İnfaz Kanunu 105/A: Denetimli Serbestlik, Madde Metni ve Şartları

İnfaz Kanunu 105/A madde metni (güncel)

Değişiklik geçmişi

İnfaz Kanunu 105/A, 2012’de 6291 sayılı Kanunla eklendi ve o tarihten bu yana beş kanunla değişti. Bugünkü yapının çoğu 2020’de 7242 sayılı Kanunla, en yeni cümle 2025’te 7550 sayılı Kanunla geldi. Uygulamada ayrıca, maddeye dokunmadan süreleri değiştiren geçici maddeler önemlidir.

Maddeyle birlikte okunması gereken geçici maddeler de var. 30 Mart 2020’ye kadar işlenen suçlarda, sayılan istisnalar dışında 1. fıkradaki 1 yıl 3 yıl olarak uygulanır ve kapalı kurumdaki iyi hâlli hükümlü de bu imkândan yararlanır (geçici 6). 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlarda geçici 10/6, şartları taşıyan hükümlüyü denetimli serbestliğe 3 yıl erken çıkarır; bu fıkrayı 7571 sayılı Kanun (RG 25.12.2025) bugünkü hâline getirdi. 7550 ile gelen onda bir kuralı ise geçici 11 gereği bu kanunun yürürlüğünden önce işlenen suçlara uygulanmaz. Geçici maddelerin hesaba etkisini 30 Mart öncesi suçlarda infaz ve 11. Yargı Paketi infaz düzenlemesi yazılarında örneklerle gösterdim.

Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama

İnfaz Kanunu 105/A on fıkradır: ilk dört fıkra kimin yararlanacağını, 5. fıkra dışarıdaki yükümlülükleri, 6, 7 ve 8. fıkralar geri dönüş ve suç sonuçlarını, son iki fıkra koşullu salıverilmeye geçişi ve yönetmeliği düzenler. Denetimli serbestlik bir tahliye değildir; ceza devam eder, yalnız yeri değişir.

1. fıkra: kim, ne zaman, kimin kararıyla?

Birinci fıkra beş şart arar: hükümlü açık ceza infaz kurumunda ya da çocuk eğitimevinde bulunmalı, koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az kalmalı, iyi hâlli olmalı, talepte bulunmalı ve kurum idaresi bir değerlendirme raporu hazırlamalıdır. Kararı kurum değil, infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yerdeki infaz hâkimi verir. Kanun “karar verilebilir” dediği için şartları taşımak otomatik sonuç doğurmaz; iyi hâl değerlendirmesi belirleyicidir.

Fıkranın ikinci cümlesi 7550 sayılı Kanunla geldi. Koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri, hiçbir durumda 5 günden az olmamak üzere, fiilen cezaevinde geçirilmelidir. Örneğin genel bir suçtan verilen 1 yıllık cezada koşullu salıverilme süresi yaklaşık 6 aydır (183 gün) ve hükümlü en az 19 gün kurumda kalır. Kural yalnız 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlara uygulanır.

2. fıkra: açığa ayrılamayan hükümlü

Açık cezaevine ayrılma şartları oluştuğu hâlde kendi iradesi dışındaki bir nedenle açığa geçemeyen ya da bu nedenle kapalıya geri gönderilen iyi hâlli hükümlü, diğer şartları taşıyorsa kapalı kurumdan da denetimli serbestliğe ayrılabilir. Açığa ayrılma şartlarını açık cezaevine ayrılma şartları yazısında ayrıca ele aldım.

30 Mart 2020’ye kadar işlenen suçlarda tablo daha geniştir: geçici 6/3 uyarınca kapalı kurumdaki iyi hâlli hükümlü de yararlanır. Örgüte yardım suçundan kapalı cezaevinde bulunan bir hükümlünün dosyasında Yargıtay, bu suçlarda açık cezaevinde bulunma veya açığa ayrılma şartını taşıma gerekmediğini belirtti.

3. fıkra: çocuklu kadın, ağır hasta, engelli ve kocamış hükümlü

Üçüncü fıkra iki grup için süreyi uzatır. 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlü koşullu salıverilmesine 2 yıl kala, ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlü 3 yıl kala yararlanabilir. Kocama, yaşlılığa bağlı olarak kişinin kendi başına yaşayamaz hâle gelmesidir. Bu hâl Adli Tıp Kurumu raporu ya da Bakanlıkça belirlenen tam teşekküllü hastanenin Adli Tıp Kurumunca onaylanan sağlık kurulu raporuyla belgelenmelidir; başka bir rapor yetmez.

Fıkra yalnız süreyi uzatır, öteki şartları kaldırmaz: iyi hâl, talep ve kural olarak açık kurum şartı burada da aranır. Suç 30 Mart 2020’ye kadar işlendiyse geçici 6/2 bazı suçlar dışında çocuklu kadın ve 70 yaşını bitirmiş hükümlü için süreyi 4 yıla çıkarır; ayrıntısı çocuklu kadın hükümlü infaz yazısında.

4. fıkra: adli para cezasından çevrilen hapis

Ödenmediği için hapse çevrilen adli para cezası denetimli serbestlikle infaz edilemez. Bu hükümlüler cezanın kalanını denetimli serbestliğe ayrılmadan kurumda geçirir.

5. fıkra: dışarıdaki yükümlülükler

Beşinci fıkra dört yükümlülük sayar: kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma, bir konut veya bölgede denetim altında tutulma, belirlenen yerlere gitmeme ve belirlenen programlara katılma. Hangisinin uygulanacağına infaz hâkimi değil denetimli serbestlik müdürlüğü karar verir ve hükümlünün risk ve ihtiyacına göre değiştirebilir. TCK 191’den hükümlü olanlar ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programına katılmak zorundadır; bu yükümlülük 2023’te eklendi. Bu kuralın uyuşturucu dosyalarındaki etkisini uyuşturucuda denetimli serbestlik yazısında topladım.

6. fıkra: açık cezaevine geri gönderilme

Altıncı fıkra üç hâlde hükümlüyü açık ceza infaz kurumuna geri gönderir: kurumdan çıktıktan sonra 5 gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmamak, yükümlülüklere ve denetim planına uymamakta ısrar etmek ve cezaevine dönmek istemek. Karar, müdürlüğün talebiyle, müdürlüğün bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından verilir ve hükümlü koşullu salıverilme tarihine kadar açık kurumda kalır. “Israr” kelimesi önemlidir; tek bir aksama kural olarak doğrudan geri gönderme sebebi değildir.

Beş günlük başvuru süresi ise kesindir. Kurumdan çıkıp süresinde başvurmayan ve sonradan başka bir dosyadaki adli kontrol imzasıyla karıştırdığını söyleyen hükümlünün dosyasında Yargıtay, mazereti geçerli saymadı ve açık cezaevine gönderme kararını yerinde buldu. İhlal hâllerini ve itiraz yolunu denetimli serbestlik ihlali yazısında ayrıca anlattım.

7. fıkra: denetim sırasında yeni suç

Denetimli serbestlik başladıktan sonra işlendiği iddia edilen ve alt sınırı 1 yıl veya daha fazla hapis gerektiren kasıtlı bir suçtan kamu davası açılırsa infaz hâkimi hükümlüyü açık kuruma gönderebilir. Burada ölçü soruşturma değil, kamu davasının açılmasıdır; yani iddianamenin mahkemece kabulü. Dava beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme ile biterse infaz hâkimi denetimli serbestliğin devamına karar verir.

Denetimde geçen sürenin nerede bittiği de bu fıkradan çıkar. Silahla yaralama iddiasıyla dava açılan bir hükümlünün müddetname şikâyetinde Yargıtay, açık kuruma gönderilecek sürenin iddianamenin kabul edildiği tarihten koşullu salıverilme tarihine kadar olduğunu açıkladı; denetimde geçen süre de o güne kadar sayılır.

8. fıkra: kaçma suçu

Sekizinci fıkra iki davranışı TCK 292’deki hükümlünün kaçması suçuna bağlar: başvuru süresinin bitiminden itibaren 2 gün geçtiği hâlde müdürlüğe başvurmamak ve cezaevine iade kararına rağmen 2 gün içinde en yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olmamak. TCK 292/1’in cezası 6 ay ile 1 yıl arası hapistir; kendiliğinden teslim olan kişi için TCK 293’teki etkin pişmanlık indirimi, kaçma süresi 6 ayı geçmediyse uygulanır.

Bu suç için kişinin teslim yükümlülüğünü bilmesi gerekir. İade kararında ve tebligatta 2 gün içinde teslim olma ihtarı bulunmayan bir dosyada Yargıtay Ceza Genel Kurulu, kast oluşmadığı için kaçma suçunun unsurlarının oluşmadığına karar verdi.

9. ve 10. fıkra: koşullu salıverilmeye geçiş ve yönetmelik

Denetim planına uyan hükümlü için müdürlük gerekçeli bir rapor hazırlar ve rapor, koşullu salıverilme kararı verilmek üzere ilgili mahkemeye gönderilir (İnfaz Kanunu 107 ve 108). Denetimli serbestlik koşullu salıverilme tarihinde biter; ardından koşullu salıverilmenin denetim süresi başlar (İnfaz Kanunu 107/6). Uygulamanın ayrıntıları, onuncu fıkranın dayanağı olan Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliğinde yer alır.

Uygulamada en çok sorulanlar

İnfaz Kanunu 105/A konusunda müvekkillerin sorduğu sorular çoğunlukla ret kararına itiraz, yeni bir ceza geldiğinde ne olacağı, ihlalden sonra yeniden yararlanma, kapsam dışı suçlar ve özel infaz usulleriyle ilişki üzerinedir.

Denetimli serbestlik talebim reddedilirse ne yapabilirim?

İnfaz hâkiminin ret kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde, infaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz edilir (4675 sayılı Kanun m. 6). Ret çoğunlukla iyi hâl değerlendirmesine ve disiplin cezasına dayanır; bu durumda disiplin cezasının kaldırılması da ayrıca istenir. Kurumun işlemlerine karşı şikâyet yolunu ve 15 günlük süreyi infaz hakimliğine şikayet yazısında anlattım.

Denetimli serbestlikteyken yeni bir ceza kesinleşirse ne olur?

Koşullu salıverilme tarihinden önce kesinleşen yeni ceza, eski cezayla toplanır ve yeni bir koşullu salıverilme tarihi belirlenir; hükümlü bu yeni cezanın infazı için kuruma alınabilir. Toplanan ceza için denetimli serbestlik yeniden istenebilir, ama daha önce dışarıda geçen süre azami süreden düşülür. Daha önce 100 gün denetimli serbestlikte kalan ve 3 yıllık sınıra tabi bir hükümlünün dosyasında Yargıtay, bu infaz usulünden bir kez yararlanma sınırı olmadığını, ancak kalan sürenin önceki süre düşülerek bulunacağını belirtti.

İhlal edip cezaevine dönen kişi tekrar denetimli serbestliğe çıkabilir mi?

Kanunda buna engel bir hüküm yoktur. Geri gönderildiği dönemi kurumda geçiren ve şartları yeniden taşıyan hükümlü, toplam süre aşılmamak kaydıyla tekrar yararlanabilir. Yükümlülüğünü ihlal ettiği için kapalı kuruma gönderilen bir hükümlünün dosyasında Yargıtay, ikinci kez yararlanmayı yasaklayan bir düzenleme bulunmadığını belirterek kanun yararına bozma istemini reddetti. Geri gönderme sürecini açık cezaevinden kapalıya iade yazısında ele aldım.

Hangi suçlarda denetimli serbestlik yoktur?

105/A’nın kendisi yalnız adli para cezasından çevrilen hapsi dışarıda bırakır. Pratikte ise asıl engel açık cezaevine ayrılma şartlarıdır: terör ve örgüt suçlarında hükümlü örgütten ayrıldığı tespit edilmedikçe açığa ayrılamadığı için denetimli serbestlikten de yararlanamaz. Geçici 6’daki 3 yıllık süre de kasten öldürme, cinsel suçlar ve uyuşturucu ticareti gibi suçlarda uygulanmaz; geçici 10/6’nın ayrı bir istisna listesi vardır ve bu suçlarda genel süre geçerlidir. Terör dosyalarındaki durumu terör suçlarında denetimli serbestlik yazısında anlattım.

Denetimli serbestlik ile koşullu salıverilme ve konutta infaz farkı ne?

Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme tarihine kadarki cezanın dışarıda çekilmesidir; koşullu salıverilme ise o tarihte cezaevi sürecinin bitmesi ve denetim süresinin başlamasıdır. Konutta infaz ve hafta sonu infazı gibi özel infaz usulleri 110. maddededir ve ayrı şartlara bağlıdır. 7550 sayılı Kanundan sonra 105/A’nın 6. veya 7. fıkrası uyarınca açık kuruma gönderilen hükümlü özel infaz usullerinden yararlanamaz (İnfaz Kanunu 110/9-e).

İlgili maddeler

İnfaz Kanunu 105/A tek başına uygulanmaz; tarihleri ve sonuçları aşağıdaki maddeler belirler.

• İnfaz Kanunu 89: İyi hâlin idare ve gözlem kurulunca nasıl değerlendirileceğini ve olumsuz değerlendirmede yeniden inceleme süresini düzenler.
• İnfaz Kanunu 107: Koşullu salıverilme oranlarını ve denetim süresini düzenler; denetimli serbestlik bu tarihten geriye hesaplanır.
• İnfaz Kanunu 108: Tekerrür hâlinde ve bazı suçlarda koşullu salıverilme oranlarını artırır.
• İnfaz Kanunu 110: Konutta infaz, hafta sonu ve gece infazı gibi özel infaz usullerini düzenler.
• İnfaz Kanunu geçici 6 ve geçici 10: 30 Mart 2020 ve 31 Temmuz 2023 öncesi suçlar için denetimli serbestlik sürelerini uzatır.
• TCK 292 ve 293: Hükümlünün kaçması suçunu ve kendiliğinden teslimde etkin pişmanlığı düzenler; 105/A/8 bu maddelere yollama yapar.
• 4675 sayılı Kanun m. 5 ve 6: İnfaz hâkimliğine şikâyeti ve infaz hâkimi kararlarına itirazı düzenler.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 26.12.2025 tarihli, 2024/5590 E., 2025/9617 K.

Örgüte yardım suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezası alan hükümlü kapalı cezaevindeydi; kurum, yüksek güvenlikli kurumlar için öngörülen üçte bir şartı gerçekleşmediği gerekçesiyle denetimli serbestlik talebini reddetmişti. İnfaz hâkimi şikâyeti kabul etmiş, itiraz da reddedilmişti. Yargıtay, 30 Mart 2020’ye kadar işlenen ve istisna olmayan suçlarda geçici 6/3 uyarınca açık cezaevinde bulunma ya da açığa ayrılma şartı aranmadığını, iyi hâl ve cezanın bir bölümünün infazı ile denetimli serbestliğin mümkün olduğunu belirtti; örgüte yardım suçunun da yüksek güvenlikli kurumda infazı gereken suçlardan olmadığını tespit ederek kanun yararına bozma istemini reddetti.

… denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezanın infazı usulünden faydalanmak için, açık cezaevinde bulunma ya da kapalı ceza evinde olup da açık cezaevine ayrılma şartlarının taşınmasının gerekmediği, hapis cezasının belirli bir bölümünün infaz edilmiş olması ve iyi halli olunması durumunda, hapis cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazının mümkün olduğu …

↑ Metne dön

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 09.05.2025 tarihli, 2025/2315 E., 2025/3752 K.

Hükümlü denetimli serbestlik kararıyla kurumdan tahliye edilmiş, 5 gün içinde müdürlüğe başvurması gerektiği kendisine tebliğ edilmiş ama başvurmamıştı; infaz hâkimi açık cezaevine gönderilmesine karar verdi. Kanun yararına bozma isteminde hükümlünün yaşı nedeniyle bu yükümlülüğü başka bir dosyadaki adli kontrol imzasıyla karıştırdığı ileri sürüldü. Yargıtay, adli kontrol başvurusunun son günden 7 gün sonra yapıldığını, iki yükümlülüğün aynı döneme denk gelmediğini ve mazeretin geçerli olmadığını belirterek istemi reddetti.

… Denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına karar verilen hükümlünün, kendisine usulüne uygun şekilde tebliğ edilen karara rağmen, Ceza İnfaz Kurumundan tahliye edildikten sonra kendisine tanınan 5 günlük yasal süre içerisinde geçerli bir mazereti olmaksızın Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne müracaat etmediği …

↑ Metne dön

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 10.04.2026 tarihli, 2025/426 E., 2026/2778 K.

İhaleye fesat karıştırma suçundan denetimli serbestlikte olan hükümlü hakkında, denetim sırasında işlediği iddia edilen silahla yaralama suçundan dava açılmış ve hükümlü 105/A/7 uyarınca açık kuruma gönderilmişti. Müddetnamede denetimde geçen süre, dosyanın fiilen kapatıldığı tarihe kadar sayılmış; hükümlü vekili bu sürenin gönderme kararının kesinleştiği tarihe kadar uzatılmasını istemişti. Yargıtay, denetimde geçen sürenin iddianamenin kabul edilerek kamu davasının açıldığı tarihte bittiğini, açık kurumda çekilecek sürenin bu tarihten koşullu salıverilmeye kadar olduğunu belirterek itiraz merciinin kararını kanun yararına bozdu.

… denetim süresi içinde işlediği suç nedeniyle Cumhuriyet savcılığınca düzenlenen iddianamenin mahkemesince kabul edilerek yasa gereği kamu davasının açılmış olduğu kabul edilen tarih ile şartla tahliye tarihi arasında kalan sürenin infazı için hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilmesi gerektiği …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 24.12.2025 tarihli, 2023/232 E., 2025/607 K.

Hükümlü 2014’te denetimli serbestliğe ayrılmış, programa ve imza yükümlülüğüne uymadığı için o tarihteki metne göre kapalı kuruma iadesine karar verilmişti; kararda ve tebligatta 2 gün içinde teslim olma gerektiğine dair ihtar yoktu. Ceza Genel Kurulu, teslim yükümlülüğü ve sonuçları bildirilmeyen hükümlünün kasıtlı hareket ettiğinden söz edilemeyeceğini, kaçma suçunun unsurlarının oluşmadığını belirterek mahkûmiyeti oy çokluğuyla bozdu.

… gerek kapalıya iade kararında gerekse bu kararın tebliğine ilişkin düzenlenen mazbatada; sanığın, tebliğ tarihinden itibaren iki gün içinde en yakın Cumhuriyet Başsavcılığına teslim olması gerektiği ile süresinde teslim olmamasının hukuki sonuçlarını içeren herhangi bir ihtara yer verilmemesi nedeniyle sanığın kasıtlı hareket ettiğinden söz edilemeyecektir. Bu nedenle de sanığa isnat edilen hükümlü veya tutuklunun kaçması suçunun unsurları itibarıyla oluşmadığı kabul edilmelidir. …

↑ Metne dön

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 20.02.2026 tarihli, 2025/4492 E., 2026/1163 K.

Hükümlü, 30 Mart 2020 öncesi suçlardan verilen cezası sırasında 100 gün denetimli serbestlikte kalmış, bu sırada yeni bir ceza kesinleşince cezalar toplanmış ve kuruma geri alınmıştı. İtiraz mercii yeniden denetimli serbestlik verilmesini kabul etmişti. Yargıtay, bu infaz usulünden bir kez yararlanma sınırı olmadığını, ancak toplanan cezada geçici 6’daki 3 yıllık azami süreden önceki 100 günün düşülmesi gerektiğini, talep tarihinde kalan süre koşulunun oluşmadığını belirterek itiraz merciinin kararını kanun yararına bozdu.

… Kanunda hükümlünün denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezanın infazı usulünden sadece bir kez yararlanabileceğine, bu infaz usulünden yararlanan hükümlünün bir daha bu infaz usulünden yararlanamayacağına dair kısıtlayıcı bir hüküm bulunmadığından, hükümlü daha önce denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasını infaz etse ve bu infaz usulü için kanunda öngörülen azami sürenin tamamını kullansa dahi infaza konu cezasından dolayı şartla tahliyesine karar verildikten sonra infaza verilen başka ceza ya da cezalarının infazı için tekrar Ceza İnfaz Kurumuna alındığında, bu ceza ya da cezaları yönünden Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 105/A maddesi uyarınca koşulları oluştuğu takdirde denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezanın infazı usulünden yararlanması mümkündür. …

… Bu durumda daha önce denetimli serbestlik tedbirinden faydalanan hükümlünün denetimli serbestlikten yararlandığı süre dikkate alınmak suretiyle denetimli serbestlikten yararlanabileceği kalan süre belirlenmelidir. …

↑ Metne dön

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 05.12.2025 tarihli, 2024/5431 E., 2025/8656 K.

Hükümlü 2018’de denetimli serbestliğe ayrılmış, 12 gün sonra yükümlülüklerini ihlal ettiği için kapalı kuruma gönderilmişti. Sonradan gelen başka cezalarla toplanan cezanın infazı sırasında infaz hâkimi yeniden denetimli serbestliğe karar verdi; savcılık, ihlal eden hükümlünün yeniden yararlanamayacağını ileri sürdü. Yargıtay, ikinci kez yararlanmayı yasaklayan bir hüküm bulunmadığını, önemli olanın koşullu salıverilmeye 3 yıl veya daha az kalması ve önceki sürelerle birlikte bu sürenin aşılmaması olduğunu belirterek kanun yararına bozma istemini reddetti.

… Denetimli serbestlik tedbirinden faydalanan hükümlünün ikinci kez denetimli serbestlik tedbirinden faydalanamayacağına dair yasal bir düzenleme bulunmadığı, burada önemli olan hususun şartla tahliye tarihine 3 yıl veya daha az süre kalması ve bu sürenin önceki denetimli serbestlik tedbirinden faydalandığı sürelerle birlikte aşılmaması olduğu …

↑ Metne dön