Mükerrir Ne Kadar Yatar? 2/3, 3/4 Oranı ve Örnek Hesap

Mükerrir Ne Kadar Yatar: Oranlar Tablosu

Mükerrirde koşullu salıverilme oranı birinci tekerrürde 2/3, ikinci kez tekerrürde 3/4’tür; suçun kendi oranı daha yüksekse o oran uygulanır. Aşağıdaki tablo, tekerrürün hangi kuralı nasıl değiştirdiğini özetliyor.

Tekerrür, kesinleşmiş bir mahkûmiyetten sonra kanundaki süreler içinde yeni bir suç işlenmesidir; kimin mükerrir sayıldığını, hangi eski kararların tekerrüre esas alınmadığını mükerrir ne demek yazısında anlattım. Bu yazı, mükerrir olduğu hükümde yazılan kişinin cezaevinde ne kadar kalacağını hesaplıyor.

Birinci Tekerrürde Cezanın 2/3’ü: Kanun Ne Diyor?

Birinci tekerrürde süreli hapis cezasının 2/3’ü iyi hâlle cezaevinde geçirilince koşullu salıverilme gelir. Kural İnfaz Kanunu 108/1’dedir:

INFAZ 108/1: (1) Tekerrür hâlinde işlenen suçtan dolayı mahkûm olunan;

• a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuzdokuz yılının,
• b) Müebbet hapis cezasının otuzüç yılının,
• c) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuziki yılının,
• d) Süreli hapis cezasının üçte ikisinin, İnfaz kurumunda iyi hâlli olarak çekilmesi durumunda, koşullu salıverilmeden yararlanılabilir. Ancak, koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Fıkranın son cümlesi önemlidir: oranı zaten 2/3 veya daha yüksek olan suçlarda tekerrür oranı değiştirmez. Kasten öldürmede oran zaten 2/3 olduğu için birinci tekerrür yatarı uzatmaz; uyuşturucu ticaretinde ise 3/4 oranı aynen kalır. Süreli cezalarda tekerrür yalnız genel suçlarda, yani dolandırıcılık, hırsızlık, kasten yaralama gibi 1/2 oranlı suçlarda fark yaratır; müebbette ise her suçta 24 yılı 33 yıla çıkarır.

Tekerrür, hükümde mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanacağı yazılan cezaya uygulanır (TCK 58/7). Cezalar toplanarak infaz ediliyorsa uygulamada her ceza kendi oranıyla hesaplanır; tekerrür hükmü olmayan diğer cezalar 1/2 oranıyla kalır. Bu yüzden müddetnamede (cezaevinin hazırladığı süre belgesi) hangi cezaya hangi oranın uygulandığını tek tek kontrol etmek gerekir. Tekerrür 2020’den önce 3/4 oranındaydı; 7242 sayılı Kanun bunu 2/3’e indirdi ve lehe olduğu için eski tarihli suçlara da uygulanır.

Önceki Cezanız Kısaysa: 108/2 Sınırı

Tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenen kısım, tekerrüre esas alınan önceki cezaların en ağırından fazla olamaz. Önceki mahkûmiyeti kısa olan mükerrirler için bu sınır yatarı aylarca kısaltır:

INFAZ 108/2: (2) Tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz. İkinci defa tekerrür halinde bu fıkra hükmü uygulanmaz.

Örnek: 6 yıl hapis alan mükerrirde 1/2 oranıyla koşullu salıverilme 3 yıl, 2/3 oranıyla 4 yıl sonradır; tekerrürün eklediği süre 1 yıldır. Tekerrüre esas alınan önceki ceza 180 gün ise bu 1 yıl 180 güne iner; koşullu salıverilme 3 yıl 6 aya, yatar yaklaşık 2 yıl 6 aya düşer. İnfaz hesaplama sayfasındaki “önceki ceza” alanı bu sınırı hesaba katar. Fıkranın 7550 ile eklenen son cümlesi gereği bu sınır ikinci kez tekerrürde uygulanmaz.

İkinci Kez Mükerrir Ne Kadar Yatar?

İkinci kez tekerrürde süreli hapis cezasının 3/4’ü cezaevinde geçirilir ve açık cezaevi ile denetimli serbestlik yoktur; 6 yıllık cezada yatar yaklaşık 4 yıl 6 aydır. Kural 108/3’tedir:

INFAZ 108/3: (3) İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır. Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı hükümde belirtilir.

Haziran 2025’ten önce bu fıkra “hükümlü koşullu salıverilmez” diyordu; ikinci kez mükerrir cezasının tamamını yatıyordu. 7550 sayılı Kanun 4 Haziran 2025’te bunu 3/4 oranına çevirdi. Değişiklik hükümlünün lehine olduğu için TCK 7/2 gereği 4 Haziran 2025’ten önce işlenen suçlara da uygulanır; eski müddetnamesinde koşullu salıverilme tarihi gösterilmeyen hükümlüler için müddetnamenin yeniden düzenlenmesi istenmelidir.

İkinci kez tekerrürün uygulanacağı hükümde ayrıca belirtilmelidir. Hükümde bu ifade yoksa infaz aşamasında ikinci tekerrür rejimi uygulanamaz; hükümde tekerrürün yanlış ya da eksik yazıldığı durumlar için tanım yazısındaki adımlara bakabilirsiniz. Müebbet cezalarda ikinci kez tekerrürde de 33 ve 39 yıllık süreler uygulanır; ayrıntısı müebbet hapis cezası kaç yıl yatar yazısında.

Mükerrir Açık Cezaevine Geçer mi, Denetimli Serbestlik Var mı?

Birinci tekerrürde açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlik olağan kurallarla uygulanır; ikinci kez tekerrürde açık cezaevine ayrılma yasaktır (Yönetmelik m.8/1-b). Fark, yatar hesabının en büyük kalemidir.

Birinci kez mükerrir, diğer hükümlüler gibi koşullu salıverilmeye 1 yıl kala denetimli serbestliğe ayrılabilir. Suç 31 Temmuz 2023 veya öncesinde işlendiyse 11. Yargı Paketi’nin Geçici 10/6 hükmü de uygulanır ve denetimli serbestlik 3 yıl öne gelir; 2022’de işlenen bir suçtan 6 yıl alan mükerrir yaklaşık 4 ay yatar. Bu düzenlemenin kapsamını 11. Yargı Paketi infaz düzenlemesi yazısında anlattım.

İkinci kez mükerrirde durum farklıdır. Denetimli serbestlik açık cezaevinde bulunan hükümlü için düzenlendiğinden (105/A/1) ve İnfaz Kanunu 105/A/2 yalnız açığa ayrılma şartları oluştuğu hâlde iradesi dışında ayrılamayanları kapsadığından, açığa ayrılması baştan yasak olan ikinci kez mükerrir 30 Mart 2020 sonrası suçlarda denetimli serbestlikten yararlanamaz. Bazı kaynaklarda aksi yazsa da güncel mevzuatın sonucu budur. Geçici 10/6 da açığa ayrılmaya bağlı olduğu için ikinci kez mükerrire uygulanmaz.

30 Mart 2020 ve öncesinde işlenen suçlarda

30 Mart 2020 ve öncesinde işlenen suçlarda Geçici 6/3, denetimli serbestliğe kapalı cezaevinden de izin verir; ikinci kez mükerrir, suç Geçici 6/1’in istisna listesinde değilse koşullu salıverilmeye 3 yıl kala denetimli serbestliğe ayrılabilir. 2019’da işlenen bir suçtan 4 yıl alan ikinci kez mükerrirde koşullu salıverilme süresi 3 yıl olduğundan, iyi hâl ve talep şartıyla cezaevinde neredeyse hiç kalmadan denetimli serbestliğe geçilebilir; uygulamada işlemler birkaç gün sürer. Bu dönemin ayrıntıları 30 Mart 2020 öncesi suçlarda infaz yazısında.

Örnek Hesaplar: Aynı Ceza, Farklı Tekerrür Durumu

Aynı 6 yıllık ceza, tekerrür yoksa yaklaşık 2, birinci tekerrürde 3, ikinci kez tekerrürde 4 yıl 6 ay yatırılır. Aşağıdaki on örneği sitedeki infaz aracıyla hesapladım:

Tabloda iki nokta öne çıkıyor. Birincisi, suç tarihi yatarı tekerrür kadar etkiler: 2019’daki ikinci tekerrür, 2025’teki ikinci tekerrürden 3 yıl daha kısa yatırılır. İkincisi, kasten öldürme gibi oranı zaten 2/3 olan suçlarda birinci tekerrür yatarı değiştirmez, ama ikinci kez tekerrür hem oranı 3/4’e çıkarır hem de denetimli serbestliği kaldırır.

Cezaevinden Çıkınca Bitmiyor: Mükerrirlere Denetim Süresi

Mükerrir hakkında cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlayan ve en az 1 yıl süren bir denetim süresi belirlenir (108/4); infaz hâkimi bu süreyi en fazla 5 yıla kadar uzatabilir (108/6). Bu, koşullu salıverilmedeki denetim süresinden ayrı, ona eklenen bir dönemdir.

Denetim süresinde koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler uygulanır (108/5); hükümlü belirlenen yükümlülüklere uymak zorundadır. Yükümlülüklere ve yasaklara aykırı hareket eden mükerrir, infaz hâkimi kararıyla 15 günden az, 3 aydan fazla olmamak üzere disiplin hapsine tabi tutulur (108/7). Mahkûmiyet kararında da mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestliğin uygulanacağı yazılır (TCK 58/7). Mükerrirlere özgü infaz rejimi bu iki aşamanın toplamıdır.

Kimlere Tekerrür Uygulanmaz?

Suçu 18 yaşını doldurmadan işleyenlere tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK 58/5); bu kişiler hangi eski kayıtla gelirse gelsin mükerrir sayılmaz. Çocukken işlenen suçların yatar hesabı ayrı kurallara bağlıdır ve çocuklarda infaz ve yatar hesabı yazısında anlatıyorum.

Yetişkinlerde ise önceki cezanın türü, miktarı ve infazından bu yana geçen süre tekerrürü belirler. Önceki ceza tekerrüre esas alınmayacak bir karar olabilir ya da kanundaki süre geçmiş olabilir; bu durumda hükümde tekerrür yazılmışsa itiraz ve kanun yolu imkânları değerlendirilmelidir. Hangi eski kararların tekerrüre esas alınmadığını tanım yazısında ayrıntılı anlattım; koşullu salıverilmenin genel işleyişi için koşullu salıverilme yazısına bakabilirsiniz.

Yaşanmış Olaydan

Haziran 2025’te bir hükümlünün eşi, 2022’de işlenen bir hırsızlık suçundan verilen 4 yıllık cezanın müddetnamesini getirdi. Hükümde ikinci kez tekerrür hükümlerinin uygulanacağı yazılmıştı ve hükümlü, yargılama boyunca tutuklu kaldığı için yaklaşık 3 yıldır içerideydi. Müddetnamede koşullu salıverilme tarihi yerine “koşullu salıverilmez” ibaresi vardı; aile 4 yılın tamamının yatırılacağını düşünüyordu.

Müddetname, 7550 sayılı Kanun’dan önce düzenlenmişti. 4 Haziran 2025’ten itibaren ikinci kez tekerrürde oran 3/4 olmuştu ve bu lehe değişiklik suç tarihine bakılmaksızın uygulanıyordu. 4 yıllık cezanın 3/4’ü 3 yıldı; tutuklulukta geçen süre de sayıldığında hükümlü bu süreyi neredeyse doldurmuştu. Aynı gün infaz savcılığına ve cezaevi idaresine başvurarak müddetnamenin yeni kanuna göre düzeltilmesini istedik.

Müddetname yeniden düzenlendi ve iyi hâl raporu çıktıktan sonra infaz hâkimi koşullu salıverilmeye karar verdi; hükümlü birkaç hafta içinde çıktı. Açık cezaevi ve denetimli serbestlik hiç gündeme gelmedi, çünkü suç 2020 sonrasındaydı ve hükümlü ikinci kez mükerrirdi. Şimdi koşullu salıverilmenin denetim süresinden sonra infaz hâkiminin belirleyeceği mükerrir denetim süresi bekliyor. Ders şu: kanun değiştiğinde müddetname kendiliğinden düzelmeyebilir, takip edilmesi gerekir.

Kendi dosyanızı kontrol etmek için yatar hesaplama aracına suç tarihinizi, cezanızı ve tekerrür durumunuzu girebilirsiniz; sonucu müddetnamenizle karşılaştırın.