Nitelikli Hırsızlık Cezası: TCK 142 Bent Bent Tablo
Nitelikli hırsızlık cezası TCK 142'de 3-7 ve 5-10 yıl. Bent bent örnekli tablo, gece artırımı, konuta girme, etkin pişmanlık ve HAGB şansı.
Nitelikli hırsızlık cezası, Türk Ceza Kanunu’nun 142. maddesine göre suçun hangi bende girdiğine bağlıdır: 142/1’deki hâllerde 3 yıldan 7 yıla, 142/2’deki hâllerde 5 yıldan 10 yıla kadar hapis verilir. Sıvı veya gaz hâlindeki enerji hırsızlığında ceza 5 yıldan 12 yıla kadardır. Suç gece işlenirse TCK 143 gereği ceza ayrıca yarı oranında artırılır. Basit hırsızlıktan farklı olarak nitelikli hırsızlıkta uzlaştırma yoktur ve dava şikâyetten vazgeçmeyle düşmez. Aşağıda her bendin uygulamada neyi kapsadığını, cezanın nasıl hesaplandığını ve cezayı düşüren yolları anlatıyorum.
Nitelikli Hırsızlık Cezası Ne Kadar? Bent Bent Tablo
Nitelikli hırsızlık cezası, malın nerede ve nasıl alındığına göre 3 ile 12 yıl arasında değişir; aynı eşyanın evden ya da sokaktan alınması bile cezayı değiştirir. Tablo her bendi uygulamada en sık karşılaştığım örnekle eşleştiriyor.
| Bent | Örnek olay | Ceza |
|---|---|---|
| 142/1-a: Kamu kurumu, ibadethane, kamu hizmetine tahsisli eşya | Cami halısı, hastane bekleme salonundaki televizyon | 3 – 7 yıl |
| 142/1-c: Toplu taşıma aracı ve durak, istasyon | Otobüste koltuktaki çanta, terminalde bavul | 3 – 7 yıl |
| 142/1-d: Afet için hazırlanan eşya | Yangın tüpü, afet çadırı | 3 – 7 yıl |
| 142/1-e: Âdet, tahsis veya kullanım gereği açıkta bırakılan eşya | Sokakta park hâlindeki motosiklet, şantiyedeki demir | 3 – 7 yıl |
| 142/2-a: Malını koruyamayacak durumdaki kişi | Baygın, ağır sarhoş ya da ölmüş kişinin cüzdanı | 5 – 10 yıl |
| 142/2-b: Çekip alma veya özel beceri | Kapkaç, yankesicilik | 5 – 10 yıl |
| 142/2-c: Afet veya sosyal olay kargaşası | Deprem sonrası boş evden eşya | 5 – 10 yıl |
| 142/2-d: Taklit anahtar, kilit açma veya kilitlenmeyi engelleme | Kapı kilidini maymuncukla açma | 5 – 10 yıl |
| 142/2-e: Bilişim sistemi kullanma | Başkasının mobil bankacılığından para aktarma | 5 – 10 yıl |
| 142/2-f: Tanınmamak için tedbir, sahte resmi sıfat | Kar maskesiyle girme, “polisim” diyerek alma | 5 – 10 yıl |
| 142/2-g: Büyük veya küçük baş hayvan | Ahırdan koyun, inek | 5 – 10 yıl |
| 142/2-h: Kilitli eşya ya da bina ve eklentisinde muhafaza edilen eşya | Evden, dükkândan, depodan alma; kilitli bisiklet | 5 – 10 yıl |
| 142/3: Sıvı veya gaz hâlindeki enerji | Boru hattından akaryakıt veya doğalgaz | 5 – 12 yıl |
| 143: Gece vakti | Yukarıdakilerin geceleyin işlenmesi | Ceza yarı oranında artar |
Bir eylem birden fazla bende uyabilir. Örneğin gece maske takarak bir evin kilidini açıp girmek hem (d), hem (f), hem (h) bendine uyar. Bu durumda tek bir 142/2 cezası verilir; ancak hâkim TCK 61’e göre temel cezayı belirlerken birden fazla nitelikli hâlin varlığını alt sınırdan uzaklaşma gerekçesi yapabilir. Verilen hapis cezasının ne kadarının cezaevinde geçeceğini hırsızlık suçu yatarı yazısında hesapladım.
Açıkta Bırakılan Eşya ve Toplu Taşıma: 142/1’de Ölçüt Ne?
142/1-e’nin ölçütü, eşyanın sahibi tarafından âdet, tahsis ya da kullanım gereği dışarıda bırakılmış olmasıdır; eşya kilitli ya da bir binanın içindeyse bend değişir. Kanun bu bendi şöyle tanımlar:
TCK 142/1-e: Adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında,
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Sokağa park edilmiş bir motosiklet ya da araç, şantiyede bırakılan inşaat malzemesi, tarladaki ürün, kapı önündeki ayakkabılık bu bende tipik örneklerdir. Eşya kilitlenmişse, örneğin direksiyon kilidi takılı motosiklet ya da kilitli bisiklet, artık 142/2-h’nin ilk kısmı devreye girer ve ceza 5 yıldan başlar. Dosyalarda en sık tartışılan nokta da budur: eşyanın gerçekten kilitli olup olmadığı tutanakla, fotoğrafla ve mağdurun beyanıyla netleştirilmelidir.
142/1-a kamu kurumlarındaki ve ibadethanelerdeki eşyayı kapsar; eşyanın kime ait olduğu önemli değildir. Bir devlet hastanesinde hastanın çantasını almak da bu bende girer. 142/1-c ise otobüs, metro, tren gibi herkese açık ulaşım araçlarında ya da durak ve istasyonlarda işlenen hırsızlığı ağırlaştırır.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
142/2’deki Nitelikli Hâller: Ev, Kilit, Cep ve Bilişim
142/2’nin en sık uygulanan bendi (h)’dir: bina ya da eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya. Ev, dükkân, depo, otopark gibi kapalı yerlerden yapılan hırsızlık bu bende girer. Bina henüz inşaat hâlindeyse kapı ve pencerelerin takılı olup olmadığı, eşyanın kilitli bir alanda bulunup bulunmadığı tartışılır. Mağdurun bakış açısıyla evde neler yapılması gerektiğini evime hırsız girdi ne yapmalıyım yazısında anlattım.
(b) bendi, elde ya da üstte taşınan eşyayı çekip almayı ve özel beceriyle almayı kapsar; kapkaç ve yankesicilik bunun tipik örneğidir. Bu bentteki hırsızlık kendini savunamayacak durumdaki birine karşı işlenirse, 142/2’nin son cümlesi gereği ceza ayrıca üçte birine kadar artırılır. Çekip alma sırasında mağdura karşı güç kullanılırsa suç yağmaya dönüşebilir; bu ayrım ceza aralığını ciddi biçimde değiştirir.
(e) bendi, başkasının internet bankacılığına, ödeme uygulamasına ya da kart bilgilerine erişerek para aktarmayı kapsar. Bu dosyalarda 7571 sayılı Kanunla eklenen CMK 128/A gereği şüpheli hesap 48 saate kadar askıya alınabilir; el koymaya hâkim, gecikmesinde sakınca varsa savcı karar verir. Hesabını başkasına kullandırmış biri olarak dosyaya karıştıysanız süreç farklı işler; savunma, hesabın nasıl ve kime verildiği üzerine kurulur.
Araçla ilgili özel durumlar ayrı yazıların konusudur. Aracın tamamen alınmasını araç hırsızlığı cezası yazısında, aracı kısa süre kullanıp geri bırakmayı kullanma hırsızlığı cezası yazısında anlattım.
Gece İşlenen Nitelikli Hırsızlıkta Ceza Ne Kadar Artar?
Gece vakti işlenen hırsızlıkta TCK 143 gereği ceza yarı oranında artırılır; evden gece hırsızlıkta temel ceza en az 7 yıl 6 ay olur. TCK 6/1-e’ye göre gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlar ve doğmasından bir saat öncesine kadar sürer. Saat bu yüzden kesin olarak belirlenmelidir: güneş battıktan yarım saat sonra işlenen hırsızlık gece vakti sayılmaz.
Örnek hesap: bina içinde muhafaza edilen eşya hakkında hırsızlıkta temel ceza 142/2-h’den 5 yıl, 143 gereği yarı oranında artırımla 7 yıl 6 ay olur. TCK 62’deki takdiri indirimle sonuç ceza 6 yıl 3 ay hapistir. Bu ceza seviyesinin önemli bir usul sonucu da vardır: CMK 150/3’e göre alt sınırı 5 yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda şüpheli ve sanığa istemi aranmadan müdafi atanır. Ceza Genel Kurulu, bu alt sınır hesabında uygulanması zorunlu nitelikli hâllerin de dikkate alındığını ve gece işlenen nitelikli hırsızlıkta zorunlu müdafi olmadan duruşma yapılamayacağını kabul etti.
Dikkat: Gece işlenen 142/2 hırsızlığında avukatınız yoksa baro sizin için müdafi görevlendirmek zorundadır. Avukatsız alınan ifade ve avukatsız yapılan duruşma, hükmün bozulmasına yol açabilir.
Eve Girip Çalmak: Konut Dokunulmazlığı ve Kapıyı Kırmak Ayrıca Ceza mı?
Evet, hırsızlık için eve girme ve kapıyı kırma ayrı suçlardır ve hırsızlıkla birlikte ayrıca yargılanır. Eve girmek konut dokunulmazlığının ihlali (TCK 116), kapıyı ya da pencereyi kırmak mala zarar verme (TCK 151) suçunu oluşturur. Bu iki suç normalde şikâyete bağlıdır; ancak hırsızlık amacıyla işlendiklerinde kanun bu şartı kaldırır:
TCK 142/4: (4) Hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlâli veya mala zarar verme suçunun işlenmesi halinde, bu suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için şikâyet aranmaz.
Yargıtay, tel çitleri keserek otoparka girip motosiklet çalan kişiler hakkındaki bir dosyada mala zarar verme suçunun 142/4 gereği şikâyete bağlı olmadığını, şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşme kararı verilemeyeceğini belirtti. Buna karşılık, hırsızlık suçu ispatlanamazsa bu istisna da çalışmaz. Yargıtay, hırsızlık için kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen bir dosyada 142/4’ün ancak hırsızlık sabit olduğunda geçerli olduğunu, aksi hâlde mala zarar vermenin şikâyete bağlı kalacağını kabul etti.
Bu ayrımın uzlaştırmaya da etkisi vardır. CMK 253/3’e göre uzlaştırmaya tabi bir suç, aynı mağdura karşı uzlaştırma kapsamında olmayan bir suçla birlikte işlenirse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Nitelikli hırsızlık uzlaştırmaya tabi olmadığı için onunla birlikte işlenen konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme de uzlaştırmaya gitmez. Konuta girme suçunun kendi cezası ve şartları için konut dokunulmazlığını ihlal suçu yazısına bakabilirsiniz.
Nitelikli Hırsızlıkta Uzlaştırma, HAGB ve Tutuklama
Nitelikli hırsızlıkta uzlaştırma yoktur; CMK 253/1-b’deki listede yalnız basit hırsızlık (TCK 141) yer alır. Suç şikâyete bağlı değildir. Mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi ya da “param geri geldi, davacı değilim” demesi dava açılmasını ve devam etmesini engellemez; ancak etkin pişmanlık indirimi için önemlidir.
HAGB ve erteleme için sonuç cezanın 2 yıl veya daha az olması gerekir (CMK 231/5, TCK 51/1). 142/1’de temel ceza 3 yıldan başlar ve takdiri indirimle en az 2 yıl 6 ay olur; 142/2’de alt sınır 5 yıldır. Bu yüzden HAGB’ye inmek için çoğu zaman etkin pişmanlık, değer azlığı ya da yaş küçüklüğü gibi bir yasal indirim gerekir. Basit ve nitelikli hırsızlık, CMK 100/3’te sayılan katalog suçlardandır; kuvvetli şüphe varsa tutuklama ihtimali yükselir.
142/1 ve 142/2 davalarına asliye ceza mahkemesi bakar. 142/3’teki enerji hırsızlığında üst sınır 10 yılı aştığı için dava ağır ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.12). Suçlama karşısında ilk saatlerde yapılması gerekenleri hırsızlıkla suçlanıyorum ne yapmalıyım yazısında topladım.
Etkin Pişmanlık, Değer Azlığı ve Akraba İndirimi
Nitelikli hırsızlık cezası en çok etkin pişmanlıkla düşer: zarar kovuşturma başlamadan tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce giderilirse yarısına kadar indirilir (TCK 168/1-2). Kovuşturmanın başladığı an iddianamenin kabulüdür; bu yüzden iade için en değerli dönem soruşturma aşamasıdır. Kısmen iade ya da tazminde indirim için mağdurun rızası aranır (168/4). Etkin pişmanlık şartlarını hırsızlık ve dolandırıcılıkta etkin pişmanlık yazısında örneklerle anlattım.
Çalınan malın değeri çok düşükse TCK 145’e göre indirim yapılabilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir. Bu indirimin hangi ölçütle ve hangi hâllerde uygulandığını hırsızlıkta değer azlığı indirimi yazısında ayrıca ele aldım. Hırsızlık eşin, anne-babanın, çocuğun ya da aynı evde yaşayan kardeşin zararına işlenmişse TCK 167/1 gereği ceza verilmez; 167/2’de sayılan diğer yakınlarda şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir. Ayrıntılar aile içinde hırsızlık yazısında.
Nitelikli Hırsızlık Mahkûmiyeti Memuriyete Engel mi?
Evet, hırsızlık mahkûmiyeti ceza miktarına bakılmaksızın memuriyete engeldir; 657 sayılı Kanun’un 48/A-5 maddesi hırsızlığı affa uğramış olsa bile engel sayılan suçlar arasında sayar. Bu kural memur adayları ve görevdeki memurlar için ciddi bir sonuçtur. HAGB kararı ise mahkûmiyet doğurmadığı için bu yönden farklı değerlendirilir. Memuriyet sonuçlarını memuriyete engel suçlar yazısında ayrıntılı anlattım.
Mahkûmiyette koşullu salıverilme için kural olarak cezanın yarısının cezaevinde geçirilmesi gerekir (5275 sayılı Kanun m.107/2). Genel hırsızlık tablosu ve basit hırsızlığın şartları için hırsızlık suçu cezası ne kadar yazısına bakabilirsiniz.
Yaşanmış Olaydan
Müvekkilim, çalıştığı inşaat firmasının şantiyedeki konteyner deposundan kablo ve aletlerin alınmasıyla suçlanıyordu. İddianame 142/2-h ve 143 ile, yani gece vakti bina içinde muhafaza edilen eşya hakkında hırsızlıktan açılmıştı. Müvekkilim alma eylemini kabul ediyordu; tartışma cezanın hangi kurallara göre hesaplanacağındaydı.
İlk iş kamera kayıtlarındaki saati, o günün güneş batış saatiyle karşılaştırdık. Olay güneş battıktan yaklaşık kırk dakika sonra gerçekleşmişti; TCK 6/1-e’ye göre gece vakti henüz başlamamıştı. Ayrıca müvekkilim soruşturma aşamasında, iddianame kabul edilmeden önce malzemelerin bedelini firmaya tamamen ödedi ve bunu tutanağa geçirttik.
Mahkeme 143’ü uygulamadı ve TCK 168/1 gereği indirim yaptı; ancak indirimi en üst orandan değil yarı oranında uyguladı. Sonuç ceza HAGB sınırının biraz üzerinde kaldı ve hapis cezası ertelenmedi. İndirim oranının gerekçesiz belirlendiğini ileri sürerek istinafa başvurduk; dosya istinaf incelemesinde. Gece vakti tartışması olmasaydı ceza 7 yıl 6 ay temelinden hesaplanacaktı.
Yargıtay Kararları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.03.2026 tarihli, 2025/662 E., 2026/165 K.
Sanık, gece vakti bina içinde muhafaza edilen eşya hakkında hırsızlıktan (TCK 142/2-h ve 143) yargılanmış, asliye ceza mahkemesi takdiri indirimle 6 yıl 3 ay hapis vermişti. Bölge adliye mahkemesi, sanığa zorunlu müdafi atanmadan yargılama yapıldığı için hükmü bozdu; Yargıtay 2. Ceza Dairesi ise bölge adliye mahkemesinin bu sebeple bozma yetkisi olmadığını kabul etti. Ceza Genel Kurulu, alt sınır hesabında zorunlu nitelikli hâllerin de dikkate alındığını, bu suçta müdafi atanması gerektiğini ve müdafi olmadan duruşma yapılmasının kesin hukuka aykırılık olduğunu belirterek Başsavcılığın itirazını kabul etti ve Dairenin bozma kararını kaldırdı.
… CMK’nın 150/3. maddesinde öngörülen “cezanın alt sınırı” ifadesinin, uygulanması zorunlu olan nitelikli hâlleri de kapsadığı yönünde istikrar kazanmıştır. …
… Sanığa isnat edilen gece vakti nitelikli hırsızlık suçunun gerektirdiği cezanın alt sınırı itibarıyla müdafi tayin edilmesi zorunlu olup …
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 25.12.2025 tarihli, 2025/4115 E., 2025/11917 K.
Bir çocuk hakkında hırsızlıktan ek kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş, mala zarar verme suçundan ise adli para cezasıyla mahkûmiyet kurulmuştu. Mağdur duruşmada şikâyetinden vazgeçmiş, çocuk da vazgeçmeyi kabul etmişti. Yargıtay, 142/4’teki şikâyet istisnasının ancak hırsızlık suçu sabit olduğunda geçerli olacağını, hırsızlık yönünden kovuşturma yapılmayınca mala zarar vermenin şikâyete bağlı kalacağını belirterek kararı kanun yararına bozdu ve davanın düşmesine karar verdi.
… şeklinde düzenlemenin hırsızlık suçunun sübut bulması halinde geçerli olacağı, bu itibarla suça sürüklenen çocuk hakkında mala zarar verme suçunun şikayete tabi olması halinin geçerliliğini koruduğu …
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 24.03.2025 tarihli, 2025/1838 E., 2025/5135 K.
Sanıklar tel çitleri keski ile keserek etrafı çevrili bir otoparka girmiş ve motosiklet çalmıştı. Hırsızlıktan 142/1-e ve 143 ile mahkûm edilmişler, mala zarar verme davası ise şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşürülmüştü. Yargıtay, hırsızlık amacıyla işlenen mala zarar vermenin 142/4 gereği şikâyete bağlı olmadığını, düşme kararının hukuka aykırı olduğunu belirtti; bozmayı aleyhe sonuç doğurmamak üzere yaptı. Aynı kararda hırsızlık cezasında teşebbüs indirimi sırasında yapılan hesap hatası da düzeltilmek üzere bozuldu.
… hükümlülerin, şikâyetçiye ait etrafı tel çitlerle çevrili olan yedi … otoparkına, tel çitleri keski ile kesmek suretiyle girip buradan motosiklet çaldıkları, bu suretle hırsızlık ve mala zarar verme suçlarını işledikleri anlaşılmakla; …
… atılı mala zarar verme suçunun aynı Kanun’un 142/4. maddesi uyarınca şikâyete tabi olmadığı gözetilmeden, atılı suçun takibinin şikâyete bağlı olduğundan ve şikâyetçinin, sonraki beyanıyla şikâyetçi olmadığını bildirdiğinden bahisle hükümlüler hakkında mala zarar verme suçundan açılan kamu davasının yazılı şekilde düşürülmesine karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur. …
Sık Sorulan Sorular
Nitelikli hırsızlık cezası kaç yıl?
142/1’de 3 ile 7 yıl, 142/2’de 5 ile 10 yıl, enerji hırsızlığında 5 ile 12 yıl hapistir. Gece işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
Nitelikli hırsızlıkta şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?
Hayır, suç şikâyete bağlı değildir. Vazgeçme ve zararın giderilmesi yalnız etkin pişmanlık indirimi ve cezanın belirlenmesinde etkili olur.
Nitelikli hırsızlığa HAGB çıkar mı?
Alt sınırlar yüksek olduğu için ancak etkin pişmanlık, değer azlığı ya da yaş küçüklüğü gibi indirimlerle sonuç ceza 2 yıl veya altına inerse HAGB verilebilir.
Nitelikli hırsızlıkta avukat zorunlu mu?
Alt sınırı 5 yıldan fazla hapis gerektiren hâllerde, örneğin gece işlenen 142/2 hırsızlığında, müdafi atanması zorunludur. Diğer hâllerde avukat seçmek size kalmıştır, ancak tavsiye ederim.
Açık kapıdan eve girip çalmak nitelikli hırsızlık mı?
Evet, evin içinden alınan eşya 142/2-h kapsamındadır; kapının açık olması bunu değiştirmez. Eve girme ayrıca konut dokunulmazlığının ihlalini oluşturur.
Arabanın içinden eşya çalmak hangi bende girer?
Araç kilitliyse ve kilit açılarak ya da kırılarak girildiyse genellikle 142/2-h ya da (d) bendi, kilitsiz araçta ise 142/1-e tartışılır. Aracın kilitli olup olmadığı tutanakla netleştirilmelidir.
