Kamuya yararlı işte çalıştırma

Kamuya yararlı işte çalıştırma, kişinin cezaevine girmeden ceza borcunu çalışarak ödemesidir. İki ayrı yoldan karşınıza çıkar: Mahkeme kısa süreli hapis cezasını hükümde bu yaptırıma çevirebilir ya da ödenmeyen adli para cezası savcılık tarafından hapse çevrilip bu yolla infaz edilir. Her iki durumda da çalışma ücretsizdir ve denetimli serbestlik müdürlüğünce yürütülür.

Kanundaki yeri

TCK 50/1-f maddesine göre mahkeme, bir yıl veya daha az süreli kısa süreli hapis cezasını, cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve kişinin gönüllü olması şartıyla kamuya yararlı işte çalıştırmaya çevirebilir. 5275 sayılı Kanunun 105. maddesi bunun nasıl infaz edileceğini anlatır: Hükümlü, iki saat çalışması bir gün sayılarak bir kamu kurumunda ya da kamu yararına hizmet veren özel bir kuruluşta ücretsiz çalıştırılır. Günlük süre en az iki, en fazla sekiz saattir. Adli para cezası ödenmezse savcı, ödenmeyen kısmı hapse çevirir ve hükümlünün aynı esasla kamuya yararlı işte çalıştırılmasına karar verir (m. 106/3).

Uygulamada ne anlama gelir

Hangi kurumda çalışılacağını denetimli serbestlik müdürlüğü, bölgesindeki kurumlardan oluşturduğu listeye göre belirler (m. 105/2). Mahkemenin verdiği seçenek yaptırımda, tebligattan itibaren otuz gün içinde çalışmaya başlanmazsa veya başlanıp bırakılırsa infaz hâkimliği kısa süreli hapsin infazına karar verir (TCK m. 50/6). Adli para cezasından gelen çalışmada programa uyulmazsa çalışılan günler düşülür ve kalan süre açık cezaevinde çekilir (m. 106/3). Kalan günlerin karşılığı ödenirse çalışma her an sona erer (m. 106/8). Ayrıntılar için adli para cezası ödenmezse ne olur ve kısa süreli hapis cezasının seçenekleri yazılarına bakabilirsiniz.

Örnek

Bir kişi 100 gün adli para cezasını ödeyemez. Savcı cezayı 100 gün hapse çevirir ve kamuya yararlı işte çalıştırılmasına karar verir. İki saat bir gün sayıldığından kişinin toplam 200 saat çalışması gerekir. Müdürlük onu bir belediyenin park bahçe biriminde, günde dört saat çalışacak şekilde görevlendirir; 50 günün sonunda ceza tamamlanır.

Sık karıştırılan

Kamuya yararlı işte çalıştırma, açık cezaevinden denetimli serbestlikle çıkan hükümlünün yükümlülükleriyle karıştırılır. Denetimli serbestlikte de kamuya yararlı iş verilebilir (m. 105/A-5-a), ancak orada kişi zaten cezaevine girmiş ve cezasının son kısmını dışarıda çekmektedir. Burada ise kişi hiç cezaevine girmez.

Sık sorulan sorular

Kamuya yararlı işte çalıştırma ile denetimli serbestlik arasındaki fark nedir?

Kamuya yararlı iş, cezaevine girmeden cezanın çalışarak çekilmesidir. Denetimli serbestlik ise cezaevine girmiş hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kadar kalan cezasını dışarıda, yükümlülüklerle çekmesidir.

Çalıştığım için ücret alır mıyım?

Hayır, çalışma ücretsizdir (5275 s. K. m. 105/1).

Çalışmaya gitmezsem ne olur?

Mahkemenin çevirdiği cezada kısa süreli hapis cezası infaz edilir. Adli para cezasından çevrilen çalışmada ise çalıştığınız günler düşülür ve kalan süre açık cezaevinde çekilir.

Kamuya yararlı işte çalışmak zorunlu mu?

Mahkemenin TCK 50/1-f’ye göre verdiği seçenek yaptırımda hayır, gönüllülük şarttır. Ödenmeyen adli para cezasında ise savcılık bu yola kendiliğinden başvurur; çalışmamanın sonucu cezaevidir.