Terör Örgütü Propagandası Cezası Ne Kadar? TMK 7/2

Terör Örgütü Propagandası Cezası Ne Kadar: Duruma Göre Tablo

Temel ceza 1 – 5 yıl hapistir; suçun basın yoluyla, belirli bir yerde ya da bir gösteride yüz kapatılarak işlenmesi cezayı ciddi biçimde değiştirir. Kanun ayrıca bazı somut davranışları, örneğin örgüt amblemi taşımayı ve slogan atmayı, propaganda ile aynı cezaya bağlar.

Basın yoluyla işlenme hâlinde kanun “yarı oranına kadar” değil, doğrudan “yarı oranında” artırım öngörür; yani mahkeme bu artırımı uygulamak zorundadır. Takdiri indirim ise cezayı altıda bir oranında azaltabildiği için temel hâlde alt sınırdan kurulan bir ceza 10 aya iner. Bu fark, aşağıda anlatacağım HAGB ve paraya çevirme ihtimalini doğrudan belirler.

Hangi Paylaşım ve Söz Propaganda Sayılır?

Propaganda için bir terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerinin meşru gösterilmesi, övülmesi ya da bu yöntemlere başvurmanın teşvik edilmesi gerekir. Kanunun bugünkü metni 2013’te bu şekle getirildi; o tarihten beri bir örgütün görüşüne yakın durmak, onun siyasi taleplerini dile getirmek ya da bir sözcüyü alıntılamak tek başına yetmez.

Uygulamada mahkeme şu sorulara bakar: söz veya paylaşım bir saldırıyı, silahlı eylemi ya da şiddeti haklı ve doğru gösteriyor mu, eylemcileri kahramanlaştırıyor mu, okuyanı şiddete katılmaya çağırıyor mu? Hangi ortamda, hangi gerginlik döneminde ve kaç kişiye ulaşacak şekilde yapıldı? Aynı cümle bir haber metninde, bir akademik çalışmada ya da bir eylem çağrısında bambaşka anlam taşır. Örgütün sembolleri, liderinin fotoğrafı veya marşı paylaşımın bağlamına göre değerlendirilir; dosyalarda en sık gördüğüm hata, tek bir görselin içeriğe bakılmadan propaganda sayılmasıdır.

Suç kasten işlenebilir. Paylaşımı yapan kişinin içeriğin bir terör örgütüne ait olduğunu ve şiddeti övdüğünü bilmesi gerekir. Bir türkünün, bir şiirin ya da bir yer adının örgütle ilişkilendirildiğini bilmeden yapılan paylaşımda bu bilinç tartışmalıdır; savunmanın merkezine çoğu zaman bu nokta yerleşir.

Sosyal Medyada Paylaşım, Beğeni ve Retweet Suç mu?

Kendi yazdığınız paylaşım da başkasının içeriğini yeniden paylaşmanız da propaganda sayılabilir; tek başına bir beğeni ise uygulamada çoğu dosyada propaganda için yeterli görülmüyor. Belirleyici olan, içeriğin şiddet yöntemlerini öven bir nitelik taşıması ve sizin bu içeriği benimseyerek yaymanızdır.

Yeniden paylaşımda içeriği eleştiren bir not düşmek ya da yalnız haber aktarmak, benimseme iradesinin bulunmadığını gösterir. Hesabın size ait olup olmadığı da ayrıca tartışılır: kolluk hesabı çoğu zaman telefon numarası, e-posta ve bağlantı kayıtlarıyla eşleştirir. Hesabın çalındığını ya da başkası tarafından kullanıldığını ileri sürüyorsanız bunu ilk ifadede somut bilgilerle söyleyin.

Farklı tarihlerde birden fazla paylaşım yapıldıysa ve bunlar tek bir suç işleme kararının parçasıysa mahkeme bunları zincirleme suç sayıp tek ceza verir, ancak cezayı dörtte birden dörtte üçe kadar artırır (TCK 43/1); bu kural mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da uygulanır. Kapalı ve sınırlı sayıda kişiden oluşan bir mesaj grubundaki söz ise kural olarak aleni sayılmaz; yüzlerce üyeli, bağlantıyla katılınabilen gruplar ve kanallar farklı değerlendirilir.

Haber Verme ve Eleştiri Sınırı: Hangi Söz Suç Değildir?

Haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları, 2019’da TMK 7/2’ye eklenen cümle gereği suç oluşturmaz. Gazetecinin bir saldırıyı haberleştirmesi, bir akademisyenin çatışmanın nedenlerini tartışması ya da bir kişinin barış çağrısı yapması bu korumadan yararlanır.

Bu eklemenin arka planında Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin, şiddete çağrı içermeyen açıklamalar nedeniyle verilen propaganda mahkûmiyetlerinde ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine dair çok sayıda kararı vardır. Bu kararların ortak ölçütü, sözün şiddeti övüp övmediği ve şiddete çağrı içerip içermediğidir. Mahkûmiyetiniz kesinleşmişse ve ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğini düşünüyorsanız Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolunu otuz günlük süre içinde değerlendirin.

Koruma sınırsız değildir. Haber kılığında örgütün eylemini kutsayan, eylemcileri “şehit” ilan ederek benzer eylemlere çağıran bir metin haber sayılmaz. Sınır, aktarmak ile benimseyip yaymak arasında çizilir.

Propaganda, Örgüt Üyeliği ve Kin ve Düşmanlığa Tahrik Farkı

Propaganda örgüte üye olmadan da işlenebilen ayrı bir suçtur; örgüt üyeliği ise 5 – 10 yıl hapis gerektirir ve çok daha ağır sonuç doğurur (TCK 314/2). Savcılık propagandanın süreklilik, yoğunluk ve çeşitlilik taşıdığını düşünürse dosyayı üyelik suçlamasına çevirebilir; bu yüzden aynı kişinin farklı faaliyetleri birlikte değerlendirilir. Üyelik suçlamasında ceza ve yatar hesabını silahlı örgüt üyeliğinin yatarı yazısında anlattım.

Örgüte üye olmadan örgüt adına propaganda yapan kişiye, örgüt adına suç işlemekten dolayı ayrıca ceza verilmez (TMK 7/5). Terör örgütü niteliği taşımayan bir suç örgütünün propagandası ise TCK’da ayrı ve daha hafif cezalı bir suçtur:

TCK 220/8: (8) Örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandasını yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Toplumun bir kesimini diğerine karşı kışkırtan ama bir örgütün şiddet yöntemlerine dayanmayan sözler ise propaganda değil, olaya göre halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçunu gündeme getirir. İşlenmiş bir suçu ya da faili alenen övmek, kamu düzeni için açık ve yakın bir tehlike doğarsa ayrı bir suçtur (TCK 215); suçu ve suçluyu övme suçunu ayrı bir yazıda ele alacağım. Gerçeğe aykırı bilgi paylaşımı ise dezenformasyon suçu kapsamında değerlendirilir.

Gösteri, Cenaze ve Etkinlikte Slogan, Amblem ve Yüz Kapatma

Örgüt amblemi taşımak, slogan atmak veya örgüt üniforması giymek, bir gösteri sırasında olmasa da 1 – 5 yıl hapis gerektirir (TMK 7/2-b). Kanun bunun için davranışın kişinin örgüt üyesi ya da destekçisi olduğunu belli edecek şekilde yapılmasını arar; ses cihazıyla yayın yapmak ve örgüt amblemi asmak da aynı kapsamdadır. Bir cenazeye, bir anmaya veya bir konsere katılmak tek başına suç değildir; katılan kişinin bu somut davranışlardan birini yapması gerekir.

Terör örgütünün propagandasına dönüşen bir toplantı veya yürüyüşte kimliğini gizlemek için yüzünü tamamen ya da kısmen kapatan kişi 3 – 5 yıl hapis alır; cebir, şiddet veya silah, molotof gibi maddeler varsa alt sınır 4 yıldır (TMK 7/3). Bu suç, tutuklama nedeninin var sayılabildiği katalog suçlar arasındadır (CMK 100/3). Kanuna aykırı toplantıya katılmanın kendi yaptırımı da ayrıca gündeme gelir; izinsiz gösteri ve yürüyüş cezasını ayrı bir yazıda anlatacağım.

Gösteri dosyalarında delil çoğu zaman kamera kaydı ve kolluk tutanağıdır. Kayıtta sizin slogan attığınızın ya da amblem taşıdığınızın açıkça görülüp görülmediği, kalabalık içinde yanlış teşhis yapılıp yapılmadığı titizlikle incelenmelidir.

Gözaltı, Tutuklama ve Yargılama: Dosya Nasıl İlerler?

Terör örgütü propagandası şikâyete bağlı değildir, uzlaştırma yoktur ve dava suçun işlendiği yerin bağlı olduğu il merkezindeki ağır ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.12 ve 15). Soruşturma çoğu zaman bir ihbar, kolluğun sosyal medya taraması ya da başka bir dosyada ele geçen dijital materyal üzerine başlar.

Gözaltında Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar için özel bir kural vardır: savcının istemi ve hâkim kararıyla, şüphelinin müdafiiyle görüşmesi 24 saat süreyle kısıtlanabilir ve bu sürede ifade alınamaz (CMK 154/2). Bu sürenin dışında avukatınız olmadan ifade vermek zorunda değilsiniz; susma hakkınızı kullanmak aleyhinize yorumlanamaz.

Propaganda suçu katalog suç değildir; katalogda yalnız TMK 7/3’teki yüz kapatma suçu sayılır. Cezanın üst sınırı 5 yıl olduğu için tutuklama yasağı da yoktur. Hâkim, kuvvetli şüpheyi ve kaçma ya da delil karartma tehlikesini somut olgularla göstermek zorundadır (CMK 100/1). Uygulamada tek bir paylaşıma dayanan dosyaların çoğu adli kontrol, özellikle yurt dışına çıkış yasağıyla yürür. Tutuklama kararı verilirse tutuklamaya itiraz süresi kararı öğrenmenizden itibaren iki haftadır (CMK 268/1).

HAGB, Erteleme ve Paraya Çevirme Mümkün mü?

Evet, sonuç ceza 2 yıl veya altındaysa hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme mümkündür. Terör suçlarında HAGB, erteleme ve seçenek yaptırımı yasaklayan TMK 13. madde 2012’de 6352 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı; bugün genel hükümler uygulanır.

HAGB için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması ve mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması gerekir (CMK 231/6). 1 Haziran 2024 ve sonrasındaki kararlarda sanığın kabulü aranmaz ve kanun yolu istinaftır; düzenleme 7589 sayılı Kanunla aynı içerikle yeniden yapıldı ve bugün de uygulanıyor. Karar adli sicilde görünmez, 5 yıllık denetim süresi işler. Ayrıntılar için hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazısına bakabilirsiniz. Kamu görevine girmeyi düşünüyorsanız güvenlik soruşturmasında HAGB’nin görünüp görünmediği sorusu ayrıca önem taşır.

HAGB verilmezse 2 yıl veya altındaki hapis cezası ertelenebilir (TCK 51/1). 1 yıl veya altındaki ceza kısa süreli hapistir ve adli para cezasına ya da başka bir seçenek yaptırıma çevrilebilir (TCK 49/2, 50/1); alt sınırdan verilip takdiri indirim uygulanan 10 aylık bir ceza bu kapsama girer. Kasıtlı bir suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezası memuriyete engeldir; ayrıntıyı memuriyete engel suçlar yazısında anlattım.

Bölge adliye mahkemesinin kararı, verilen ceza 5 yılın altında kalsa bile Yargıtay’a taşınabilir. Kanun bu suç için temyiz sınırını özel olarak kaldırır:

CMK 286/3-b: Terörle Mücadele Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci ve dördüncü fıkrası ile 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan suçlar.

Hapis Cezası Kesinleşirse Kaç Yıl Yatar?

Verilen hapis cezasının dörtte üçü infaz kurumunda geçirilir; Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarda koşullu salıverilme oranı budur (TMK 17). Bu oran 2020’de 7242 sayılı Kanunla getirildi ve genel suçlardaki yarı oranı bu dosyalarda uygulanmaz. Örneğin 1 yıl 8 aylık bir cezada kurumda geçirilecek süre 1 yıl 3 aydır. Farklı bir ceza süresi için cezaevinde kalacağınız süreyi hesaplamak isterseniz infaz hesaplama sayfasını kullanabilirsiniz.

Terör suçlarından mahkûm olanlar cezaları kısa olsa da doğrudan açık cezaevine gönderilmez (5275 sayılı Kanun m.14/2-a) ve uygulamada propaganda mahkûmiyeti de bu kapsamda değerlendirilir; kapalıdan açığa ayrılma da ancak yönetmelikteki sıkı şartlarla, örneğin örgütten ayrıldığı idare ve gözlem kurulunca tespit edildiğinde ve koşullu salıverilmeye bir yıldan az süre kaldığında mümkündür. Ayrıntıları açık cezaevine ayrılma şartları yazısında bulabilirsiniz. 30 Mart 2020 öncesi suçlar için geçici maddelerle getirilen geniş denetimli serbestlik süreleri de terör suçlarına uygulanmaz.

Dava zamanaşımı temel hâlde 8 yıldır (TCK 66/1-e). Basın ve yayın yoluyla işlenen propagandada artırımlı üst sınır 5 yılı geçtiği için zamanaşımı 15 yıla çıkar (TCK 66/1-d, 66/3). Yıllar önce yapılmış bir paylaşım için bugün soruşturma açılması bu yüzden mümkündür.

Yaşanmış Olaydan

Geçen yıl bir üniversite öğrencisi, karakoldan gelen telefonla ifadeye çağrıldığını söyleyerek büroya geldi. Hakkındaki ihbar, beş yıl öncesine kadar uzanan bir dizi paylaşımla ilgiliydi. Öğrenci korkup hesabını kapatmayı düşünüyordu; ilk söylediğim şey, hiçbir şeye dokunmadan önce dosyayı görmemiz gerektiğiydi.

Paylaşımları tek tek inceledik. Çoğu, yorumsuz biçimde yeniden paylaşılmış haber bağlantılarıydı ve bir saldırıyı kınayan bir paylaşım da vardı. Bir paylaşım ise bir eylemi açıkça öven bir görseldi. İfadede haber paylaşımlarının niteliğini, öğrencinin o tarihteki yaşını ve görseli bir arkadaş grubunun yönlendirmesiyle, ne anlama geldiğini tam bilmeden paylaştığını anlattık; görselin daha sonra kendiliğinden silindiğini gösteren kayıtları da sunduk. Savcılık haber paylaşımları için kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi, övgü içeren tek paylaşım için ise ağır ceza mahkemesinde dava açtı.

Paylaşım herkese açık bir hesaptan yapıldığı için mahkeme basın ve yayın yoluyla işlenme artırımını uyguladı: cezayı alt sınırdan 1 yıl olarak kurdu, yarı oranında artırarak 1 yıl 6 aya çıkardı, takdiri indirimle 1 yıl 3 aya indirdi ve öğrencinin sabıkasız olmasını, yargılamadaki tutumunu dikkate alarak hükmün açıklanmasını geri bıraktı. Öğrenci 5 yıllık denetim süresine girdi; şimdi yalnız kasıtlı yeni bir suç işlememesi gerekiyor. Ders şu: bu dosyalarda her paylaşım ayrı değerlendirilir ve ilk ifadedeki ayrım, dosyanın büyük kısmını kapatabilir.