Trafik güvenliğini tehlikeye sokma
Bu suç bir tehlike suçudur: kaza olması ya da birinin yaralanması gerekmez. Aracı tehlikeli biçimde kullanmak veya alkol ya da uyuşturucu etkisiyle güvenli sürüş yapamayacak hâldeyken direksiyona geçmek yeterlidir. Dosyaların büyük çoğunluğu alkollü araç kullanma nedeniyle açılır.
Kanundaki yeri
TCK 179 üç ayrı fiil düzenler. Birinci fıkra, trafik işaretlerini değiştirerek veya kaldırarak, yola engel koyarak ya da teknik işletim sistemine müdahale ederek tehlike yaratmayı 1 ile 6 yıl hapisle cezalandırır. İkinci fıkra, kara, deniz, hava veya demiryolu aracını kişilerin hayatı, sağlığı veya malı açısından tehlikeli olabilecek şekilde kullanmaya 4 ay ile 2 yıl hapis öngörür. Üçüncü fıkra ise alkol, uyuşturucu ya da başka bir nedenle emniyetli şekilde araç kullanamayacak hâldeyken araç kullanan kişiyi 6 ay ile 2 yıl hapisle cezalandırır.
Uygulamada ne anlama gelir
Alkollü sürücü hakkındaki ceza dosyası, trafik idari para cezasından ve sürücü belgesinin geri alınmasından ayrı yürür; biri ötekini ortadan kaldırmaz. Üçüncü fıkrada belirleyici olan, kişinin emniyetli araç kullanamayacak hâlde olmasıdır; bu genellikle alkol ölçümü ve sağlık raporuyla tespit edilir. Suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma yoktur. Cezaların üst sınırı düşük olduğundan dosyalar çoğu zaman HAGB, erteleme veya paraya çevirme ile sonuçlanabilir; bu, sanığın geçmişine ve hâkimin takdirine bağlıdır. Promil sınırları ve ehliyet yaptırımları için alkollü araç kullanma cezası yazısına bakabilirsiniz.
Örnek
Gece yapılan bir trafik denetiminde sürücünün alkollü olduğu ve aracı şerit değiştirerek yalpaladığı tespit edilir. Kimse yaralanmamış, kaza da olmamıştır. Sürücüye idari para cezası yazılır, sürücü belgesi geri alınır ve ayrıca savcılığa bildirim yapılır; savcı, kaza olmadığı hâlde TCK 179/3’ten dava açabilir.
Sık karıştırılan
Bu suç, kazada birinin yaralanmasıyla oluşan taksirle yaralamadan farklıdır. Tehlikeli veya alkollü sürüş sonucu kaza olur ve biri yaralanırsa ayrıca taksirle yaralama soruşturması yapılır; iki suçun nasıl cezalandırılacağı olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Kazalardaki süreç için trafik kazasında yaralama yazısı ayrıntılıdır.
Sık sorulan sorular
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma ile genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması arasındaki fark nedir?
TCK 179 trafikteki tehlikeli davranışları özel olarak düzenler. Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (TCK m. 170) ise yangın, patlama veya silahla ateş etme gibi kişilerin hayatı ya da malları için genel bir tehlike yaratan fiilleri kapsar.
Alkol ölçümünü reddedersem ceza davasından kurtulur muyum?
Hayır. Ölçümü reddetmek ayrıca 150.000 TL idari para cezası ve 5 yıl süreyle sürücü belgesinin geri alınması sonucunu doğurur; emniyetli araç kullanamayacak hâlde olduğunuz başka delillerle de ispatlanabilir.
Kaza yapıp olay yerinden ayrılmak bu suçu oluşturur mu?
Hayır, olay yerinden ayrılmak tek başına TCK 179 kapsamında değildir; ancak yaralanan varsa yardım etmeden ayrılmak ayrı sonuçlar doğurur. Ayrıntı: kaza yapıp kaçmanın cezası.
Bu suçtan ceza alırsam sabıka kaydım olur mu?
Evet, mahkûmiyet kesinleşirse adli sicile kaydedilir. HAGB kararı verilirse kayıt sicil belgesinde görünmez.
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.