Canavarca his

Canavarca his, failin ruh hâline ilişkin bir nitelikli hâldir. Kanun bunu tanımlamaz; Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında, failin öldürme dışında başka bir amaç gütmeden, acı vermekten veya öldürmekten zevk alarak, insanlık dışı bir duyguyla hareket etmesi olarak anlaşılır. Haberlerde “vahşice öldürüldü” ifadesiyle anlatılan her olay hukuken canavarca his sayılmaz.

Kanundaki yeri

TCK m. 82/1-b, kasten öldürmenin “canavarca hisle veya eziyet çektirerek” işlenmesini nitelikli hâl olarak sayar ve faile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası öngörür. Aynı bentte yer alsalar da canavarca his ile eziyet çektirerek öldürme iki ayrı hâldir: biri failin iç dünyasıyla, diğeri öldürmenin yapılış biçimiyle ilgilidir. Temel hâlde, yani nitelikli bir hâl olmadan kasten öldürmenin cezası müebbet hapistir (TCK m. 81/1).

Uygulamada ne anlama gelir

Canavarca his, ispatı en zor nitelikli hâllerdendir; çünkü failin aklından geçeni gösterir. Mahkeme bunu olayın bütününden çıkarır: ortada bir anlaşmazlık, çıkar veya kin gibi bir sebebin bulunup bulunmadığı, failin olay sırasındaki ve sonrasındaki davranışları, cesede yönelik hareketler ve failin kendi anlatımı birlikte değerlendirilir. Darbe sayısının fazla olması ya da olayın sert görünmesi tek başına bu hâli kanıtlamaz; öfke veya panik içinde çok sayıda darbe vurulması da mümkündür.

Eziyet çektirerek öldürmede ise ölümü sağlamak için gerekenin ötesinde, mağdura bilerek ve sistemli biçimde acı çektirilmesi aranır. Bu yüzden savunma çoğu zaman olayın bir sebebe dayandığını, hareketlerin süreklilik taşımadığını ve failin acı vermeyi amaçlamadığını ortaya koymaya yönelir. Yaralama ile sınırlı kalan olaylarda canavarca his nitelikli hâl olarak düzenlenmemiştir; o dosyalarda kastın yönü tartışılır. Bunun için kasten yaralama suçunun cezası yazısına bakabilirsiniz.

Örnek

Bir kişi, tanımadığı ve aralarında hiçbir husumet bulunmayan birini sırf “nasıl bir his olduğunu görmek için” öldürdüğünü anlatıyor ve olay sonrasında bundan keyif aldığını gösteren mesajlar atıyor. Bu durumda canavarca his tartışması güçlü biçimde gündeme gelir. Buna karşılık bir kavga sırasında öfkeyle çok sayıda bıçak darbesi vuran fail için tek başına darbe sayısı bu sonuca götürmez.

Sık karıştırılan

Canavarca his tasarlamayla da karıştırılır. Tasarlama, suç kararının önceden verilip planlanmasıdır ve soğukkanlılığı gösterir (TCK m. 82/1-a); canavarca his ise failin hangi duyguyla öldürdüğüyle ilgilidir. İkisi aynı olayda birlikte bulunabilir, ama biri diğerini gerektirmez.

Sık sorulan sorular

Canavarca his ile eziyet çektirerek öldürme arasındaki fark nedir?

Canavarca his failin duygusuyla, eziyet çektirerek öldürme ise eylemin yapılış biçimiyle ilgilidir. Birinde öldürmekten zevk alma, diğerinde gerekenden fazla ve sistemli acı çektirme aranır; sonuç ikisinde de ağırlaştırılmış müebbettir.

Canavarca hisle öldürmede haksız tahrik indirimi uygulanabilir mi?

Uygulamada çok zordur. Canavarca his, failin sebepsiz ve insani duygulardan yoksun hareket ettiği kabulüne dayandığından, mağdurdan gelen bir haksız fiile tepki olarak hareket edildiği iddiası bu nitelemeyle kural olarak bağdaşmaz.

Canavarca his iddiasına karşı psikiyatrik inceleme istenebilir mi?

Evet, istenebilir. Failin akıl sağlığından şüphe varsa yapılacak inceleme, hem kusur yeteneğini hem de olaydaki ruh hâlinin değerlendirilmesini etkileyebilir.