Kemik Kırığı Yaralama Cezası: Kırık Derecesi ve Hesap

Kemik Kırığı Yaralama Cezası Ne Kadar?

Kemik kırığında ceza, önce TCK 86’ya göre temel ceza belirlenip sonra bu cezanın kırığın derecesine göre yarısına kadar artırılmasıyla hesaplanır. Kanun artırımın ölçüsünü rakamla değil, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisiyle tarif eder:

TCK 87/3: (3) Kasten yaralamanın vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması halinde, yukarıdaki maddeye göre belirlenen ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre, yarısına kadar artırılır.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Örnek vereyim: Mahkeme temel cezayı alt sınırdan 1 yıl 6 ay belirlediyse ve rapor hafif (1. derece) bir kırık gösteriyorsa, kırık derecesine göre örneğin altıda bir artırım yapılırsa ceza 1 yıl 9 aya çıkar; oranı kanun değil, rapordaki dereceye bakarak mahkeme belirler. Takdiri indirim uygulanırsa sonuç 1 yıl 5 ay 15 gün olur. Aynı olayda kırık ağır dereceli olsaydı artırım yarıya yaklaşır ve ceza 2 yılı aşardı.

Temel cezanın kendisi de olayın ağırlığına göre değişir. Yere düşmüş kişiye vurulması, darbe sayısı veya saldırının sebepsizliği, mahkemenin temel cezayı alt sınırdan uzaklaştırmasına yol açar. Kırık dışındaki yaralama hâllerinin genel tablosu için kasten yaralama suçunun cezası yazısına bakabilirsiniz.

Kırık Derecesini Kim Belirler, Rapor Nasıl Okunur?

Kırığın derecesini, Adli Tıp Kurumu’nun yaralama rehberine göre rapor düzenleyen hekim veya Adli Tıp Kurumu belirler; derece 1 (hafif), 2 ve 3 (orta), 4, 5 ve 6 (ağır) olarak yazılır. Raporda yalnız “kemik kırığı mevcuttur” yazıp derece belirtilmemişse mahkeme artırım oranını belirleyemez.

Birden fazla kırık varsa rehber her kırığın derecesinin karesini alıp toplar, toplamın karekökünü hesaplar; küsurat yarımdan büyükse bir üst dereceye çıkılır ve sonuç 6’yı geçemez. Örneğin üç parmak kırığı, bir el tarağı kemiği kırığı ve bir açık ön kol kırığı birlikte 4. derece, yani ağır kırık eder. Aynı kemikte birden fazla kırık hattı varsa yalnız en ağırı değerlendirilir. Diş kırıkları kemik kırığı sayılmaz, ama yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyeceği kabul edilir.

İlk gün hastanede alınan rapor çoğu zaman geçicidir. Kırığın işleve etkisi ve kalıcı sonuç, iyileşme tamamlandıktan sonra verilen kesin raporla ortaya çıkar. Derece yazmayan raporla hüküm kurulması, istinafta ve Yargıtay’da sık rastlanan bozma sebeplerindendir.

Kırık Varsa Basit Tıbbi Müdahale Raporu Verilebilir mi?

Hayır; 2019 tarihli adli tıp rehberine göre vücutta kırık veya çıkık oluşan bütün yaralanmalar basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek ağırlıktadır. Bu nedenle kırıklı yaralamada TCK 86/2 uygulanmaz ve dosya TCK 86/1 üzerinden yürür.

Bu ayrımın en önemli sonucu şikâyet şartıdır. Hafif yaralama şikâyete bağlıdır, ama TCK 86/1 kapsamındaki yaralama değildir; savcı olayı öğrendiği anda soruşturma başlatır. Raporda “basit tıbbi müdahale” ifadesinin ne anlama geldiğini basit tıbbi müdahale ne demek yazısında, rapor alındıktan sonraki süreci darp raporu aldılar, ne olur yazısında anlattım.

Burun Kırma Cezası ve Kavgada Sık Görülen Kırıklar

Burun kırığı da kemik kırığıdır; ceza TCK 86/1 ile TCK 87/3 birlikte uygulanarak belirlenir ve mağdur vazgeçse de dava sürer. Rehber yüz bölgesindeki bütün kemik kırıklarını basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek yaralanmalar arasında sayar.

Kavga dosyalarında en sık burun, el tarağı kemiği, parmak, kaburga ve el bileği kırıklarıyla karşılaşıyorum. Burundaki basit, yer değiştirmemiş kırıklar genellikle hafif derecede değerlendirilir; parçalı kırıklar bir üst dereceye çıkar. Kaburga kırığına göğüs boşluğunda kan veya hava toplanması eşlik ediyorsa rapor yaşamı tehlikeye sokan durumu da gösterebilir; bu durumda dosya TCK 87/1’e kayar. Kafatasının iç yüzeyini ilgilendiren kırıklar ise doğrudan yaşamsal tehlike sayılır.

Yumrukla vuran kişinin kendi elinde de kırık oluşabilir. Bu kırık karşı tarafın suçunu göstermez, ama darbenin şiddetini ve kimin vurduğunu gösteren bir delildir. Karşılıklı kavgada her iki tarafın raporu birlikte değerlendirilir; dosyanın nasıl ilerlediğini kavgaya karıştım, şikâyetçi oldular yazısında anlattım.

Sabit İz, Organ Zayıflaması, Hayati Tehlike: Ceza Ne Zaman Katlanır?

Yaralama yüzde sabit iz, bir organın işlevinde sürekli zayıflama veya yaşamı tehlikeye sokan bir durum doğurduysa ceza bir kat artırılır ve en az 4 yıl olur. Bu sonuçlar TCK 87/1’de sayılır:

TCK 87/1: (1) Kasten yaralama fiili, mağdurun;

• a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
• b) Konuşmasında sürekli zorluğa,
• c) Yüzünde sabit ize,
• d) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
• e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına, Neden olmuşsa, yukarıdaki maddeye göre belirlenen ceza, bir kat artırılır. Ancak, verilecek ceza, birinci fıkraya giren hallerde dört yıldan, üçüncü fıkraya giren hallerde altı yıldan az olamaz.

Yüzde sabit iz, rehbere göre iyileşme tamamlandıktan sonra, kural olarak olaydan en az 6 ay geçince değerlendirilir; iz gün ışığında 1 ile 2 metre mesafeden ilk bakışta fark ediliyorsa sabit iz kabul edilir. Yüz kemiği kırığı nedeniyle yapılan ameliyatın izi ve kırık sonrası yüzde kalan asimetri de bu kapsamda incelenir. Yaşamsal tehlikede ölçüt, olay anında gerçek bir tehlikenin doğmuş olmasıdır; sonradan iyileşmek bu sonucu değiştirmez.

Aynı olayda hem kırık hem 87/1’deki bir sonuç varsa mahkeme iki artırımı birlikte uygular; hesap sırası cezayı etkilediği için gerekçeli kararda mutlaka kontrol edilmelidir. Organ işlevinin tamamen yitirilmesi veya yüzün sürekli değişikliği gibi daha ağır sonuçlarda TCK 87/2 cezayı iki kat artırır ve alt sınır 6 yıl, silah veya eş gibi nitelikli hâllerde 9 yıldır.

Şikâyetten Vazgeçme ve Uzlaşma Kemik Kırığında İşe Yarar mı?

Hayır; kemik kırığı olan kasten yaralama dosyası şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamına girmez. Mağdur vazgeçse de, taraflar anlaşsa da savcı iddianame düzenler ve mahkeme hüküm kurar.

CMK 253/1-b’deki uzlaştırma listesi, kasten yaralamayı sayarken yalnız 86. maddeye (üçüncü fıkra hariç) ve ihmali davranışla yaralamayı düzenleyen 88. maddeye yer verir. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama listede yoktur. Uzlaştırma bürosundan gelen bir arama varsa, bu genellikle aynı olaydaki başka bir suç içindir; hangi suçların uzlaştırmaya tabi olduğunu uzlaşmaya tabi suçlar yazısında listeledim.

Taraflar arasındaki anlaşma yine de değersiz değildir. Tedavi giderlerinin ve zararın karşılanması HAGB’nin şartlarından biridir; mağdurun mahkemedeki olumlu beyanı takdiri indirimde ağırlık taşır.

Tutuklama, Mahkeme ve Zamanaşımı

Kemik kırığına yol açan yaralama, CMK 100/3’teki katalog suçlar arasındadır; kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. Uygulamada tek darbeyle oluşan hafif kırıklarda şüpheliler çoğunlukla adli kontrolle serbest bırakılır; silah, birden fazla mağdur veya ağır kırık varsa tutuklama ihtimali yükselir.

Davaya kural olarak asliye ceza mahkemesi bakar. Temel hâlde üst sınır 4 yıl 6 ay olduğu için dava zamanaşımı 8 yıldır (TCK 66/1-e). Silah veya eşe karşı işlenme gibi nitelikli bir hâl de varsa üst sınır 6 yıl 9 aya çıkar ve zamanaşımı 15 yıl olur (TCK 66/1-d). Tutuklamanın genel şartlarını tutuklama hangi hâllerde uygulanır yazısında anlattım.

Kırık bıçak, sopa veya başka bir eşyayla oluştuysa cezanın nasıl değiştiğini silahla yaralama cezası yazısında, eşe karşı işlenen yaralamayı eşe karşı kasten yaralama yazısında ayrıca ele aldım.

Hapis Yatar mısınız: HAGB, Erteleme ve Yatar Hesabı

Kemik kırığında sonuç ceza 2 yıl veya altında kalırsa HAGB veya erteleme ile cezaevine girmeden dosya kapanabilir; hafif ve orta dereceli kırıklarda bu sık görülür. Örneğin alt sınırdan 1 yıl 6 ay belirlenen cezaya dörtte bir artırım yapılırsa ceza 1 yıl 10 ay 15 gün olur ve sınırın altında kalır.

HAGB için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, mahkemenin yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varması ve zararın giderilmesi gerekir (CMK 231/6). Haksız tahrik varsa ceza dörtte birden dörtte üçe kadar ayrıca indirilir (TCK 29/1). Ağır dereceli kırık, nitelikli hâl veya TCK 87/1 sonucu birlikte gerçekleştiyse ceza çoğu zaman 2 yılın üzerinde kalır.

Hapis cezası infaz edilecekse koşullu salıverilme kural olarak cezanın yarısıdır (İnfaz Kanunu 107/2). Yüzün sürekli değişikliğine yol açan yaralamada ise oran üçte ikidir (İnfaz Kanunu 107/2-b). Gerçek yatar süresini, denetimli serbestlik dahil, kasten yaralama yatarı yazısında örneklerle hesapladım.

Rapora İtiraz ve Mağdurun Hakları

Kırık derecesi yanlış yazıldıysa rapora karşı beyanda bulunup Adli Tıp Kurumu’ndan yeni rapor alınmasını isteyebilir, ayrıca kendiniz uzman görüşü sunabilirsiniz. Taraflara bilimsel mütalaa alma hakkını CMK 67/6 tanır:

CMK 67/6: (6) Cumhuriyet savcısı, katılan, vekili, şüpheli veya sanık, müdafii veya kanunî temsilci, yargılama konusu olayla ilgili olarak veya bilirkişi raporunun hazırlanmasında değerlendirilmek üzere ya da bilirkişi raporu hakkında, uzmanından bilimsel mütalaa alabilirler. Sadece bu nedenle ayrıca süre istenemez.

Rapora itirazda en sık tartıştığım konular şunlardır: kırığın olayla mı yoksa önceki bir travmayla mı oluştuğu, görüntülemede kırığın taze olup olmadığı, birden fazla kırıkta derecenin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ve kesin rapor alınmadan hüküm kurulup kurulmadığı. Bu itirazların nasıl yazıldığını bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlattım.

Mağdursanız tedavi kayıtlarınızı, kontrol muayenelerinizi ve iş göremezlik belgelerinizi saklayın; kesin raporun doğru çıkması bunlara bağlıdır. Dava açıldığında katılan olarak yer alabilirsiniz. Tedavi giderleri, kazanç kaybı ve manevi tazminat ise ceza davasında değil, ayrı bir hukuk davasında istenir; yolunu ceza davasında tazminat yazısında anlattım.

Yaşanmış Olaydan

Geçen yıl bir müvekkil, trafikte başlayan bir tartışmada karşı sürücünün yumruk ve tekmeleriyle yere düşmüş, sol ön kolu kırılmıştı. Olay gecesi alınan hastane raporunda kırık vardı, ama derece yazılmamıştı. Şüpheli ifadesinde müvekkilin kendi kendine düştüğünü, yalnız onu ittiğini söylemişti.

İyileşme sürecinin tamamlanmasını bekleyip savcılıktan kesin rapor alınmasını istedik; Adli Tıp raporu kapalı radius kırığını orta (2.) derecede değerlendirdi. Yakındaki bir iş yerinin kamera kaydını da olayın ertesi günü talep etmiştik; görüntüde müvekkilin yere düştükten sonra da tekmelendiği görülüyordu. Dosya şikâyete bağlı olmadığı ve uzlaştırma kapsamında bulunmadığı için doğrudan iddianameyle mahkemeye gitti.

Mahkeme, yere düşmüş kişiye vurulmasını dikkate alarak temel cezayı 2 yıl belirledi ve kırık nedeniyle dörtte bir artırımla 2 yıl 6 ay hapis cezası verdi. Sanık zararı gidermediği ve pişmanlık göstermediği için takdiri indirim uygulanmadı; ceza 2 yılı aştığı için HAGB ve erteleme de mümkün olmadı. Müvekkilin tedavi giderleri ve iş kaybı için ayrıca tazminat davası açtık. Ders şu: kırık dosyasında derece yazan kesin rapor ve olay yerinin kamerası, sonucu belirleyen iki belgedir.