Hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili

Hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili, alacaklının sözleşme, iş ilişkisi ya da benzeri hukuki bir ilişkiden doğan alacağını tehdit veya cebir kullanarak almaya çalışmasıdır. Kanun bu durumda yağma hükümlerini uygulamaz; faile yalnız tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümlerin uygulanacağını söyler (TCK m. 150/1). Yani zorla para istemek her zaman yağma değildir. Alacak gerçekten varsa, cezanın ölçüsü yağmanın altı yıldan on yıla kadar hapis cezası (TCK m. 148/1) yerine tehdit ve yaralamanın cezalarıdır.

Ayrıntılı rehber: yağma suçu, cezası ve daha az cezayı gerektiren hâller

Bilmeniz gerekenler

• Hayata veya vücut dokunulmazlığına yönelik tehdit altı aydan iki yıla kadar hapis gerektirir (TCK m. 106/1). Tehdit silahla ya da birden fazla kişiyle birlikte yapılmışsa ceza iki yıldan yedi yıla kadar hapistir (TCK m. 106/2). Borçlu yaralanmışsa kasten yaralama hükümleri uygulanır; basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralanmada ceza altı aydan bir buçuk yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m. 86/2).
• Alacağın hukuki bir ilişkiye dayanması şarttır. Hukuken korunmayan bir “borç” için ya da gerçek alacağı aşan bir miktar istendiğinde, yağma tartışması yeniden açılır. Bu yüzden dosyada alacağın kaynağı belgeyle ve tanıkla ortaya konmalıdır.
• Alacaklıyla birlikte hareket edenler de kural olarak aynı hükümden yararlanır. Ancak alacaklıyla bağı olmayan ve kendi çıkarı için “tahsilat” yapan kişi yağmadan sorumlu tutulur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, arkadaşına kişisel menfaat gözetmeden eşlik eden sanık hakkında TCK 150/1’in uygulanması gerektiğini kabul ediyor.
• Yağma davasına ağır ceza mahkemesi bakar. Eylem TCK 150/1 kapsamında görülürse dava tehdit veya yaralama olarak yürür ve kural olarak asliye ceza mahkemesinin görev alanına girer.
• Basit tehdit (TCK m. 106/1) ve kasten yaralama (TCK m. 86, üçüncü fıkra hariç) uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-b). Silahla ya da birden fazla kişiyle yapılan nitelikli tehdit bu listede yoktur.

Sık karıştırılan

Bu kavram en çok yağma ile karıştırılır. Yağmada fail, hakkı olmayan bir malı tehdit veya cebirle alır; burada ise alacaklı kendi alacağını zorla almaya çalışır ve kanun, kendiliğinden hak almayı yağmadan daha hafif cezalandırır. Suçun çekirdeği bu yüzden tehdit ya da kasten yaralama olarak kalır. Bir sırrı ya da görüntüyü yaymakla korkutup para istemek ise ayrı bir suç tipi olan şantaj açısından değerlendirilir (TCK m. 107); alacağın gerçek olduğu hâlde bu yola başvurulmasının nasıl nitelendirileceği dosyanın özelliğine göre tartışılır. Aynı maddenin ikinci fıkrası da farklı bir şey düzenler: yağmanın konusu olan malın değerinin az olması hâlinde cezanın üçte birden yarıya kadar indirilebilmesi (TCK m. 150/2).

Yargıtay Kararı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 29.04.2026 tarihli, 2024/562 E., 2026/274 K.

Servis işinde borçlunun yerine çalıştığı için ondan 400 TL alacaklı olan kişi, oğlu ve oğlunun arkadaşı olan sanıkla birlikte borçluyla buluşmuştu. Tartışma sırasında sanık “Borcunu ödeyeceksin” diyerek araçtan aldığı pompalı tüfeği borçluya doğrulttu. İlk derece mahkemesi sanığı nitelikli yağmaya teşebbüsten mahkûm etmiş, istinaf onamış; Yargıtay 6. Ceza Dairesi ise eylemin TCK 150/1 delaletiyle nitelikli tehdit olduğunu kabul ederek hükmü bozmuştu. Başsavcılığın itirazı üzerine Ceza Genel Kurulu, sanığın alacaklının oğluyla arkadaşlığı nedeniyle kişisel bir menfaati olmadan eyleme katıldığını belirtti ve TCK 150/1’in uygulanma şartlarının oluştuğuna oy çokluğuyla karar verdi. Bu karara göre alacaklıya çıkar gözetmeden eşlik eden kişi yağmadan değil tehditten yargılanır; para karşılığı tahsilat yapan ise yağmadan sorumlu olur.

… Alacaklının eylemine iştirak edenlerin de kural olarak TCK’nın 150/1. fıkrası kapsamında sorumlu tutulmaları mümkündür. …

… alacaklı ile sosyolojik ve dolaylı da olsa ekonomik bir bağı olmadığı hâlde, suç konusu alacaktan bağımsız olarak menfaat temini maksadıyla bireysel ya da örgütsel tahsilat işi için hareket edenler ile bu doğrultuda alacaklıyla birlikte suça katılanların sorumluluğunun yağma suçu kapsamında değerlendirilmesi gerekir. …

↑ Metne dön