Terör örgütü propagandası
Terör örgütü propagandası, bir terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek, övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propaganda yapmaktır; cezası bir yıldan beş yıla kadar hapistir (3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m. 7/2). Örgütü yalnızca anmak, bir görüşü savunmak ya da devleti eleştirmek bu suçu oluşturmaz. Kanun, haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamalarının suç olmadığını açıkça söyler. Suçu ifade özgürlüğünden ayıran çizgi, şiddet yöntemlerinin meşru gösterilmesi, övülmesi ya da teşvik edilmesidir.
Ayrıntılı rehber: terör örgütü propagandası cezası
Bilmeniz gerekenler
- Suçun oluşması için iki şart birlikte aranır: propaganda niteliğinde bir fiil ve bu propagandanın örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek, övecek ya da teşvik edecek şekilde yapılması. Yargıtay 3. Ceza Dairesi bu iki şartı ayrı ayrı arıyor ve fiilin sanık tarafından işlendiği net tespit edilmeden mahkûmiyet kurulamayacağını kabul ediyor.
- Suç basın ve yayın yoluyla işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Suça iştirak etmemiş yayın sorumlularına da bin günden beş bin güne kadar adli para cezası verilir (3713 m. 7/2); bkz. basın ve yayın yoluyla işlenen suç.
- Toplantı ve gösteri sırasında olmasa bile, örgütün üyesi veya destekçisi olduğunu belli edecek şekilde örgüt amblemi, resmi veya işareti asmak ya da taşımak, slogan atmak, ses cihazıyla yayın yapmak ve örgüt işaretli üniforma giymek de aynı fıkraya göre cezalandırılır (3713 m. 7/2-b).
- Suç dernek, vakıf, siyasi parti, işçi ve meslek kuruluşlarının binalarında, öğretim kurumlarında veya öğrenci yurtlarında işlenirse ceza iki katına çıkar (3713 m. 7/4).
- Propagandaya dönüştürülen toplantı ve gösterilerde kimliği gizlemek için yüzü kapatmak ayrı bir suçtur: üç yıldan beş yıla kadar hapis (3713 m. 7/3).
- Ceza iki yıl veya daha az kalırsa, şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması tartışılmalıdır (CMK m. 231/5). Yukarıdaki kararda Yargıtay, adli sicili temiz sanık için bunun dosyayla bağdaşmayan bir gerekçeyle reddini de bozma sebebi saydı.
Sık karıştırılan
Terör örgütü propagandası, suç örgütü propagandasıyla karıştırılır. Silahlı olmayan, terör amacı taşımayan bir suç örgütünün şiddet yöntemlerini öven kişi TCK m. 220/8’e göre bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır. Belirli bir suçun işlenmesi için halkı alenen kışkırtmak ise suç işlemeye tahrik suçudur (TCK m. 214); halkın bir kesimini diğerine karşı kin ve düşmanlığa kışkırtmak ayrıca TCK m. 216’da düzenlenir. Örgüte üyelik iddiası ise ayrı bir suçlamadır; bkz. silahlı örgüt.
Yargıtay Kararı
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 21.10.2024 tarihli, 2022/3250 E., 2024/11854 K.
Sanık, 20–30 kişilik bir grup içinde slogan attığı gerekçesiyle terör örgütü propagandasından mahkûm edilmiş, istinaf başvurusu reddedilmişti. Yargıtay 3. Ceza Dairesi önce suçun unsurlarını ve maddenin ifade özgürlüğü lehine gelişen değişiklik geçmişini açıkladı. Sanığın istikrarla slogan atmadığını söylediğini, tutanakta yalnız gruptaki bazı kişilerin slogan attığının yazdığını ve kamera görüntüsü bulunmadığını belirterek beraat gerektiğine karar verdi. Kabule göre de HAGB’nin dosyayla bağdaşmayan gerekçeyle reddini, mahsupta yanlış maddenin gösterilmesini, Anayasa Mahkemesinin iptal kararına rağmen TCK m. 53 uygulamasını ve TCK m. 58/7-9’un uygulanmasını bozma sebebi saydı. Grup içinde bulunmak, kişinin kendisinin slogan attığını göstermez.
… tipiklik açısından suçun oluşabilmesi için; “propaganda” niteliğinde bir fiilin işlenmesi, yapılan propagandanın; terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek şekilde veya terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerine başvurmayı teşvik edecek şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. …
… sanığın slogan attığına dair net bir tespitin bulunmayışı göz önüne alınarak atılı suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması gerekçesi ile 5237 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin (e) bendi uyarınca atılı suçtan beraatine karar verilmesi gerekirken …
Sık sorulan sorular
Bir haberi ya da açıklamayı paylaşmak propaganda mıdır?
Kendi başına değildir. Haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz (3713 m. 7/2). Mahkeme paylaşımın içeriğine, bağlamına ve şiddet yöntemlerini övüp övmediğine bakar.
Kalabalık içindeydim ama slogan atmadım; ne olur?
Ceza sorumluluğu kişiseldir. Sizin slogan attığınız görüntü, tanık ya da başka somut delille ayrıca ispatlanmalıdır. Yalnız grup içinde bulunduğunuzu gösteren tutanak mahkûmiyete yetmez; yukarıdaki kararda Yargıtay tam olarak bu nedenle beraat gerektiğini söyledi.
Propaganda suçunda tutuklanır mıyım?
Tutuklama, kuvvetli suç şüphesi ve kaçma ya da delil karartma şüphesi gibi şartlara bağlıdır (CMK m. 100). Ceza üst sınırı beş yıl olduğu için tutuklama yasağı kapsamında değildir, ama adli kontrol yeterliyse tutuklama ölçüsüz olur.
Ceza HAGB ile sonuçlanabilir mi?
Evet, verilen ceza iki yıl veya daha az ise ve CMK m. 231/6’daki şartlar varsa. HAGB’de beş yıllık denetim süresi uygulanır (CMK m. 231/8).
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.