Çocuklu Kadın Hükümlü İnfaz: Kaç Yıl Erken Çıkılır?

0-6 Yaş Çocuğu Olan Anne Kaç Yıl Erken Çıkar?

0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlü, genel kurala göre 1 yıl daha erken, yani koşullu salıverilmesine 2 yıl kala denetimli serbestliğe ayrılabilir. Bu, cezanın kendisini ya da koşullu salıverilme oranını değiştirmez; yalnız cezaevinde geçen kısmı kısaltır. Kalan süre evde, denetimli serbestlik müdürlüğünün belirlediği yükümlülüklerle geçer. Kanunun ilgili bendi şöyledir:

INFAZ 105/A/3-a: Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlüler,

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Bentteki “diğer şartları da taşımaları hâlinde” ifadesi önemlidir. Kadın hükümlü de iyi hâlli olmalı, açık cezaevine ayrılmış olmalı (ya da açığa ayrılma şartları oluştuğu hâlde kendi iradesi dışında ayrılamamış olmalı) ve talepte bulunmalıdır. Karar, kurumun hazırladığı değerlendirme raporu dikkate alınarak infaz hâkimi tarafından verilir. Bu şartların genel anlatımını denetimli serbestlik şartları yazısında bulabilirsiniz; burada yalnız çocuklu anneye özgü farkları anlatıyorum.

Suç 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlendiyse 7550 sayılı Kanun’la gelen bir alt sınır daha vardır: koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri, hiçbir durumda 5 günden az olmamak üzere, cezaevinde geçirilmelidir. Kısa cezalarda 2 yıllık kolaylık bu yüzden tam kullanılamaz. Bu kuralın daha eski suçlara uygulanmadığını Geçici 11. madde açıkça söyler.

Suç Tarihine Göre Çocuklu Kadın Hükümlü İnfaz Süreleri

Çocuklu kadın hükümlü infaz süresinde belirleyici olan hüküm tarihi değil, suçun işlendiği tarihtir. Aynı 0-6 yaş çocuklu anne, suçu 2019’da işlediyse 7 yıla kadar, 2024’te işlediyse 2 yıl erken denetimli serbestliğe çıkabilir. Dört dönem vardır:

30 Mart 2020 ve öncesi: Geçici 6/2-a ile 4 yıl

7242 sayılı Kanun’la eklenen Geçici 6/2-a, 30 Mart 2020 ve öncesinde işlenen suçlarda 0-6 yaş çocuğu olan kadın ile 70 yaşını bitirmiş hükümlüye 2 yıl yerine 4 yıl tanır. Bu fıkranın istisna listesi, genel 3 yıllık kolaylığı düzenleyen 6/1’in listesinden daha dardır: kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, özel hayat suçları, devlet güvenliğine karşı suçlar (Türk Ceza Kanunu İkinci Kitap Dördüncü Kısım 4-7. bölümler: devletin güvenliği, anayasal düzen, milli savunma, casusluk) ve terör suçları dışarıda kalır. Bu yüzden aile içi kasten yaralama, işkence, eziyet ve uyuşturucu ticareti gibi 6/1’in dışladığı suçlarda bile çocuklu anne 4 yıldan yararlanır. Bu dönemin bütün kurallarını 30 Mart 2020 öncesi suçlarda infaz yazısında ayrıca anlattım.

11. Yargı Paketi çocuklu anneye ne getirdi?

7571 sayılı Kanun’la Geçici 10. maddeye eklenen 6. fıkra, 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlarda açık cezaevine ayrılmayı ve denetimli serbestliği 3 yıl öne çeker. Çocuklu anne için bu, 2 yıllık sürenin 5 yıla, 2020 öncesi suçlarda 4 yıllık sürenin 7 yıla çıkması demektir. Şartlar şunlardır: toplam ceza 10 yıldan azsa kapalı cezaevinde 1 ay, 10 yıl veya daha fazlaysa 3 ay geçirmek, açık cezaevinde en az 3 ay kalmak ve talepte bulunmak. Kasten öldürmenin 82/1-d, e, f hâlleri, depremde yapı yıkılmasıyla ölüme sebep olma, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve reşit olmayanla cinsel ilişkinin nitelikli hâlleri, devlet güvenliğine karşı suçlar, terör ve örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlar bu kolaylığın dışındadır. Ayrıntılar 11. Yargı Paketi infaz düzenlemesi yazısında.

Çocuklu Kadın Hükümlü İnfaz Hesabı: Altı Örnek

Aşağıdaki altı örnek, sitedeki hesap aracıyla yapılmıştır; hepsinde hükümlü iyi hâllidir ve tutuklulukta geçen süre yoktur. Araç ayı 30 gün, tarih girilmediğinde yılı 365 gün sayar; bu yüzden süreler yaklaşıktır.

Tablodan üç ders çıkıyor. Birincisi, 2026’daki 4 yıllık örnekte 2 yıllık kolaylık tam kullanılamıyor; 7550’nin 1/10 kuralı nedeniyle anne en az 73 gün içeride kalıyor. İkincisi, 2022’deki 8 yıllık örnekte çocuğun olması sonucu değiştirmiyor: Geçici 10/6 zaten herkesi erken çıkarıyor ve sınırı kapalıda 1 ay ile açıkta 3 aylık asgari kalış belirliyor. Üçüncüsü, 2019’daki uyuşturucu ticareti örneğinde fark çok büyük: suç Geçici 6/1’in dışında olduğu için çocuksuz hükümlüye 3 yıl verilmiyor, ama çocuklu anne 6/2-a’nın 4 yılına ve Geçici 10/6’nın 3 yılına birlikte ulaşıyor.

Kasten öldürme örneğinde ise Geçici 6/2-a uygulanmıyor, çünkü kasten öldürme bu fıkranın istisnasıdır. Anne yine de 105/A/3-a’nın 2 yılından ve Geçici 10/6’nın 3 yılından yararlanıyor; temel hâldeki kasten öldürme 10/6’nın istisnası değildir. Hesabın adımlarını genel olarak görmek isterseniz denetimli serbestlik hesaplama yazısına bakabilirsiniz.

Hangi Suçlarda Bu Kolaylık Daralır ya da Hiç Uygulanmaz?

Örgüt ve terör suçlarında, ikinci tekerrürde ve ağırlaştırılmış müebbette çocuklu anne de 2 yıllık kolaylıktan yararlanamaz, çünkü bu hükümlüler açık cezaevine ayrılamaz. 105/A/3-a “diğer şartları da taşıma”yı aradığı için açığa ayrılma yasağı denetimli serbestliği de kapatır. Örneğin 2024’te işlenen bir örgüt suçundan 6 yıl ceza alan çocuklu anne, örgütten ayrıldığı idare ve gözlem kurulu kararıyla tespit edilmedikçe koşullu salıverilmeye kadar 4 yılın tamamını kurumda geçirir. Terör suçlarındaki durumu terör suçlarında denetimli serbestlik yazısında ayrıntılı anlattım.

Cinsel saldırı gibi bazı suçlarda kolaylık vardır ama açık cezaevine geç geçildiği için etkisi azalır. 2024’te işlenen cinsel saldırıdan 6 yıl ceza alan çocuklu anne, koşullu salıverilmeye 3 yıl kala açığa ayrılabildiği için yaklaşık 2 yıl içeride kalır; çocuğu olmasaydı bu süre yaklaşık 3 yıl olurdu. Adli para cezası ödenmediği için hapse çevrilen kadın ise denetimli serbestlikten hiç yararlanamaz (105/A/4).

Hamileyken veya Doğumdan Sonra Cezaevine Girilir mi?

Hayır, gebe kadının ve doğumdan itibaren 1 yıl 6 ay geçmemiş annenin hapis cezası infaz edilmez, geri bırakılır. Bu, mahkemenin verdiği bir erteleme değildir; kesinleşmiş cezanın başlangıcı ileri atılır ve kararı infaz savcılığı verir. Kanun hükmü şöyledir:

INFAZ 16/4: (4) Hapis cezasının infazı, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılır. Çocuk ölmüş veya anasından başka birine verilmiş olursa, doğumdan itibaren iki ay geçince ceza infaz olunur.

Kapalı cezaevine girdikten sonra gebe kalan kadın için kural farklıdır: koşullu salıverilmesine 6 yıldan fazla süre kalmışsa ya da eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli sayılıyorsa geri bırakma uygulanmaz, cezanın bu kısmı kurumdaki uygun bölümde çektirilir (16/5). Başvurunun nasıl yapılacağını ve hangi belgelerin gerektiğini hamile kadının cezasının ertelenmesi yazısında adım adım anlattım; diğer erteleme sebepleri için cezanın infazının ertelenmesi yazısına bakabilirsiniz.

Çocuğu ağır hasta veya engelliyse ne olur?

Toplam 10 yıl veya daha az hapis cezası alan kadın hükümlünün 18 yaşından küçük çocuğu engelliliği nedeniyle bakıma muhtaçsa ya da ağır bir hastalığa yakalanmışsa, cezanın infazı Cumhuriyet başsavcılığınca 1 yıla kadar ertelenebilir (İnfaz Kanunu 16/A). Erteleme her defasında 6 ayı geçmemek üzere en çok 4 kez uzatılabilir. Çocuğun durumu 16. maddenin 3. fıkrasındaki usulle, Adli Tıp Kurumu raporuyla ya da onun onayladığı sağlık kurulu raporuyla belgelenir; anne bu sürede yurt dışına çıkamaz ve savcının koyduğu yükümlülüklere uyar. Çocuk iyileşirse ya da anne hakkında kasıtlı bir suçtan dava açılırsa erteleme kaldırılır.

Bebek Annesiyle Cezaevinde Kalabilir mi?

Evet, 0-6 yaş grubundaki çocuk, dışarıda bakacak kimsesi yoksa cezaevinde annesinin yanında kalabilir. Kanun bu imkânı yalnız hükümlü anne için tanır; babası hükümlü olan çocuk için benzer bir hüküm yoktur. Kanun şöyle der:

INFAZ 65/1: (1) Anaları hükümlü olup da dışarıda korumasına bırakılacak kimsesi bulunmayan sıfır-altı yaş grubundaki çocuklar, analarının yanında kalabilirler. Bu çocuklar gündüzleri ceza infaz kurumu bünyesindeki veya Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu veya diğer kurum ve kuruluşlara ait kreş ve gündüz bakımevlerinde barındırılırlar.

Annesiyle kalan çocuğa yaşına ve ihtiyacına uygun yiyecek verilir; süt emziren annelere de durumlarına uygun gıda sağlanır. 3 yaşını dolduran çocuk hâkim kararıyla çocuk yuvasına veya yetiştirme yurduna yerleştirilebilir ve annesiyle belirli bir programla görüştürülür (65/3). Teslimden önce çocuğun nüfus kayıt örneğini ve varsa sağlık raporlarını hazırlamanız işlemleri hızlandırır.

Konutta İnfaz Çocuklu Anneye Ne Zaman Açılır?

Kadın hükümlünün toplam 3 yıl veya daha az hapis cezası, infaz hâkiminin kararıyla evde çektirilebilir (110/2-a); doğumdan sonra 6 ay geçen annede bu sınır 5 yıldır (110/4). Doğuma bağlı konutta infaz için talebin doğumdan itibaren 1 yıl 6 ay geçmeden yapılması gerekir; çocuk ölür veya annesinden başka birine verilirse konutta infaz kaldırılır. 110/4, terör, örgüt ve cinsel suçları dışlayan 110/9’un kapsamında değildir; bu yüzden yaşa dayalı konutta infazdan yararlanamayan bir anne doğuma bağlı konutta infazı isteyebilir.

Evde geçen süre cezadan düşülür ve kişinin tabi olduğu infaz rejimine göre koşullu salıverilme ile denetimli serbestlik hükümleri uygulanır (110/5). Kimlerin, hangi şartlarla evde ceza çekebildiğini, elektronik kelepçe ve ihlal sonuçlarını konutta infaz yazısında ayrıntılı anlattım. Pratikte sıralama şöyle işler: gebelikte ve doğumdan sonraki 1 yıl 6 ay içinde infaz geri bırakılır; bu süre içinde, doğumdan 6 ay sonra, cezası 5 yılı aşmayan anne konutta infaz talep edebilir.

Başvuru Nasıl Yapılır, Hangi Belgeler Gerekir?

Çocuklu anne için denetimli serbestlik kendiliğinden başlamaz; açık cezaevindeki kadın hükümlü kurum idaresine dilekçeyle talepte bulunur. Kurum değerlendirme raporunu hazırlar ve dosyayı, infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yerdeki infaz hâkimliğine gönderir. Dilekçeye çocuğun nüfus kayıt örneğini ve doğum tarihini gösteren belgeyi ekleyin; çocuk sizin yanınızdaysa bunu da belirtin.

Henüz açık ceza infaz kurumuna geçmediyseniz önce açığa ayrılma tarihinizi kontrol edin; 2 yıllık süre dolmuş olsa bile açığa ayrılmadan denetimli serbestlik kararı çıkmaz. Kimlerin hangi tarihte açığa geçtiğini açık cezaevine ayrılma şartları yazısında bulabilirsiniz. İnfaz hâkiminin ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (4675 sayılı Kanun m.6).

Çocuk 6 yaşını doldurursa ne olur?

Kanun “sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan” kadından söz eder; bu yüzden çocuğun bu yaş grubunda olması talep ve karar sırasında aranır. Çocuk 6 yaşını doldurmak üzereyse talebi geciktirmeyin. Karar verildikten sonra çocuğun 6 yaşını doldurması ise kanunda geri gönderme sebepleri arasında sayılmaz; 105/A/6 ve 7 yalnız müdürlüğe başvurmamayı, yükümlülüklere uymamakta ısrarı, kuruma dönmek istemeyi ve yeni bir kasıtlı suçtan dava açılmasını sayar.

Yaşanmış Olaydan

Bir süre önce, Ağustos 2023’te işlenen nitelikli dolandırıcılıktan toplam 6 yıl 8 ay hapis cezası kesinleşen bir annenin ailesi bana geldi. Müvekkil cezaevine girdiğinde 2 yaşında bir çocuğu vardı; dışarıda bakacak kimse olmadığı için çocuk annesinin yanında kaldı. Doğumun üzerinden 1 yıl 6 ay geçtiği için infazın geri bırakılması artık mümkün değildi; cezası 5 yılı aştığı için doğuma bağlı konutta infaz yolu da kapalıydı.

Koşullu salıverilme süresi yaklaşık 3 yıl 4 aydı. Kurumun ilk hesabında genel kural esas alınmış, denetimli serbestliğe 1 yıl kala ayrılacağı yazılmıştı. Açık cezaevine geçtikten sonra çocuğun nüfus kayıt örneğiyle 105/A/3-a uyarınca talepte bulunduk Suç 31 Temmuz 2023’ten sonra işlendiği için Geçici 10/6’nın uygulanmayacağını aileye baştan söyledim; beklentiyi buna göre kurduk.

İnfaz hâkimi talebi kabul etti; müvekkil yaklaşık 1 yıl 4 ay kurumda kaldıktan sonra denetimli serbestliğe ayrıldı. Genel kurala göre bu süre yaklaşık 2 yıl 4 ay olacaktı. Talep, açığa ayrılma işlemlerinin uzaması nedeniyle birkaç hafta gecikti; bu yüzden çocuklu annelerde açığa ayrılma tarihini önceden takip etmenin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gördüm.

Kendi dosyanız için suç tarihini, cezayı ve “0-6 yaş çocuklu kadın” seçeneğini infaz hesaplama aracına girerek ilk tahmini görebilirsiniz; kesin tarih müddetnamedeki hesaba göre belirlenir.