Ek savunma hakkı

Sanık, iddianamede hangi suçla suçlandığını görür ve savunmasını buna göre hazırlar. Yargılama ilerledikçe mahkeme, olayın aslında başka bir suç oluşturduğu ya da cezayı ağırlaştıran bir hâlin bulunduğu kanısına varabilir. Bu durumda mahkeme sanığı uyarmadan yeni nitelendirmeyle karar veremez; önce bunu sanığa bildirir ve savunma yapmasını ister. Bu bildirime ve ardından yapılan savunmaya “ek savunma” denir.

Kanundaki yeri

CMK 226’ya göre sanık, suçun hukuki niteliğinin değiştiği önceden kendisine bildirilip savunma yapabilecek duruma getirilmedikçe, iddianamede gösterilen kanun maddesinden başka bir maddeyle mahkûm edilemez. Aynı kural, cezanın artırılmasını ya da cezaya ek olarak güvenlik tedbiri uygulanmasını gerektiren bir hâl ilk kez duruşmada ortaya çıktığında da geçerlidir. Sanık isterse ek savunmasını hazırlamak için kendisine süre verilir. Bildirim sanığa ve varsa müdafiine yapılır; sanığa dosyadaki adresinde ulaşılamazsa ya da bildirime rağmen duruşmaya gelmezse müdafie yapılan bildirim yeterli sayılır.

Uygulamada ne anlama gelir

Ek savunma çoğu zaman savcının mütalaasından sonra gündeme gelir: Savcı iddianamedekinden farklı bir suçtan ceza istemişse mahkeme sanığa bu yeni nitelendirmeyi bildirir. Esas hakkındaki mütalaa mahkemeyi bağlamaz; ama mahkeme farklı bir maddeyle hüküm kuracaksa ek savunma hakkını tanımak zorundadır. Bu hak tanınmadan verilen mahkûmiyet, Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında savunma hakkının kısıtlanması sayılır ve kararın kaldırılması ya da bozulması sonucunu doğurabilir. Yeni nitelendirme daha hafif bir suça yönelikse ek savunmanın gerekip gerekmediği uygulamada tek tip değildir; bu yüzden bildirimi her durumda ciddiye almak gerekir.

Örnek

Bir sanık, iddianamede yumrukla yaralamadan yargılanmaktadır. Tanık anlatımlarından olayda bıçak kullanıldığı anlaşılır ve bu, cezayı artıran bir hâldir. Mahkeme duruşmada sanığa, eyleminin silahla yaralama olarak değerlendirilebileceğini bildirir. Sanığın müdafii hazırlık için süre ister; bir sonraki duruşmada sanık bıçak iddiasına karşı ek savunmasını yapar. Mahkeme ancak bundan sonra artırımlı maddeyle hüküm kurabilir.

Sık karıştırılan

Ek savunma, esas hakkında savunma ile karıştırılır. Esas hakkında savunma, mütalaaya karşı yapılan genel ve son kapsamlı savunmadır; ek savunma ise yalnız değişen nitelendirmeye ya da ortaya çıkan ağırlaştırıcı hâle karşı yapılır. İkisi aynı duruşmada da yapılabilir. Savunmanın nasıl kurulacağı için son savunma nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Ek savunma ile son söz arasındaki fark nedir?

Ek savunma, değişen suç nitelendirmesine karşı yapılan gerekçeli bir savunmadır. Son söz ise hüküm açıklanmadan hemen önce sanığa verilen ve kısa tutulan son konuşma hakkıdır.

Ek savunma için süre isteyebilir miyim?

Evet. İstemeniz hâlinde mahkeme ek savunmanızı hazırlamanız için süre vermek zorundadır (CMK m. 226/3).

Ek savunma alınmadan ceza verildiyse ne yapabilirim?

Bu eksikliği istinaf ya da temyiz dilekçesinde açıkça ileri sürmelisiniz. Savunma hakkının kısıtlanması üst mahkemede kararın kaldırılması veya bozulması sebebidir.

Duruşmaya gitmezsem ek savunma nasıl alınır?

Müdafiiniz varsa bildirim ona yapılır ve bu yeterli sayılır (CMK m. 226/4). Müdafiiniz yoksa mahkeme bildirimi size yapmak zorundadır.