Evime Hırsız Girdi Ne Yapmalıyım? İlk Saatler ve Dava

Evime Hırsız Girdi Ne Yapmalıyım: İlk Saatlerde Yapılacaklar

İlk saatlerde yapılacak iş üçtür: güvenliğinizi sağlamak, 112’yi aramak ve olay yerini olduğu gibi korumak. Kapının zorlandığını ya da camın kırıldığını dışarıdan görüyorsanız içeri girmeyin; hırsız hâlâ evde olabilir. Kapıdan uzaklaşın, komşunun yanında ya da apartman dışında bekleyin.

Türkiye’de polis ve jandarma imdat hatları 112 Acil Çağrı Merkezi altında birleştirildi; bu yüzden tek numara yeterlidir. Ekip geldiğinde size ne yapacağınızı söyler. Siz yalnızca şunu bilin: dağınıklığı toplamak, açık çekmeceleri kapatmak, kırık kilidi tamir etmek delili siler.

Olay Yeri İnceleme Gelince Neye Dikkat Etmelisiniz?

Olay yeri inceleme ekibi geldiğinde onlara hırsızın girdiği ve dokunduğunu düşündüğünüz her yeri gösterin. Pencere pervazı, balkon kapısı, karıştırılmış dolap, yere atılmış kutu; sizin için önemsiz görünen bir köşe, iz alınacak yeri gösterebilir. Eve sizden sonra kimin girdiğini, sizin neye dokunduğunuzu da açıkça söyleyin; ekibin sizin ve ailenizin izlerini ayırması gerekir.

Ardından kolluk sizden mağdur ifadesi alır. Bu ifadede olayı ne zaman fark ettiğinizi, evden en son ne zaman çıktığınızı, kapının kilitli olup olmadığını ve neyin çalındığını anlatırsınız. Aklınıza gelen her şeyi o an saymak zorunda değilsiniz; sonradan fark ettiğiniz eksikleri ek beyanla bildirebilirsiniz. Şüphelendiğiniz biri varsa (eski kiracı, yakın zamanda eve gelen bir usta, anahtarı olan biri) bunu da gerekçesiyle söyleyin.

Çalınan Eşyaların Listesini Nasıl Hazırlamalısınız?

Çalınanların listesini olayın ilk gününde, her eşyanın marka, model, seri numarası ve yaklaşık değeriyle hazırlayın. Liste hem soruşturmanın hem sigortanın temelidir. Bulunan bir eşyanın size ait olduğunu da çoğu zaman bu listeyle ve faturayla ispat edersiniz.

Fatura, garanti belgesi, kutu üzerindeki seri numarası, eski fotoğraflarda eşyanın göründüğü kareler; elinizde ne varsa toplayın. Altın ve ziynet eşyası için kuyumcu fişi yoksa düğün fotoğrafları ve takı listesi de işe yarar. Değer tespitinde abartıdan kaçının; şişirilmiş bir liste, savcılıkta ve sigortada güveninizi zedeler.

Telefon, bilgisayar ve banka kartları

Çalınan telefonun IMEI numarasını kutusundan ya da faturadan bulun ve e-Devlet’te Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu başlığı altındaki “Kayıp/Çalıntı İhbar Bildirimi” hizmetiyle bildirin. Telefona bağlı e-posta, bulut ve banka uygulamalarının şifrelerini başka bir cihazdan hemen değiştirin. Bilgisayar çalındıysa, içindeki hesaplara bağlı oturumları kapatın; dizüstünde kayıtlı şifreler başka bir zararın kapısını açabilir.

Altın, nakit ve döviz

Nakit ve altın çalınan dosyalarda en zor kısım, miktarın ispatıdır. Bankadan yakın tarihte çektiğiniz paranın dekontu, döviz alım fişi, altın alım belgesi gibi kayıtları dosyaya verin. Yalnızca “evde bu kadar para vardı” demek yetebilir, ama belgeyle desteklenen beyan her zaman daha güçlüdür.

Hırsızlık Şikâyete Bağlı mı, Şikâyet Süresi Var mı?

Hayır, evden yapılan hırsızlık şikâyete bağlı değildir ve 6 aylık şikâyet süresi işlemez; savcı olayı öğrendiği anda soruşturmayı başlatır. Siz şikâyetçi olmasanız ya da sonradan vazgeçseniz de dosya devam eder.

Normalde konut dokunulmazlığının ihlali (TCK 116/1) ve mala zarar verme (TCK 151/1) şikâyete bağlı suçlardır. Kanun, bu iki suç hırsızlık amacıyla işlendiğinde şikâyet şartını kaldırır:

TCK 142/4: (4) Hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlâli veya mala zarar verme suçunun işlenmesi halinde, bu suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için şikâyet aranmaz.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Yine de ifadenizde şikâyetçi olduğunuzu açıkça söyleyin. Şikâyetçi sıfatı size kararlardan haberdar edilme, belge örneği isteme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme imkânı verir.

Evinize giren eşiniz, çocuğunuz veya kardeşinizse

Hırsızlığı yapan yakın bir akrabaysa sonuç tamamen değişir. Haklarında ayrılık kararı bulunmayan eşler, anne, baba, çocuk ve torun gibi üstsoy ve altsoy ile aynı evde yaşayan kardeşler arasında hırsızlık yapılırsa akrabaya ceza verilmez (TCK 167/1). Ayrılık kararı verilmiş eş, ayrı yaşayan kardeş ya da aynı evde yaşayan amca, dayı, hala, teyze ve yeğen söz konusuysa soruşturma şikâyete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir (TCK 167/2). Bu muafiyet yağmada uygulanmaz; zor kullanılarak alınan eşyada akrabalık cezayı ortadan kaldırmaz.

Hırsız Bulunursa Ne Ceza Alır?

Hırsız bulunursa evden yapılan hırsızlık için 5 yıldan 10 yıla kadar hapis alır; gece vakti, kilit kırma ve eve girme gibi hâller cezayı ayrıca artırır ya da ayrı suç oluşturur. Kanunun evdeki eşyayı koruyan bendi şudur:

TCK 142/2-h: Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında, İşlenmesi hâlinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun, bu fıkranın (b) bendinde belirtilen surette, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kimseye karşı işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte biri oranına kadar artırılır.

Hırsız eve girmek için kapıyı kırdıysa ya da kilidi bir aletle açtıysa ayrıca mala zarar verme suçu, eve izinsiz girdiği için de konut dokunulmazlığını ihlal suçu gündeme gelir. Ev sahibine zor kullanıldıysa ya da tehdit edildiyse olay artık hırsızlık değil yağmadır. Aşağıdaki tablo, hırsızın karşılaşabileceği suçları bir arada gösteriyor.

Bu dosyalarda uzlaştırma yoluna gidilmez. Konut dokunulmazlığı tek başına uzlaştırma kapsamında olsa da aynı mağdura karşı uzlaştırma dışındaki nitelikli hırsızlıkla birlikte işlendiğinde uzlaştırma uygulanmaz (CMK 253/3). Cezanın ayrıntılı hesabını, gece artırımını ve indirimleri hırsızlık suçu cezası yazısında anlattım. Size zor kullanıldıysa yağma suçu yazısına bakın.

Hırsız Evdeyken Fark Ederseniz Ne Yapmalısınız?

Hırsızla evde karşılaşırsanız önceliğiniz eşyayı değil kendinizi korumaktır: mümkünse bir odaya kapanın, 112’yi arayın ve hırsızın çıkmasına engel olmaya çalışmayın. Eşyanın değeri, sizin ya da bir yakınınızın yaralanma riskine değmez.

Kendinize ya da evinizdekilere yönelen bir saldırıyı o anda ve saldırıyla orantılı biçimde savuşturmanız meşru savunmadır ve ceza gerektirmez (TCK 25/1). Ancak hırsız kaçarken arkasından kovalayıp vurmak, yakaladıktan sonra dövmek ya da bağlayıp saatlerce tutmak meşru savunma sayılmaz; bu durumda bu kez siz şüpheli olursunuz. Sınırın nerede başladığını meşru müdafaa şartları yazısında örneklerle açıkladım. Hırsız size vurduysa ya da yaralandıysanız darp edildiğinizde yapılacakları da uygulayın; hastaneden alacağınız rapor dosyanın parçası olur.

Çalınan Eşya Bulunursa Size Nasıl Geri Verilir?

Çalınan eşya bulunup size ait olduğu anlaşılırsa, delil olarak artık gerek kalmadığında savcılık veya mahkeme kararıyla size iade edilir (CMK 131/1); talebiniz reddedilirse bu karara itiraz edebilirsiniz. Teslim bir tutanakla yapılır; eşyayı alırken sağlam olup olmadığını kontrol edin ve eksik ya da hasarlıysa tutanağa yazdırın.

Eşya bazen hırsızın üzerinde değil, onu satın alan birinin elinde çıkar. İkinci el telefon, bisiklet ya da altın satıcısında bulunan eşya da size aittir ve iade sürecine girer. Eşyanın dosyada ne kadar kalacağı, iade talebinin nasıl yapılacağı ve karar reddedilirse ne yapılacağı el konulan eşyanın geri alınması yazısında anlatılıyor.

Hırsız Bulunamazsa Dosya Kapanır mı?

Hayır, hırsız bulunamadığı için dosya kapanmaz; fail tespit edilene kadar savcılık dosyayı açık tutar ve dava zamanaşımı dolana kadar fail aranır. Evden yapılan hırsızlıkta bu süre 15 yıldır (TCK 66/1-d).

Uygulamada iz ya da kamera kaydı yoksa dosya aylarca hareketsiz kalabilir. Ama aynı bölgede yakalanan bir şüphelinin parmak izi, sizin dosyanızdaki izle eşleşebilir; bulunan bir eşyanın seri numarası sizin listenize çıkabilir. Bu yüzden listenizin eksiksiz olması, yıllar sonra bile işe yarar. Dosyanın durumunu e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portal üzerinden nasıl izleyeceğinizi ceza davasının takibi yazısında anlattım.

Savcı kovuşturmaya yer olmadığı kararı verirse bu karar size tebliğ edilir. Toplanmamış bir delil olduğunu düşünüyorsanız tebliğden itibaren iki hafta içinde, ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz (CMK 173/1). İtirazda neyin araştırılmadığını adıyla gösterin; nasıl yapılacağı takipsizlik kararına itiraz yazısında var.

Sigorta ve Tazminat: Zararınızı Kimden Alırsınız?

Zararınızı iki yoldan karşılarsınız: hırsızlık teminatı olan bir konut sigortanız varsa sigorta şirketinden, fail bulunursa ondan açacağınız tazminat davasıyla. Ceza mahkemesi hırsıza ceza verir, ama size tazminata hükmetmez.

Sigorta şirketini olayın hemen ardından arayın ve poliçenizdeki bildirim süresini kontrol edin. Şirket genellikle kolluk tutanağını, çalınanların listesini, faturaları ve evin fotoğraflarını ister. Zorunlu deprem sigortası (DASK) hırsızlığı karşılamaz; yalnız hırsızlık teminatı içeren konut veya ev eşyası poliçesi işe yarar. Sigortanız yoksa ya da sigorta zararın tamamını ödemiyorsa, fail bulunduğunda hukuk mahkemesinde tazminat davası açarsınız. Bu yolun ayrıntıları ceza davasında tazminat yazısında.

Fail ya da ailesi bazen zararı ödemeyi teklif eder. Hırsız zararı kovuşturma başlamadan, yani iddianame mahkemece kabul edilmeden önce tamamen giderirse cezası üçte ikisine kadar, iddianamenin kabulünden sonra ama hükümden önce giderirse yarısına kadar indirilir (TCK 168/1 ve 168/2). Zararın yalnız bir kısmı ödeniyorsa indirim için sizin rızanız aranır (TCK 168/4). Parayı almanız davayı bitirmez, ama ödemeyi mutlaka yazılı ve belgeli alın, tutarın zararın tamamı mı kısmı mı olduğunu da yazıya geçirin.

Davada Mağdur Olarak Haklarınız: Katılma ve Avukat

Dava açıldığında katılan olarak davaya girebilir, delil gösterebilir, tanık dinletebilir ve karara karşı kanun yoluna başvurabilirsiniz; katılma talebini hüküm verilinceye kadar yaparsınız (CMK 237/1). Duruşmaya gidip sözlü olarak katılmak istediğinizi söylemeniz de yeterlidir.

Barodan ücretsiz avukat isteme hakkı, alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda tanınır (CMK 234/1 ve 239/1). Gündüz işlenen ev hırsızlığında alt sınır tam beş yıldır, beş yıldan fazla değildir; bu yüzden bu hak kural olarak doğmaz. Hırsızlık gece işlendiyse ceza yarı oranında artırıldığı için alt sınır 7 yıl 6 aya çıkar ve barodan avukat isteyebilirsiniz. Hırsız size zor kullandıysa ve dosya yağma olarak yürüyorsa durum değişir, avukat isteyebilirsiniz. Mağdur 18 yaşından küçükse vekil, istek aranmadan görevlendirilir (CMK 234/2). Katılan olmanın size sağladıklarını davaya katılma yazısında ayrıntılı anlattım.

Evinize sizin izninizle giren biri (temizlik görevlisi, misafir, usta) bir eşya aldıysa suçun niteliği tartışılabilir. Eşya kilitli bir dolaptan ya da muhafaza altından alınmadıysa savcı olayı basit hırsızlık olarak değerlendirebilir; bu durumda dosya uzlaştırmaya gönderilir ve uzlaştırmacı sizi arar. Teklifi kabul etmeden önce tutarın zararınızın tamamını karşılayıp karşılamadığına bakın.

Yaşanmış Olaydan

Geçen kış bir müvekkil, hafta sonu şehir dışından döndüğünde dairesinin kapısını aralık bulmuştu. İçeri girmeden beni aradı; ona hemen 112’yi aramasını ve komşusunun yanında beklemesini söyledim. Olay yeri inceleme ekibi kapı kilidinde alet izi, yatak odasındaki takı kutusunda da parmak izi tespit etti. Müvekkil aynı akşam apartman yöneticisinden giriş kamerasının kaydını saklamasını istedi.

Çalınanlar arasında düğünden kalma altınlar, bir dizüstü bilgisayar ve bir miktar döviz vardı. Altınlar için düğün fotoğraflarını ve takı listesini, bilgisayar için faturayı, döviz için birkaç gün önceki alım fişini dosyaya verdik. Kamera kaydında yüzü kapalı iki kişi görünüyordu; görüntü tek başına teşhis için yetmedi.

Birkaç ay sonra başka bir hırsızlıktan yakalanan bir şüphelinin parmak izi, takı kutusundaki izle eşleşti. Bilgisayar ikinci el satıcıda bulundu ve seri numarası sayesinde müvekkile iade edildi; altınlar ise eritilmişti ve geri gelmedi. Fail nitelikli hırsızlık ve konut dokunulmazlığını ihlalden yargılandı, mahkûm oldu. Müvekkil altınların bedeli için hukuk mahkemesinde ayrıca tazminat davası açtı. Ders şu: olay günü korunan bir parmak izi ve saklanan bir fatura, aylar sonra dosyanın kaderini belirleyebilir.