Bihakkın tahliye

Bihakkın tahliye, Kanundaki adıyla hak ederek tahliye, hükümlünün mahkûm olduğu hapis cezasının tamamının dolduğu ve cezanın sona erdiği tarihtir (5275 SK m. 107/6, 107/13). Bu tarih, Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği müddetnamede cezaevine giriş ve koşullu salıverilme tarihleriyle birlikte gösterilir. Hesapta hüküm kesinleşmeden önce gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler cezadan düşülür (TCK m. 63/1). Koşullu salıverilmede denetim süresi de, salıverilme geri alınınca cezaevinde çektirilecek süre de bu tarihi aşamaz.

Ayrıntılı rehber: infaz hesabının nasıl yapıldığı ve kaç yıl yatılacağı

Bilmeniz gerekenler

• Koşullu salıverilen hükümlü dışarı çıkar ama cezası bitmemiştir. Kalan süre denetim süresidir ve süreli hapislerde hak ederek tahliye tarihini geçemez (5275 SK m. 107/6). Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (m. 107/14).
• Denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenirse koşullu salıverilme geri alınır (m. 107/12). Yeni suçun cezasının iki katı kadar süre, o suçun tarihinden başlayarak ve hak ederek tahliye tarihini geçmemek koşuluyla cezaevinde aynen çektirilir (m. 107/13-a). Yargıtay, bu hesabın her suç için ayrı ayrı yapılıp kararda gösterilmesini istiyor.
• Yükümlülüklere aykırılıkta geri alınacak süre de ihlal tarihi ile hak ederek salıverilme tarihi arasını aşamaz (m. 107/13-b). Ayrıntı: koşullu salıverilmenin geri alınması.
• Tekerrür süreleri önceki cezanın infaz edildiği tarihten başlar: beş yıldan fazla hapiste beş yıl, beş yıl veya daha az hapiste üç yıl (TCK m. 58/2). Koşullu salıverilende ceza, denetim süresi iyi hâlle tamamlanınca infaz edilmiş sayılır.
• Kasıtlı suçtan hapis cezasının kanuni sonucu olan hak yoksunlukları, örneğin kamu görevi üstlenememek ve seçilememek, cezanın infazı tamamlanıncaya kadar sürer (TCK m. 53/1-2).

Sık karıştırılan

Koşullu salıverilme, halk arasındaki adıyla şartlı tahliye, cezanın kanunda belirlenen kısmı iyi hâlle çekildikten sonra dışarı çıkmaktır; ceza bitmemiştir ve denetim sürer. Bihakkın tahliyede ise cezanın tamamı bitmiştir, denetim kalmaz. Denetimli serbestlik bunların ikisinden de önce gelir: koşullu salıverilme tarihine kadar kalan kısmın cezaevi dışında yükümlülüklerle infazıdır (5275 SK m. 105/A). Sıra şöyledir: önce denetimli serbestlik, sonra koşullu salıverilme, en son hak ederek tahliye. Tek başına kullanılan tahliye kelimesi ise çoğu zaman tutuklunun serbest bırakılmasını anlatır, cezanın bitişini değil.

Yargıtay Kararı

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 24.04.2026 tarihli, 2024/3268 E., 2026/3256 K.

Kasten öldürmeden 20 yıl hapis cezası alan hükümlü koşullu salıverilmiş, hak ederek tahliye tarihi 29.08.2017 olarak belirlenmişti. Denetim süresinde işlediği üç kasıtlı suç nedeniyle koşullu salıverilme geri alındı ve bu cezaların toplamının iki katı aynen infaza çevrildi. Yargıtay, itirazı reddeden kararı kanun yararına bozdu: iki katı sürenin her suç için kendi suç tarihinden başlatılıp hak ederek tahliye tarihini geçmeyecek şekilde ayrı ayrı hesaplanması ve kararda gösterilmesi gerekiyordu. Bu kurala göre hak ederek tahliyeye kısa süre kala işlenen bir suçta geri alınacak süre, o tarihe kadar olan kısımla sınırlı kalır.

… denetim süresinde işlenen her bir suç için kendi suç tarihinden başlayarak bihakkın tahliye tarihini geçmemek üzere iki katı sürenin ayrı ayrı hesaplanarak ne kadar sürenin aynen infaz edileceğinin kararda açıkça gösterilmesinin, yanlış hesaplamaların ve infazda oluşabilecek tereddütlerin önüne geçilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. …

↑ Metne dön