Kısa süreli hapis cezası

Kısa süreli hapis, kanundaki ceza aralığına göre değil, mahkemenin sonunda verdiği cezaya göre belirlenir. Üst sınırı birkaç yıl olan bir suçta da indirimlerden sonra ceza bir yıla iniyorsa kısa süreli hapis söz konusudur. Ayrımın önemi şudur: kısa süreli hapis, cezaevine girmeden yerine getirilebilecek yaptırımlara çevrilebilir.

Kanundaki yeri

Tanım TCK 49/2’dedir: hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa sürelidir. Cezanın nelere çevrilebileceğini TCK 50/1 sayar; bunlara seçenek yaptırım denir. Adli para cezası, zararın tamamen giderilmesi, en az iki yıl bir eğitim kurumuna devam, belirli yerlere gitme yasağı, ehliyet veya ruhsatın geri alınması ve gönüllü olarak kamuya yararlı bir işte çalışma bu seçeneklerdendir. Daha önce hapis cezası almamış birine verilen 30 gün veya daha az ceza ile suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış ya da 65 yaşını bitirmiş kişilere verilen bir yıl veya daha az ceza ise mutlaka bir seçenek yaptırıma çevrilir (TCK 50/3).

Uygulamada ne anlama gelir

Diğer hâllerde çevirme hâkimin takdirindedir; kişiliğiniz, sosyal ve ekonomik durumunuz, yargılamadaki pişmanlığınız ve suçun işleniş biçimi değerlendirilir. İki önemli sınır vardır. Suçun cezası “hapis veya adli para cezası” diye seçimlik öngörülmüşse ve hâkim hapsi seçmişse, bu hapis artık paraya çevrilmez (TCK 50/2). Hüküm kesinleştikten sonra savcılığın tebligatına rağmen 30 gün içinde seçenek yaptırıma başlamazsanız ya da yarıda bırakırsanız infaz hâkimliği hapsin infazına karar verir (TCK 50/6).

Kısa süreli hapis için başka yollar da vardır: hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme. Hangisinin sizin dosyanıza uygun olduğu hapse girmeden çıkış yolları yazısında karşılaştırılıyor. Çevrilen ceza da bir mahkûmiyettir ve kayıt doğurur; işe etkisi için adli sicil kaydının iş başvurusuna etkisi yazısına bakabilirsiniz.

Örnek

Bir markette eşya çalan ve yargılama sırasında zararı tamamen ödeyen bir sanığa hırsızlıktan bir yıl hapis verilir, etkin pişmanlık indirimiyle ceza altı aya iner. Bu ceza kısa sürelidir. Daha önce sabıkası olmayan sanık için hâkim cezayı adli para cezasına çevirir. Sanık cezaevine girmez, ama hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet oluşur.

Sık karıştırılan

Kısa süreli hapis, hapis cezasının ertelenmesi ile karıştırılır. Çevirmede hapis başka bir yaptırıma dönüşür ve o yaptırım yerine getirilir. Ertelemede ise hapis olduğu gibi kalır; denetim süresini iyi hâlle geçirirseniz infaz edilmez. Erteleme 2 yıla, 18 yaşından küçük ve 65 yaşından büyüklerde 3 yıla kadar cezalarda mümkündür (TCK 51/1), çevirme ise kural olarak bir yılı geçmeyen cezalarda.