Süreli hapis cezası
Türk Ceza Kanunu üç tür hapis cezası tanır: ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapis. Kararda “… yıl … ay hapis” diye bir süre yazıyorsa süreli hapis cezası verilmiştir. Hapis cezalarının çok büyük bölümü bu türdendir; erteleme, paraya çevirme ve koşullu salıverilme gibi imkânlar da en çok bu cezada gündeme gelir.
Kanundaki yeri
TCK 46 hapis cezalarını sayar, TCK 49/1 ise süreli hapis cezasının sınırlarını koyar: kanunda aksi belirtilmedikçe bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz. “Aksi belirtilmedikçe” kaydı önemlidir; bazı hâllerde kanun yirmi yılı aşan süreler öngörür ve artırımlarla oluşan sonuç ceza otuz yıla kadar çıkabilir (TCK m. 61/7). Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezası sayılır.
Uygulamada ne anlama gelir
Cezanın süresi, kararın sizin için ne anlama geldiğini doğrudan belirler. Bir yıl veya daha az süreli ceza adli para cezasına ya da başka bir seçenek yaptırıma çevrilebilir (TCK m. 50); iki yıl veya daha az süreli ceza ertelenebilir (TCK m. 51/1). Bu sınırların ayrıntısını hapis cezası paraya çevrilir mi yazısında bulabilirsiniz. Daha uzun cezalar infaz edilir; ancak kural olarak cezanın yarısı kurumda iyi hâlle geçirildiğinde koşullu salıverilme mümkündür (5275 s. K. m. 107/2). Kasten öldürme, cinsel suçlar ve örgüt suçları gibi bazı suçlarda bu oran daha yüksektir; gerçek sürenin nasıl hesaplandığını kasten öldürmede yatar süre yazısı örnekle anlatır.
Örnek
Kasten yaralamadan yargılanan bir kişiye mahkeme önce 1 yıl 6 ay hapis cezası belirler, takdiri indirimle bunu 1 yıl 3 aya indirir. Ceza bir yılı aştığı için paraya çevrilemez, ama iki yılın altında kaldığı için ertelenebilir. Mahkeme ertelemezse ceza infaz edilir ve koşullu salıverilme hesabında kural olarak cezanın yarısı esas alınır.
Sık karıştırılan
Süreli hapis, müebbet hapis cezası ile karıştırılmamalıdır. Müebbet hükümlünün hayatı boyunca sürer; koşullu salıverilme için müebbette 24, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl kurumda kalmak gerekir. Süreli hapiste ise cezanın belli bir bitiş tarihi vardır.
Sık sorulan sorular
Süreli hapis cezası ile kısa süreli hapis cezası arasındaki fark nedir?
Kısa süreli hapis, süreli hapsin bir alt türüdür: hükmedilen ceza bir yıl veya daha azsa kısa süreli sayılır. Bu ayrım önemlidir, çünkü seçenek yaptırıma çevirme kural olarak yalnız kısa süreli cezada mümkündür; seçenekler için: hapse girmeden çıkış mümkün mü.
Hapis cezası kesinleşince hemen cezaevine mi girilir?
Her zaman değil. Kasten işlenen suçlarda üç yıla, taksirli suçlarda beş yıla kadar cezalarda önce çağrı kâğıdı gönderilir ve on gün içinde gelmeniz istenir; daha uzun cezalarda doğrudan yakalama emri çıkarılır (5275 s. K. m. 19).
Ertelenen hapis cezası adli sicile işler mi?
Evet. Erteleme bir mahkûmiyettir ve adli sicile kaydedilir; denetim süresi iyi hâlle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (TCK m. 51/8).
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.