Gece vakti

Ceza kanununda gece vakti için saat 22.00 gibi sabit bir sınır yoktur; ölçü güneştir. Bu yüzden aynı saat kışın gece, yazın gündüz sayılabilir. Esas alınan, olayın yaşandığı tarih ve yer için güneşin doğuş ve batış saatleridir.

Kanundaki yeri

Tanım TCK 6/1-e’dedir. Kavram, kanunun bazı suçlarda cezayı ağırlaştırmak için kullandığı bir ölçüdür. Hırsızlık gece vakti işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK 143). Konut dokunulmazlığının gece vakti ihlalinde ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapse çıkar (TCK 116/4). Gece vakti işlenen yağma ise nitelikli hâl sayılır ve 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK 149/1-h). Usul hukukunda da önemlidir: konutta, işyerinde ve diğer kapalı yerlerde gece vakti arama yapılamaz (CMK 118/1).

Uygulamada ne anlama gelir

Dosyada olayın saati çoğu zaman kamera kayıtları, HTS kayıtları, ihbar saati ve tanık beyanlarıyla belirlenir. Ardından bu saat, o gün için güneşin batış veya doğuş saatiyle karşılaştırılır. Fark birkaç dakikaysa artırım tartışmalı hâle gelir ve savunma için önemli bir nokta olur. Konut dokunulmazlığında gece artırımının sonucu konut dokunulmazlığının ihlali yazısında, yağmadaki etkisi yağma suçunun cezası yazısında anlatılıyor.

Arama bakımından ise suçüstü, gecikmesinde sakınca bulunan hâller ve firar eden kişinin yakalanması için yapılan aramalar gece yasağının dışındadır (CMK 118/2). Bu istisnalar dışında gece yapılan arama, elde edilen delilin hukuka uygunluğunu tartışmaya açar.

Örnek

Aralık ayında güneşin akşamüstü erken battığı bir günde, saat 19.00 sularında bir işyerinden hırsızlık yapılır. Güneş batışından bir saatten fazla geçtiği için fiil gece vakti işlenmiş sayılır ve ceza yarı oranında artırılır. Aynı olay haziran ayında aynı saatte yaşansaydı, güneş henüz batmamış olacağından gece artırımı uygulanmazdı.

Sık sorulan sorular

Gece vakti ile gece yarısı arasındaki fark nedir?

Gece vakti hukuki bir kavramdır ve güneşin batışından bir saat sonra başlar; gece yarısı ise saat 24.00’ü anlatan günlük bir ifadedir. Kışın gece vakti akşamın erken saatlerinde başlarken yazın çok daha geç başlar.

Polis gece evimde arama yapabilir mi?

Kural olarak hayır, konutta gece vakti arama yapılamaz. Suçüstü, gecikmesinde sakınca bulunan hâller ve firari kişinin yakalanması bu kuralın istisnasıdır.

Gece işlenen her suçta ceza artar mı?

Hayır. Ceza yalnız kanunun gece vaktini açıkça artırım nedeni saydığı suçlarda, örneğin hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali ve yağmada artar.

Olayın saati kesin bilinmiyorsa ne olur?

Gece artırımı uygulanmaz. Olayın gece vaktinde işlendiği kesin olarak kanıtlanamazsa şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği fiil gündüz işlenmiş kabul edilir.