Basın ve yayın yoluyla işlenen suç

Basın ve yayın yolu, yalnızca gazete ve televizyonu değil, kitle iletişim aracı niteliğindeki her türlü elektronik yayını da kapsar. Bu kavram tek başına bir suç değildir; bazı suçların bu yolla işlenmesi cezayı artırır, bazılarında suçun işleniş biçimini belirler, bazılarında ise etkin pişmanlık için özel şart getirir. Karşınıza en çok iftira, özel hayatın gizliliği ve kamu barışına karşı suçlarda çıkar.

Kanundaki yeri

Tanım TCK m. 6/1-g’dedir: her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınlar. Kamu barışına karşı suçların (TCK m. 213-217) basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde ceza yarı oranına kadar artırılır; ancak haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacı taşıyan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz (TCK m. 218). Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması da ifşa suçunu oluşturur (TCK m. 134/2). İftira suçu basın ve yayın yoluyla da işlenebilir (TCK m. 267/1) ve bu durumda etkin pişmanlıktan yararlanmak için iftiradan dönüşün aynı yöntemle yayınlanması gerekir (TCK m. 269/5).

Uygulamada ne anlama gelir

Bir içeriğin bu kapsama girip girmediği, aracın kitle iletişim niteliği taşımasına bağlıdır. Haber siteleri, internet televizyonları ve geniş kitleye ulaşan yayın platformları kural olarak bu kapsamdadır. Kişisel bir sosyal medya hesabının her paylaşımının basın ve yayın yolu sayılıp sayılmayacağı ise tartışmalıdır; bu paylaşımlar çoğu zaman aleniyet açısından değerlendirilir. Sosyal medyadaki içeriklerin hangi suçları oluşturabileceğini ekran görüntüsü paylaşmak suç mu yazısında bulabilirsiniz.

Basılmış eserler için Basın Kanunu ayrıca kısa dava açma süreleri öngörür: günlük süreli yayınlarda dört ay, diğer basılmış eserlerde altı ay (5187 s. K. m. 26). Bu sürelerin internet yayınlarına uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır; internet yayınlarında genel dava zamanaşımı sürelerinin uygulanacağı görüşü yaygındır. Yayının kaldırılması ise ceza davasından ayrı bir yoldur; hakkınızdaki paylaşımın kaldırılması yazısı bu konuyu anlatıyor.

Örnek

Bir haber sitesi, bir kişinin evinde gizlice çekilmiş görüntülerini rızası olmadan yayımlıyor. Görüntüleri çeken kişi özel hayatın gizliliğini ihlalden, görüntüleri yayımlayan sorumlular ise basın ve yayın yoluyla ifşadan yargılanabilir (TCK m. 134/2). Kamuyu ilgilendiren bir haberin parçası olmayan özel görüntülerde haber verme hakkı savunması genellikle kabul görmez.

Sık karıştırılan

Basın ve yayın yoluyla işlenen suç ile alenen işlenen suç aynı değildir. Alenilik, fiilin belirsiz sayıda kişiye açık biçimde işlenmesidir ve kalabalık bir ortamda yüksek sesle söylenen sözü de kapsar. Basın ve yayın yolu ise bir kitle iletişim aracının kullanılmasını gerektirir. Her basın yayını aleni olsa da her aleni fiil basın yoluyla işlenmiş sayılmaz.