30 Mart Öncesi Suçlarda İnfaz: Geçici 6 ve 3+3 Yıl

30 Mart 2020 Öncesi Suçlarda İnfaz Nasıl Hesaplanır?

Hesap beş adımda yapılır: bugünkü oranla koşullu salıverilme süresi bulunur, sonra Geçici 6, Geçici 10/6 ve gerekiyorsa çocuk gün sayımı uygulanır. Sıra önemlidir, çünkü her geçici madde bir öncekinin sonucunu öne çeker.

1. Oran: Bugünkü 107 ve 108. madde oranları lehe olduğu için eski suçlara da uygulanır; genel suçlarda yarı.
2. Geçici 6/1: İstisna değilse denetimli serbestlik koşullu salıverilmeye 3 yıl kala başlar.
3. Geçici 6/2: Çocuklu kadın ve 70 yaş için 4 yıl, 65 yaşını bitirmiş ağır hasta için süre sınırı yok.
4. Geçici 10/6: 31 Temmuz 2023 ve öncesindeki suçlarda istisna değilse 3 yıl daha erken.
5. Geçici 6/4: Suçu çocukken işleyenlerde kurumda geçen günler katlanarak sayılır.

Bu yazı yalnız 30 Mart 2020 öncesine özgü kuralları ele alıyor; temel hesabı infaz hesaplama nasıl yapılır yazısında, sonraki dönemlerin hesabını denetimli serbestlik hesaplama yazısında bulabilirsiniz.

Eski Suçlara Bugünkü Oranlar mı Uygulanır?

Evet, 15 Nisan 2020’de yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanunun getirdiği oranlar daha lehe olduğu için 30 Mart 2020 öncesi suçlara da uygulanır. 7242’den önce süreli hapis cezalarında genel oran üçte ikiydi; bugün yarıdır. Dayanak TCK 7/2’dir:

TCK 7/2: (2) Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

İkinci kez tekerrürde de aynı mantık işler. 2025’teki 7550 sayılı Kanundan önce kanun, ikinci defa mükerrir olan hükümlünün koşullu salıverilmeyeceğini söylüyordu; bugün oran dörtte üçtür. Bu değişiklik lehe olduğu için 2020 öncesi suçlara da dörtte üç uygulanır. Mükerrir hesabını mükerrir ne kadar yatar yazısında ayrıca yaptım.

Aleyhe değişiklikler ise geriye yürümez. Koşullu salıverilme ve tekerrüre ilişkin hükümler, infaz rejimindeki diğer değişikliklerden farklı olarak hemen uygulanmaz:

TCK 7/3: (3) Hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili olanlar hariç; infaz rejimine ilişkin hükümler, derhal uygulanır.

2014 öncesi cinsel suç ve uyuşturucu ticaretinde oran üçte iki

28 Haziran 2014’ten önce işlenen nitelikli cinsel saldırı (102/2), çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişkinin 104/2-3 hâlleri ve uyuşturucu ticareti suçlarında süreli hapis cezası için oran dörtte üç değil üçte ikidir (Geçici 9/4). Örneğin 2013’te işlenen uyuşturucu ticaretinden 8 yıl alan kişi için araç, koşullu salıverilme süresini dörtte üçle 6 yıl yerine üçte ikiyle yaklaşık 5 yıl 4 ay (1947 gün) hesaplar.

30 Mart 2020 Günü İşlenen Suç Kapsamda mı?

Evet, Geçici 6 “30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar” der ve “kadar” ifadesi bitiş gününü de kapsar; bu yüzden doğru ifade “30 Mart 2020 ve öncesinde” olur. Bu güne ilişkin yerleşik bir Yargıtay kararı bulamadım; hesap aracı bu tarihte Geçici 6’yı uygular ve ayrıca uyarı gösterir.

Bir günlük fark sonucu ciddi biçimde değiştirir. 10 yıl hapis alan kişi suçu 30 Mart 2020’de işlediyse araç cezaevinde kalınacak süreyi yaklaşık 6 ay (180 gün), 31 Mart 2020’de işlediyse yaklaşık 1 yıl (365 gün) gösterir. Suç tarihi olarak hükümde yazılı tarih esas alınır; zincirleme veya kesintisiz suçlarda tarihin hangi gün kabul edildiğini müddetnamede ve gerekçeli kararda ayrıca kontrol edin.

Hangi Suçlarda 3 Yıllık Denetimli Serbestlik Yok?

Kasten öldürme, aile içi kasten yaralama, işkence ve eziyet, cinsel suçlar, özel hayat suçları, uyuşturucu ticareti, devletin güvenliğine karşı suçlar ve terör suçlarında Geçici 6/1’deki 3 yıl uygulanmaz. Ancak Geçici 6/2’nin ve Geçici 10/6’nın istisna listeleri bundan farklıdır; bir suç birinde istisna, ötekinde kapsamda olabilir.

Tablodan iki sonuç çıkar. Birincisi, 6/1’de istisna olan bir suç 10/6’dan yararlanabilir: 2019’da işlenen kasten öldürmede denetimli serbestlik 1 yıl değil, 1+3 ile 4 yıl kala başlar. İkincisi, terör dışı suç örgütü suçlarında 2020 öncesinde 3 yıl uygulanır, ama 10/6 eklenmez. Terör suçlarının neden hiçbir kolaylıktan yararlanmadığını terör suçlarında denetimli serbestlik yazısında anlattım.

70 Yaş, Çocuklu Kadın ve 65 Yaş Ağır Hasta İçin Ne Değişir?

Geçici 6/2-a, 0-6 yaş grubunda çocuğu olan kadın hükümlüler ile 70 yaşını bitirmiş hükümlüler için denetimli serbestlik süresini 4 yıl yapar. Geçici 10/6’nın 3 yılı da eklenince bu kişilerde süre 7 yıla çıkar.

Uyuşturucu ticareti bu farkın en belirgin görüldüğü suçtur. 6/1 bu suçu istisna sayar, 6/2 saymaz. 2019’da işlenen uyuşturucu ticaretinden 10 yıl alan bir hükümlü için araç, cezaevinde kalınacak süreyi yaklaşık 3 yıl 6 ay (1278 gün) gösterir; aynı kişi 70 yaşını bitirmişse süre yaklaşık 6 aya (183 gün) iner. Çocuklu kadın hükümlülerin bütün imkânlarını çocuklu kadın hükümlü infaz yazısında topladım.

Geçici 6/2-b daha da geniştir. Ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen ve 65 yaşını bitirmiş hükümlünün koşullu salıverilmeye kadar kalan süresinin tamamı, süre sınırı olmadan denetimli serbestlikte geçirilebilir. Bu durum, Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca veya Adli Tıp Kurumunca düzenlenen raporla belgelenir. Raporla süreci hasta hükümlü tahliyesi yazısında anlattım.

Kapalı Cezaevinden Doğrudan Denetimli Serbestliğe Çıkılabilir mi?

Evet, Geçici 6/3 bu imkânları iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı ceza infaz kurumundaki hükümlülere de tanır; açığa ayrılma şartı aranmaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesi de 2025’te bu yönde karar vermiştir.

Bunun pratik sonucu şudur: koşullu salıverilme süresi 3 yılı aşmayan cezalarda hükümlü, kuruma girer girmez denetimli serbestlik talep edebilir ve araç cezaevinde kalınacak süreyi 0 gün gösterir. 2019’da işlenen genel bir suçtan 5 yıl alan kişinin koşullu salıverilme süresi yaklaşık 2 yıl 6 aydır ve bu süre 3 yıllık pencerenin içinde kalır. Uygulamada iyi hâl değerlendirmesi, talep ve infaz hâkiminin kararı için birkaç günlük işlem süresi olur.

İkinci kez tekerrürde yetişkinler açık kuruma hiç ayrılamaz; ancak 30 Mart 2020 ve öncesinde işlenen ve 6/1’de istisna olmayan bir suçta Geçici 6/3 sayesinde kapalı kurumdan 3 yıllık denetimli serbestlik uygulanır. Terör dışı suç örgütü suçlarında da aynı sonuç geçerlidir.

Geçici 10/6 ile Toplam 6 Yıl Nasıl Olur?

Geçici 10/6, 31 Temmuz 2023 ve öncesindeki suçlarda denetimli serbestliği 3 yıl öne çeker ve bu süre Geçici 6’nın 3 yılına eklenir. İstisna dışındaki suçlarda açığa ayrılma da aynı ölçüde öne gelir; 30 Mart 2020 öncesi suçlar bu tarihten önce olduğu için iki düzenleme birlikte uygulanır. Geçici 6/1’deki 3 yıla 3 yıl eklenir ve denetimli serbestlik koşullu salıverilmeye 6 yıl kala başlar; 6/2 kapsamındakilerde bu süre 4+3 ile 7 yıldır.

Geçici 10/6’nın kendi şartları vardır. Toplam cezası 10 yıldan az olan hükümlü kapalı kurumda en az 1 ay, 10 yıl ve fazlası olan en az 3 ay kalmalıdır. Açık kuruma geçtikten sonra da en az 3 ay açıkta kalmak ve talepte bulunmak gerekir; tutuklulukta geçen günler bu 3 aya sayılmaz, çünkü açığa ancak hükümlü olarak ayrılınır. Bu yüzden 10 yıllık bir cezada, 6 yıllık pencere koşullu salıverilme süresinin tamamını kapsasa bile, araç cezaevinde kalınacak süreyi yaklaşık 6 ay (180 gün) gösterir: 3 ay kapalı, 3 ay açık.

Geçici 10/6 kapalıdan doğrudan denetimli serbestlik tanımaz; açıkta 3 ay şartı her durumda aranır. Düzenlemenin bütün ayrıntılarını ve “af mı” sorusunu 11. Yargı Paketi infaz düzenlemesi yazısında ele aldım.

Örnek Hesaplar: 30 Mart 2020 Öncesi Suçlarda Yatar

Aşağıdaki on üç örneğin her birini hesap aracında çalıştırdım; gün sayıları aracın sonucudur, yıl ve ay karşılıkları yaklaşıktır. Gözaltı ve tutukluluk olmadığı, iyi hâl ve talep şartlarının sağlandığı varsayıldı.

Kasten öldürme satırı, 6/1 istisnasının 10/6’yı engellemediğini gösterir: bu suçta Geçici 6 yoktur, ama 1 yıllık genel süreye 3 yıl eklenir. Eşe kasten yaralamada da durum aynıdır; kapalıda 1 ay ve açıkta 3 ay şartı nedeniyle süre yaklaşık 4 ayın altına inmez. 2019’da terör suçundan 6 yıl alan kişi için ise araç yaklaşık 4 yıl 6 ay (1643 gün) gösterir; hiçbir geçici madde uygulanmaz.

Suçu çocukken işleyenlerde 15 yaşına kadar kurumda geçen bir gün üç gün, 18 yaşına kadar iki gün sayıldığı için sonuç daha da kısalır; 2019’da 14 yaşında 6 yıl alan bir çocuk için araç koşullu salıverilme süresinin yaklaşık 15 ayda dolduğunu gösterir. Bu hesabı çocuklarda infaz ve yatar hesabı yazısında örnekleriyle yaptım.

Yaşanmış Olaydan

Bu yılın başında bir hükümlü yakını, babasının 2019’da işlediği uyuşturucu ticareti suçundan aldığı 10 yıllık cezanın kesinleştiğini ve cezaevinde “en az 3,5 yıl” kalacağının söylendiğini anlatarak bana geldi. Babası 71 yaşındaydı ve ailenin bildiği tek kural, uyuşturucu ticaretinin Geçici 6’nın dışında olduğuydu.

Dosyayı incelediğimde istisnanın yalnız 6/1 için geçerli olduğunu, 70 yaşını bitirenlere 4 yıl tanıyan 6/2-a’nın uyuşturucu ticaretini istisna saymadığını gördüm. Suç 31 Temmuz 2023’ten önce işlendiği için Geçici 10/6’nın 3 yılı da ekleniyordu. Hesap aracı cezaevinde kalınacak süreyi yaklaşık 6 ay gösterdi; açık cezaevine ayrılma için kapalıda 3 ay, denetimli serbestlik için de açıkta 3 ay kalması gerekiyordu.

Kapalıda üç ayını doldurduğunda açık kuruma ayrılma talebini, açıkta üç ayı tamamlayınca da denetimli serbestlik talebini verdik. Kurum ilk yazışmada yalnız 6/1 istisnasına bakmıştı; dilekçede 6/2-a’yı ve Geçici 10/6’yı ayrı ayrı gösterince müddetname düzeltildi ve babası altıncı ayın sonunda denetimli serbestliğe ayrıldı. Ders şu: 2020 öncesi dosyalarda istisna listelerini tek bir liste sanmak, aylarca fazla yatmak demektir.

Suç tarihinizi ve suç grubunuzu girerek eski tarihli dosyanızın sonucunu infaz hesaplama aracında görebilirsiniz; araç hangi geçici maddeyi uyguladığını da listeler.