmaksızın memuriyete engeldir. Ayrıntısı memuriyete engel suçlar yazısında.

Dolandırıldıysanız Ceza Davası Size Ne Kazandırır?

Mağdur için ceza davasının en önemli kazancı, paranın izinin sürülmesi ve el konulan paranın iadesidir; tazminat ise ayrı bir hukuk davasıyla istenir. Banka veya bilişim yoluyla yapılan dolandırıcılıklarda bankalar, paranın gittiği hesabı 48 saate kadar askıya alabiliyor (CMK 128/A). Bu süreyi kaçırmamak için ilk saatlerde yapılması gerekenleri internetten dolandırıldıysanız ilk 48 saat yazısında sıraladım.

Ceza mahkemesi tazminata hükmetmez. Davaya katılan olarak girmeniz, kararlara itiraz hakkı ve delil talebi açısından önemlidir; zararınızı ise faile ve aracı hesap sahiplerine karşı açacağınız hukuk davasında istersiniz.

Yaşanmış Olaydan

Geçen yıl bir esnaf, internetten yedek parça sattığı bir müşterinin şikâyetiyle hakkında nitelikli dolandırıcılıktan dava açıldığını söyleyerek bana geldi. Müşteri parayı havaleyle göndermiş, gönderilen parça siparişle uyuşmamış, iade konusunda anlaşamamışlardı. İddianamede paranın banka yoluyla alındığı gerekçesiyle TCK 158/1-f uygulanmıştı ve alt sınır 4 yıldı.

Savunmada bankanın aldatmanın aracı olmadığını, ödemenin yalnızca bir transfer yolu olduğunu anlattık. Mahkeme suçun vasfını basit dolandırıcılık olarak değiştirdi ve dosyayı uzlaştırmaya gönderdi. Mağdur, ödenen paranın üzerine ayrıca yüksek bir tutar istediği için uzlaşma olmadı. Bunun üzerine müvekkil, mağdurun banka kayıtlarıyla belgelenen zararını hükümden önce, açıklamalı havaleyle ödedi.

Mahkeme 1 yıl temel ceza üzerinden etkin pişmanlık ve iyi hâl indirimi uyguladı. Müvekkilin yıllar önce aldığı başka bir kasıtlı suç mahkûmiyeti HAGB’ye engel olduğu için hüküm açıklandı; kısa süreli hapis cezası adli para cezasına çevrildi ve müvekkil cezaevine girmedi. Ders şu: suçun vasfı tartışması, dosyadaki en kıymetli savunma başlığıdır ama tek başına yetmez; zararın zamanında ödenmesi sonucu ayrıca belirler.