Tasarlama

Eski kanundaki adıyla “taammüden” öldürmedir. Tasarlamada fail, öldürme kararını ani bir öfkeyle değil, önceden ve sakin bir kafayla verir; karar ile eylem arasındaki sürede vazgeçmeyi düşünebilecek durumdadır ama kararından dönmez. Kasten öldürmenin en ağır cezalandırılan biçimlerinden biridir.

Kanundaki yeri

Tasarlama, TCK 82’de kasten öldürmenin nitelikli hâlleri arasında ilk sırada sayılır. Kasten öldürmenin temel cezası müebbet hapis iken, tasarlayarak öldürmenin cezası ağırlaştırılmış müebbet hapistir. Kanun tasarlamayı tanımlamaz; içeriğini Yargıtay kararları belirlemiştir. Öldürmeye teşebbüs hâlinde ağırlaştırılmış müebbet yerine 14 ile 21 yıl hapis verilir (TCK m. 35/2); teşebbüsün ayrıntısı kasten öldürmeye teşebbüs cezası yazısındadır.

Uygulamada ne anlama gelir

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında tasarlama için şu unsurlar aranır: suç işleme kararının önceden alınması, karar ile eylem arasında makul bir süre geçmesi, failin bu süre boyunca kararında ısrar etmesi ve eylemin bir plan dahilinde soğukkanlılıkla gerçekleştirilmesi. Silahın günler önce temin edilmesi, mağdurun yolunun gözlenmesi, kaçış için hazırlık yapılması bu unsurların delili olarak değerlendirilir. Tasarlamanın kabulü cezayı müebbetten ağırlaştırılmış müebbete çıkardığı için dosyalarda en çok tartışılan nitelendirmelerden biridir. Cezanın genel çerçevesi için kasten öldürme suçu cezası yazısına bakabilirsiniz.

Örnek

Bir alacak tartışmasından sonra fail, iki gün boyunca karşı tarafın iş çıkış saatlerini izler, bir tabanca temin eder ve mağduru akşam iş yerinin önünde bekleyerek öldürür. Karar ile eylem arasındaki süre, izleme ve hazırlık tasarlamayı gösterir; mahkeme ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verir. Fail aynı tartışmanın ortasında öfkeyle saldırmış olsaydı tasarlamadan söz edilemezdi.

Sık karıştırılan

Tasarlama, haksız tahrik ile birlikte sık tartışılır. Haksız tahrikte fail, maruz kaldığı haksız bir fiilin yarattığı öfke veya elemle hareket eder; tasarlamada ise sakin ve planlı bir karar vardır. Bu yüzden ikisinin bir arada kabulü kural olarak zordur; ancak uzun süre ağır haksızlıklara maruz kalmış fail bakımından bu konu tartışmalıdır ve olayın özelliklerine göre değerlendirilir. İndirimin oranları için haksız tahrik cezayı ne kadar düşürür yazısına bakabilirsiniz.