Cinsel Saldırıya Uğradım Ne Yapmalıyım? İlk Saatler

Cinsel Saldırıya Uğradım Ne Yapmalıyım: İlk 24 Saatte Sırasıyla

İlk 24 saatte yapılacak beş iş vardır: güvenliği sağlamak, sağlık kontrolü, delili korumak, şikâyet ve destek almak. Bunların sırası sizin durumunuza göre değişebilir; örneğin fail hâlâ yakınınızdaysa her şeyden önce kolluğu çağırmak gerekir.

Hastaneye kendiniz giderseniz sağlık personeli suç belirtisini yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür (TCK 280/1); bu yüzden kolluk çoğu zaman hastaneye gelir. Şikâyet etmeye henüz karar vermediyseniz de muayene olmanız önemlidir; izler kaybolduktan sonra geri getirilemez, ama şikâyet kararını muayeneden sonra da verebilirsiniz.

Yıkanmadan Muayene: Delil Nasıl Korunur, Adli Tıpta Ne Olur?

Muayene için savcı veya hâkim kararı gerekmez; sizin rızanız yeterlidir (CMK 76/2). Rızanız yoksa vücudunuz üzerinde muayene ve örnek alma, savcının istemiyle hâkim kararına bağlıdır; gecikmede sakınca varsa savcının kararı 24 saat içinde hâkim onayına sunulur (CMK 76/1).

Muayeneyi hastanenin acil servisindeki hekim ya da Adli Tıp birimi yapar. Hekim yaralanmaları, morlukları ve biyolojik izleri kayda geçirir, gerekirse sürüntü örneği alır; bu örnekler failin DNA’sıyla karşılaştırılır. Muayeneyi yapacak hekimin kadın olmasını istiyorsanız bunu açıkça söyleyin. Hastanede ayrıca cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara ve istenmeyen gebeliğe karşı tedavi seçeneklerini sorun; bu ilaçların etkisi olaydan sonra ne kadar erken başlanırsa o kadar yüksektir.

Muayene raporu “bulgu yok” diye çıkabilir. Bu, saldırının olmadığı anlamına gelmez; sarkıntılık düzeyindeki ya da direnç gösterilemeyen saldırıların çoğu bedende iz bırakmaz. Dosya bu durumda tanıklar, mesajlar, kamera kayıtları ve sizin tutarlı anlatımınız üzerinden yürür. Delillerin nasıl toplandığını ayrıntılı olarak cinsel suçlarda delil toplama yazısında anlattım. Adli tıp işlemleri için yaşadığınız yerin dışına gitmeniz gerekirse yol, konaklama ve yemek giderleriniz Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (CMK 234/4).

Cinsel Saldırı Şikâyete Bağlı mı, Kaç Ay İçinde Şikâyet Edilir?

Temel cinsel saldırı ve sarkıntılık şikâyete bağlıdır ve 6 aylık süre, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlar (TCK 73/1). Kanun temel hâli şöyle düzenler:

TCK 102/1: (1) Cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlâl eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Vücuda organ veya sair bir cisim sokulmuşsa ceza 12 yıldan az olamaz ve şikâyet aranmaz; savcı olayı öğrendiği anda soruşturur. Bu hâlin tek istisnası, fiilin eşe karşı işlenmesidir: o durumda soruşturma yine sizin şikâyetinize bağlıdır (TCK 102/2). Suç, kendini savunamayacak durumdaki birine karşı (örneğin bilinci yerinde olmayan ya da ilaç verilmiş birine), amir veya öğretmen gibi nüfuzu olan biri tarafından, yakın akraba tarafından ya da birden fazla kişiyle işlenmişse ceza yarı oranında artırılır (TCK 102/3).

Altı ayın nasıl hesaplandığını ve kaçırılırsa ne olduğunu cinsel suçlarda şikâyet süresi yazısında ayrıntılı anlattım; failin alacağı cezanın hesabı ise cinsel saldırı suçu cezası yazısında. Olay yıllar önce yaşandıysa umudunuzu kesmeyin: şikâyet aranmayan hâllerde tek sınır dava zamanaşımıdır ve organ veya cisim sokma hâlinde bu süre 20 yıldır (TCK 66/1). Şikâyete bağlı hâllerde ise 6 ay, failin kimliğini öğrendiğiniz günden başlar; ama dava zamanaşımını aşamaz, bu süre temel hâlde 15, sarkıntılıkta 8 yıldır (TCK 66/1).

Şikâyeti Nereye Yaparsınız, Neleri Anlatmalısınız?

Şikâyetinizi Cumhuriyet başsavcılığına ya da en yakın polis veya jandarma birimine yapabilirsiniz; yazılı dilekçe şart değildir, sözlü şikâyetiniz tutanağa geçirilir (CMK 158/1, 158/5). Hastanede kolluğa verdiğiniz beyan da şikâyet yerine geçer; yeter ki “şikâyetçiyim” dediğiniz tutanağa yazılsın.

Şikâyette ve ilk ifadede şunları anlatmanız dosyanın sağlam kurulmasını sağlar:

• Olayın tarihi, saati ve yeri; oraya nasıl gittiğiniz, kiminle olduğunuz
• Failin adı, tanımıyorsanız eşkâli, aracı, telefon numarası veya sosyal medya hesabı
• Fiilin ne olduğu ve nasıl gerçekleştiği; cebir, tehdit veya alkol, ilaç kullanılıp kullanılmadığı
• Olaydan önce ve sonra kimlerle konuştuğunuz; size ilk anlattığınız kişinin adı
• Elinizdeki mesajlar, arama kayıtları, fotoğraflar ve olay yerindeki olası kameralar
• Failin size daha sonra yazdıkları, özür ya da tehdit mesajları

Her şeyi ilk seferde hatırlamak zorunda değilsiniz; şok altında ayrıntıların sonradan aklınıza gelmesi olağandır. Sonradan hatırladığınız bir bilgiyi savcılığa ek beyanla bildirin, ama emin olmadığınız bir ayrıntıyı kesinmiş gibi söylemeyin. Dilekçe yazmayı tercih ederseniz suç duyurusu dilekçesinin yapısını ayrıca anlattım. Fail eşiniz, eski eşiniz ya da aile içinden biriyse kadına şiddet ihbarının nasıl yürüdüğünü de okuyun; mağdur 18 yaşından küçükse izlenecek yol için çocuk istismarı ihbarı yazısına bakın.

İfadenizi Kaç Kez Verirsiniz, Faille Yüz Yüze Gelir misiniz?

Suçun etkisiyle psikolojisi bozulan mağdur, kural olarak soruşturma ve kovuşturmada bir kez dinlenir; zorunluluk varsa tekrar çağrılabilir (CMK 236/2). Dinlenme sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanında bir uzman bulundurulur (CMK 236/3). Savcı veya hâkim gerekli görürse ifadeniz özel bir ortamda alınır:

CMK 236/4: (4) Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından ifade ve beyanının özel ortamda alınması gerektiği ya da şüpheli veya sanık ile yüz yüze gelmesinde sakınca bulunduğu değerlendirilen çocuk veya mağdurların ifade ve beyanları özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınır.

Uygulamada bu ortam, adliyelerdeki adli görüşme odalarıdır. Bu odalar 63 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kurulan Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri bünyesindedir; ifade uzman aracılığıyla alınır ve faille aynı ortamda bulunmazsınız. Vücuda organ veya cisim sokma suretiyle saldırıya uğradıysanız soruşturmadaki beyanınız bu tür mağdurlara hizmet veren merkezlerde, savcının nezaretinde uzmanlar aracılığıyla alınır; kayda alınması ise sizin rızanıza bağlıdır (CMK 236/6). Bu kayıtlar dosyada saklanır ve kimseye verilmez (CMK 236/7); kayıtları başkasına veren ya da yayan kişinin cezası bir kat artırılır (TCK 136/2).

Duruşmada da mahremiyetiniz korunur. Genel ahlakın gerektirdiği hâllerde mahkeme duruşmanın bir kısmını veya tamamını kapalı yapabilir (CMK 182/2); cinsel suç davalarında bu talep çoğu zaman kabul edilir. Talebi avukatınız ilk duruşmada açıkça dile getirmelidir.

Barodan Ücretsiz Avukat ve Davaya Katılma

Cinsel saldırı mağduru, vekili yoksa hem soruşturmada hem kovuşturmada barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK 234/1). Kovuşturma aşamasındaki hak, davaya katılma ile birlikte şöyle düzenlenmiştir:

CMK 239/1: (1) Mağdur veya suçtan zarar gören davaya katıldığında, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçları ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir.

Talebinizi karakolda, savcılıkta ya da duruşmada sözlü olarak iletebilirsiniz; gelir durumunuz sorulmaz. Mağdur 18 yaşından küçükse istem aranmadan avukat atanır (CMK 234/2). Görevlendirilen avukatın ücretini siz ödemezsiniz; bu ücret yargılama giderine eklenir. Kimlerin hangi aşamada bu haktan yararlandığını mağdur avukatının ücretsiz olup olmadığı yazısında ayrıca anlattım.

Dava açıldığında şikâyetçi olduğunuzu bildirerek davaya katılan olursunuz (CMK 237/1). Katılan olmak; duruşmalardan haberdar edilmek, delil ve tanık göstermek, sanığa soru yöneltmek ve karara karşı istinaf ve temyize gitmek demektir. Katılma talebi reddedilen ya da katılma imkânı verilmeyen mağdurun kanun yolu hakkı korunur (CMK 260/1); yine de dosyaya baştan katılmak, bu hakları tartışmasız kullanmanın en güvenli yoludur. Katılmanın ayrıntıları için davaya katılma yazısına bakabilirsiniz.

Koruma, Gizlilik ve Adliyede Destek

Fail sizi tehdit ediyor ya da peşinizi bırakmıyorsa koruma kararı isteyebilirsiniz; bu karar ceza dosyasından bağımsızdır ve aynı gün verilebilir. 6284 sayılı Kanun kapsamında failin size yaklaşmaması, evinizden ve işyerinizden uzak durması, sizinle iletişim kurmaması gibi tedbirler istenir; gerekirse kimlik ve adres bilgileriniz resmi kayıtlarda gizli tutulur. Başvurunun nasıl yapıldığını koruma kararı nasıl alınır yazısında anlattım.

Ceza dosyasında da fail tutuklanabilir. Temel hâl dışındaki cinsel saldırılar katalog suçtur; kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir (CMK 100/3). Tutuklama yerine adli kontrol (tutuklanmadan, size yaklaşmama gibi yükümlülüklerle serbest kalma) kararı da verilebilir; bu kararları hâkim verir. Nitelikli cinsel saldırıda failin cezaevinden tahliyesi veya firarı, 63 sayılı Kararname uyarınca bulunduğunuz yerin kolluğuna bildirilir; kolluk gerekli tedbiri alır ve sizin için tehlike oluşturabilecek hâllerde size de bilgi verir.

Adliyede yalnız değilsiniz. Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri, başvurmanız hâlinde cinsel suç mağdurları için bireysel değerlendirme yapar ve ihtiyacınıza göre destek sunar; ifade öncesinde bilgi ve destek almak için adliyedeki bu birime başvurabilirsiniz. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 hattı günün her saati ücretsiz danışmanlık verir; her ilde bulunan Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM) de başvuru kabul eder.

Dosya Nasıl İlerler: Uzlaşma Teklifi, Takipsizlik ve Tazminat

Cinsel saldırıda uzlaştırma yoktur; fail ya da ailesi “anlaşalım” dese bile savcılık resmi bir uzlaşma süreci başlatamaz (CMK 253/3). Size para teklif edilmesi, şikâyetten vazgeçmeniz için baskı yapılması ayrıca suç oluşturabilir; bu teklifleri kaydedin ve savcılığa bildirin.

Şikâyetten vazgeçerseniz ne olur?

Şikâyete bağlı hâllerde vazgeçme davayı düşürür ve sonradan geri alınamaz (TCK 73/4). Şikâyet aranmayan hâllerde ise vazgeçmeniz dosyayı kapatmaz. Bu kararı, baskı altında değil, avukatınızla konuşarak verin.

Savcı takipsizlik verirse

Savcı delil yetersizliğiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, karar size tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz (CMK 173/1). İtiraz dilekçesinde toplanmayan delilleri ve dinlenmeyen tanıkları göstermeniz gerekir; ayrıntılar takipsizlik kararına itiraz yazısında.

Tazminat ceza davasında istenmez

Ceza mahkemesi faile ceza verir, size tazminat ödetmez; maddi ve manevi tazminat için asliye hukuk mahkemesinde ayrı dava açarsınız. Tazminat istemi, zararı ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl, her hâlde olaydan itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar; ama fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır (Türk Borçlar Kanunu m.72). Uygulamada ceza dosyasındaki mahkûmiyet kararı, tazminat davasını ciddi biçimde güçlendirir. Ayrıntılar için ceza davasında tazminat yazısına bakabilirsiniz.

Yaşanmış Olaydan

Bir süre önce yirmili yaşlarında bir üniversite öğrencisi, arkadaş ortamında tanıştığı birinin kendisini evine bıraktıktan sonra, alkolün etkisiyle direnemediği bir sırada cinsel saldırıda bulunduğunu anlatarak bana geldi. Olayın üzerinden iki gün geçmişti; utandığı için duş almış, kıyafetlerini yıkamıştı. Bana ilk sorusu “artık delil kalmadı, bir şey yapamayız değil mi” oldu.

Aynı gün hastaneye başvurup muayene olmasını sağladık; vücudunda tespit edilen morluklar rapora geçti. Savcılığa verdiğimiz şikâyette, failin olaydan sonraki sabah gönderdiği “dün gece kendimi kaybettim, kimseye söyleme” mesajını, onu eve bırakırken gören komşunun adını ve apartman girişindeki kamerayı gösterdik. İfadesi adliyedeki adli görüşme odasında, bir uzman eşliğinde ve sanıkla yüz yüze gelmeden bir kez alındı. Hâkim, sanık hakkında müvekkile yaklaşmama yasağını da içeren adli kontrol kararı verdi.

Savcılık, müvekkilin kendini savunamayacak durumda olduğunu kabul ederek ağırlaştırılmış cinsel saldırıdan dava açtı. Mahkeme sanığı mahkûm etti; ancak cezayı alt sınıra yakın belirledi ve dosya şu an istinaf incelemesinde. Ders şu: iki gün geçmiş olması dosyayı bitirmedi, ama ilk gün yapılmış bir muayene ve saklanmış kıyafetler bugün tartışılan birçok noktayı baştan kapatabilirdi.