Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası

Türk Ceza Kanunu’nda üç tür hapis cezası vardır: ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapis (TCK m. 46). Ağırlaştırılmış müebbet bunların en ağırıdır ve kanunun en ağır gördüğü suçlar için öngörülür. Gündelik dilde kısaca “ağırlaştırılmış” ya da “AMH” denir. Haberde geçen “ağırlaştırılmış müebbet istendi” ifadesi, savcının suçun en ağır nitelikli hâlinden ceza talep ettiğini gösterir; mahkemenin bu cezayı vereceği anlamına gelmez.

Kanundaki yeri

TCK m. 47, bu cezanın hükümlünün hayatı boyunca süreceğini ve kanunla yönetmelikte belirlenen sıkı güvenlik rejimine göre çektirileceğini söyler. Rejimin ayrıntısı 5275 sayılı İnfaz Kanunu m. 25’tedir: hükümlü tek kişilik odada kalır, günde bir saat açık havaya çıkar, ziyaret ve telefon hakları sınırlıdır, kurum dışında çalıştırılamaz ve kendisine izin verilmez. Hangi suçlarda bu cezanın verileceğini kanun tek tek belirtir; en sık karşılaşılanı tasarlayarak, eşe ya da çocuğa karşı işlenen nitelikli kasten öldürme hâlleridir (TCK m. 82).

Uygulamada ne anlama gelir

“Hayatı boyunca” ifadesine rağmen kural olarak koşullu salıverilme mümkündür: hükümlü 30 yılını infaz kurumunda geçirirse salıverilmeden yararlanabilir; suç örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse bu süre 36 yıldır (5275 m. 107/2 ve 107/4). Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve milli savunmaya karşı suçların örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ise koşullu salıverilme hiç uygulanmaz (5275 m. 107/16). Hesabın nasıl yapıldığını kasten öldürmede yatar süre yazısında bulabilirsiniz.

İndirim sebepleri bu cezada oranla değil, kanunun belirlediği karşılıklarla uygulanır. Haksız tahrik kabul edilirse ceza 18 ile 24 yıl arasında süreli hapse (TCK m. 29), takdiri indirim uygulanırsa müebbet hapse (TCK m. 62/1), fiil olası kastla işlenmişse yine müebbet hapse (TCK m. 21/2) dönüşür. Bu yüzden duruşmada tahrik, kastın türü ve sanığın tutumu üzerine yapılan tartışma, cezanın türünü doğrudan belirleyebilir. Bu suçlarda dava zamanaşımı 30 yıl, ceza zamanaşımı 40 yıldır (TCK m. 66/1-a, 68/1-a).

Örnek

Bir sanık, eşini öldürmek suçlamasıyla yargılanıyor ve savcı TCK m. 82 uyarınca ağırlaştırılmış müebbet istiyor. Mahkeme olayın, maktulün sanığa yönelik ağır bir haksız davranışından hemen sonra yaşandığını kabul ederse haksız tahrik indirimi uygular ve 18 ile 24 yıl arasında süreli hapis verir. Tahriki kabul etmez ama sanığın yargılama boyunca gösterdiği pişmanlığı takdiri indirim sebebi sayarsa ceza müebbet hapse iner.

Sık karıştırılan

Müebbet hapis cezası da hayat boyu sürer, ancak normal infaz rejimiyle çektirilir ve koşullu salıverilme için 24 yıl yeterlidir (5275 m. 107/2). Ağırlaştırılmış müebbette rejim daha sıkı, salıverilme süresi daha uzundur; bu cezayı alan hükümlüye cezaevinden izin de verilmez (5275 m. 25/1-g).