Denetimli Serbestlik Hesaplama: Adım Adım ve 10 Örnek

Denetimli Serbestlik Hesaplama Nasıl Yapılır: Dört Adım

Denetimli serbestlik tarihi dört adımda bulunur ve her adım bir kanun maddesine dayanır. Sırayı karıştırmamak önemlidir; çoğu hatalı hesap, ikinci adımdaki sürenin doğrudan cezadan düşülmesinden kaynaklanır.

1. Koşullu salıverilme süresini bulun. Ceza, suçun oranıyla çarpılır: genel suçlarda 1/2, kasten öldürme ve sayılan bazı suçlarda 2/3, uyuşturucu ticareti ve nitelikli cinsel saldırıda 3/4. Oranların tamamı koşullu salıverilme yazısında.
2. Denetimli serbestlik süresini seçin. Suç tarihine ve özel duruma göre 1, 2, 3 yıl veya geçici maddelerle daha uzun (aşağıdaki tablo).
3. Çıkarın. Koşullu salıverilme süresinden denetimli serbestlik süresini düşün; sonuç sıfırın altındaysa sıfır alın.
4. Sınırlarla karşılaştırın. Sonuç açık cezaevine ayrılma tarihinden, Geçici 10/6 dosyalarında kapalıda 1 veya 3 ay ile açıkta 3 aylık asgari süreden ve 4 Haziran 2025 sonrası suçlarda 1/10 kuralından kısa olamaz. Bunlardan hangisi büyükse cezaevinde kalınacak süre odur.

Kanunun temel hükmü, hem 1 yıllık süreyi hem de 7550 sayılı Kanun’la eklenen 1/10 kuralını içerir:

INFAZ 105/A/1: (1) Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir. Hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Fıkradaki “açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan” ifadesi, dördüncü adımı zorunlu kılar: kapalı cezaevindeki hükümlü, süresi dolmuş olsa bile önce açığa ayrılmalıdır. Açığa ayrılma şartları oluştuğu hâlde kendi iradesi dışında ayrılamayan iyi hâlli hükümlü ise 105/A/2 uyarınca yine yararlanabilir.

Suç Tarihine Göre Denetimli Serbestlik Süresi Kaç Yıl?

Denetimli serbestlik süresi suç tarihine göre 1 yıl ile 7 yıl arasında değişir; hüküm veya kesinleşme tarihi değil, suçun işlendiği gün esas alınır. Aynı ceza, suç bir gün önce ya da sonra işlendiyse yıllarca farklı sonuç verebilir.

Ağır hasta, engelli veya kocamış hükümlü için 3 yıllık sürenin şartı kanunda şöyle düzenlenir:

INFAZ 105/A/3-b: Maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlüler, diğer şartları da taşımaları hâlinde yararlanabilirler. Ağır hastalık, engellilik veya kocama hâli, Adlî Tıp Kurumundan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirilmelidir.

Geçici 10/6’daki 3 yılın Geçici 6’nın 3 yılına eklenmesi (3+3=6 yıl) kanunun lafzına uygundur. 105/A/3’teki özel sürelere ve Geçici 6/2-a’nın 4 yılına eklenmesi de aynı mantıkla yapılır ve hesap aracı böyle hesaplar; ancak bu toplamalarda uygulama henüz yerleşmediği için infaz savcılığının hesabını kontrol edin. 0-6 yaş çocuklu annelere özgü kuralları çocuklu kadın hükümlü infaz yazısında ayrıca anlattım.

Denetimli Serbestlik Hesaplama Örnekleri: On Dosya

Aşağıdaki on örneğin tamamı sitedeki hesap aracıyla yapıldı; hükümlü iyi hâlli, tutuklulukta geçen süre yok ve tek ceza var. Araç ayı 30 gün, tarih girilmediğinde yılı 365 gün sayar; süreler bu yüzden yaklaşıktır.

İki uyuşturucu ticareti örneği aynı cezayı taşıyor, ama biri 2021’de, öteki Eylül 2023’te işlenmiş. İlkinde Geçici 10/6 denetimli serbestliği 3 yıl öne çektiği için kişi yaklaşık 3 yıl 6 ay, ikincisinde yaklaşık 6 yıl 6 ay içeride kalıyor. 31 Temmuz 2023 sınırı bu kadar büyük fark yaratıyor.

2019’daki eşe karşı kasten yaralama örneği de öğreticidir. Aile içi kasten yaralama Geçici 6/1’in istisnasıdır, bu yüzden 3 yıllık eski kolaylık uygulanmaz; ama Geçici 10/6’nın istisnası değildir. Sonuçta 1+3=4 yıl hesaplanır ve sınırı asgari kalış süresi belirler. 2024’teki kasten öldürme örneğinde açığa ayrılma yaklaşık 5 yıl sonra mümkündür, çünkü 10 yıl ve üstü cezada kapalıda cezanın 1/10’u geçirilmeli ve koşullu salıverilmeye 7 yıl kalmalıdır. Denetimli serbestlik bundan çok sonra, koşullu salıverilmeye 1 yıl kala başladığı için açığa ayrılma tarihi sonucu değiştirmez.

Açık Cezaevine Ayrılma Tarihi Hesabı Nasıl Etkiler?

Denetimli serbestlik, açık cezaevine ayrılmadan başlamaz; bu yüzden açığa ayrılma tarihi geç gelen dosyada hesap ona göre uzar. Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’ne göre terör, örgüt ve cinsel suçlar dışında kasten işlenen suçlarda toplam 3 yıl, taksirli suçlarda toplam 5 yıl veya daha az ceza alanlar doğrudan açık cezaevinde başlar (m.5). Diğerleri toplam ceza 10 yıldan azsa 1 ayını, 10 yıl veya daha fazlaysa 1/10’unu kapalıda geçirip koşullu salıverilmeye 7 yıl veya daha az kaldığında açığa ayrılabilir (m.6/1-a).

Bazı suçlarda bu süre daha kısadır: hırsızlığın nitelikli hâlleri, yağma, uyuşturucu ticareti gibi suçlarda koşullu salıverilmeye 5 yıldan az, cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarında 3 yıldan az kalması aranır (m.6/2). Müebbette bu süre 5 yıldır (m.6/1-b). Geçici 10/6 kapsamındaki dosyalarda ise açığa ayrılma da 3 yıl erken olur; şart, kapalıda toplam ceza 10 yıldan azsa 1 ay, 10 yıl veya daha fazlaysa 3 ay geçirmektir. Açığa geçişin bütün şartlarını açık cezaevine ayrılma şartları yazısında bulabilirsiniz.

4 Haziran 2025 Sonrası Suçlarda 1/10 Kuralı

4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda hükümlü, koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az 1/10’unu, hiçbir durumda 5 günden az olmamak üzere, cezaevinde geçirmeden denetimli serbestliğe ayrılamaz. Bu kural 7550 sayılı Kanun’la geldi ve Geçici 11. madde gereği daha önce işlenen suçlara uygulanmaz.

Kural en çok kısa cezaları ve özel süreli hükümlüleri etkiler. 1 yıl 8 aylık cezada koşullu salıverilme süresi 303 gündür; 1 yıllık denetimli serbestlik bu sürenin tamamını karşılasa bile kişi 31 gün içeride kalır. 6 yıllık cezada ağır hasta hükümlünün 3 yıllık süresi 2 yılı kapatırken 1/10 kuralı 110 günü zorunlu kılar. Ceza uzadıkça kural etkisini kaybeder: 2026’da işlenen bir suçtan 2 yıl 6 ay cezada 1/10 yaklaşık 46 gündür, ama kişi zaten 90 gün içeride kalır.

Tutuklulukta geçen günler 1/10’a sayılır mı?

Kanun “ceza infaz kurumunda geçirmiş olması” der. Hesap aracı tutuklulukta kurumda geçen günleri 1/10’a dahil eder; gözaltında geçen sürenin kurumda geçmiş sayılıp sayılmayacağı ise uygulamada tartışmalıdır. Sınırda bir dosyanız varsa bu noktayı infaz savcılığına ayrıca sorun.

Tutukluluk Mahsubu ve Tarihle Hesap

Tutuklulukta geçen her gün, cezaevine girişten sonra kalınacak süreden bire bir düşülür (mahsup, TCK 63/1). Bu yüzden uzun süre tutuklu kalan kişi, hüküm kesinleştiğinde denetimli serbestlik tarihine çok yaklaşmış ya da onu geçmiş olabilir.

Tarihle bir örnek vereyim. Ağustos 2025’te işlenen genel bir suç nedeniyle 7 Mart 2026’da tutuklanan, 240 gün tutuklu kaldıktan sonra 2 Kasım 2026’da cezası kesinleşen ve 4 yıl hapis alan kişi için araç şu tarihleri verir: denetimli serbestliğe ayrılma 7 Mart 2027, koşullu salıverilme 7 Mart 2028, cezanın tamamen bitmesi 7 Mart 2030. Kesinleşmeden sonra cezaevinde kalınacak süre yaklaşık 125 gündür. Tarihle hesapta yıl resmi takvime göre sayılır (TCK 61/6); 2028 artık yıl olduğu için araç 4 yılı 1.461 gün sayar.

Geçici 10/6 dosyalarında bir istisna vardır: tutuklulukta geçen süre, açık cezaevinde en az 3 ay kalma şartına sayılmaz, çünkü açığa ancak hükümlü olarak ayrılınır. Örneğin 2022’de işlenen genel bir suçtan 6 yıl ceza alan ve 120 gün tutuklu kalan kişi, hesapta denetimli serbestlik tarihi geçmiş görünse bile kesinleşmeden sonra yaklaşık 90 gün açık cezaevinde kalır.

Geçici Maddelerde Hesabı Bozan İstisnalar

Geçici 6 ve Geçici 10/6 her suça uygulanmaz ve istisna listeleri birbirinden farklıdır. Geçici 6/1 kasten öldürme, aile içi kasten yaralama, işkence, eziyet, cinsel suçlar, özel hayat suçları, uyuşturucu ticareti, devlet güvenliğine karşı suçlar ve terör suçlarını dışarıda bırakır. Geçici 10/6 ise yalnız kasten öldürmenin 82/1-d, e, f hâllerini, depremde yapı yıkılmasıyla ölümü, cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarını, reşit olmayanla cinsel ilişkinin nitelikli hâllerini, devlet güvenliğine karşı suçları, terör ve örgüt faaliyeti kapsamındaki suçları dışlar.

Bu farkın sonucu şudur: 2019’da işlenen uyuşturucu ticaretinde Geçici 6’nın 3 yılı yoktur, ama Geçici 10/6’nın 3 yılı vardır. Temel hâldeki kasten öldürme de Geçici 10/6’dan yararlanır. 30 Mart 2020 ve öncesindeki suçlarda koşullu salıverilme süresi Geçici 6’nın süresini aşmıyorsa Geçici 6/3 kapalı cezaevinden de denetimli serbestliğe izin verir; araç bu durumda 0 gün gösterebilir, ama iyi hâl ve talep şartı vardır ve uygulamada birkaç günlük işlem süresi olur. Dönemin ayrıntılarını 30 Mart 2020 öncesi suçlarda infaz ve 11. Yargı Paketi infaz düzenlemesi yazılarında anlattım.

Denetimli Serbestlik Hiç Hesaplanmayan Dosyalar

Terör suçlarında denetimli serbestlik hesaplanmaz; örgüt suçlarında, ikinci tekerrürde ve ağırlaştırılmış müebbette de 30 Mart 2020’den sonra işlenen suçlarda hesaplanmaz, çünkü bu hükümlüler açık cezaevine ayrılamaz (Yönetmelik m.8/1). Örneğin 2024’te işlenen bir terör suçundan 6 yıl ceza alan kişi, koşullu salıverilme oranı 3/4 olduğu için yaklaşık 4 yıl 6 ayın tamamını içeride geçirir. Örgüt ve terör hükümlüsü örgütten ayrıldığı idare ve gözlem kurulu kararıyla tespit edilirse koşullu salıverilmeye 1 yıldan az kala açığa ayrılabilir; bunun ayrıntıları terör suçlarında denetimli serbestlik yazısında.

2024’te işlenen genel bir suçtan 6 yıl ceza alan ve hakkında ikinci kez tekerrür uygulanan kişi de 3/4 oranıyla yaklaşık 4 yıl 6 ay içeride kalır; tekerrürde hesabın bütün ayrıntıları mükerrir ne kadar yatar yazısında. Ödenmeyen adli para cezasından çevrilen hapiste denetimli serbestlik hiç uygulanmaz (105/A/4).

Hesap Tutmuyorsa: Müddetname ve İtiraz

Resmî hesap, infaz savcılığının düzenlediği müddetnamede yer alır; koşullu salıverilme ve bihakkın tahliye tarihleri orada yazar, denetimli serbestlik tarihi ise bu tarihten geriye doğru hesaplanır. Müddetnamedeki suç tarihi, mahsup günü ve uygulanan oran sizin hesabınızla uyuşmuyorsa önce infaz savcılığına dilekçeyle düzeltme isteyin. Özellikle 25 Aralık 2025’ten önce düzenlenmiş müddetnamelerde Geçici 10/6’nın 7571 ile genişleyen hâli yer almaz; 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlarda güncel hesabı isteyin.

Savcılık düzeltmezse, 5275 sayılı Kanunun 98. maddesi uyarınca cezanın hesabındaki duraksamanın giderilmesi için infaz hâkimliğinden karar isteyebilirsiniz; bu başvuru bir süreye bağlı değildir. Savcılığın ret kararına karşı ayrıca öğrendiğiniz tarihten itibaren 15 gün, her hâlde 30 gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yolu da açıktır (4675 sayılı Kanun m.5). Başvurunun nasıl yapılacağını infaz hâkimliğine şikâyet yazısında anlattım; genel infaz hesabının diğer kalemleri için infaz hesaplama rehberine bakabilirsiniz.

Yaşanmış Olaydan

Ocak 2026’da bir aile, Mart 2022’de işlenen nitelikli dolandırıcılıktan 7 yıl 6 ay hapis cezası kesinleşen yakınının müddetnamesiyle bana geldi. Hükümlü birkaç hafta önce cezaevine girmişti ve elindeki hesapta denetimli serbestliğe koşullu salıverilmeye 1 yıl kala, yani yaklaşık 2 yıl 9 ay sonra ayrılacağı yazıyordu.

Suç tarihi 31 Temmuz 2023’ten önceydi ve nitelikli dolandırıcılık Geçici 10/6’nın istisnaları arasında değildi. Hükümlü kapalı cezaevinde 1 aydan fazla kalmıştı. Açığa ayrılma ve Geçici 10/6 uyarınca hesabın güncellenmesi için dilekçe verdik; hesap aracında da denetimli serbestliğin 4 yıl kala başlayacağını, sınırı kapalıda 1 ay ile açıkta 3 aylık asgari kalışın belirleyeceğini gördük.

Hükümlü önce açık cezaevine ayrıldı, orada 3 ayı doldurduktan sonra denetimli serbestliğe çıktı. Kurumda toplam kaldığı süre 4 ayı biraz aştı; açığa ayrılma işlemleri birkaç hafta sürdüğü için kâğıt üzerindeki 120 günü tam yakalayamadık. Yine de eski hesaba göre yaklaşık 2 yıl 5 ay daha erken çıktı.

Kendi dosyanızın ilk tahmini için yatar hesaplama aracını kullanabilirsiniz; aracın sonuç ekranında hangi maddenin uygulandığı da yazar.