Hırsızlık Suçu Cezası Ne Kadar, Cezaevine Girilir mi?

Hırsızlık Suçu Cezası Ne Kadar: Elinizdeki Dosyada Hangi Ceza Aralığı Konuşuluyor

Size gelen tebligatta veya ifade davetinde genelde suç adı yazar. “Hırsızlık” yazıyorsa bu tek başına yeterli değil. Savcının hangi maddeden soruşturma yürüttüğünü öğrenmelisiniz. Çünkü basit hırsızlıkla nitelikli hırsızlık arasında hem ceza miktarı hem de sonraki imkanlar bakımından büyük fark var.

Kanunun temel hükmü şu:

TCK 141/1: (1) Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Burada dikkat edilecek üç unsur var: mal taşınır olacak, sahibinin rızası bulunmayacak ve bulunduğu yerden alınacak. Bir yarar sağlama amacı da aranıyor. Bu unsurlardan biri eksikse ortada hırsızlık yoktur; başka bir suç olabilir ya da hiçbir suç olmayabilir. Ben dosyaları incelerken ilk baktığım şey budur.

Basit Hırsızlıkla Nitelikli Hırsızlık Arasındaki Uçurum

Nitelikli hal, kanunun “bu şekilde işlenirse daha ağır cezalandırılır” dediği durumlardır. TCK 142’de iki ayrı liste var. Birinci fıkradaki haller üç yıldan yedi yıla kadar hapsi gerektiriyor; kamu kurumundaki eşya, ibadethanedeki eşya, toplu taşıma aracındaki eşya bu gruba giriyor. İkinci fıkradakiler ise çok daha ağır: beş yıldan on yıla kadar.

İkinci fıkranın en sık karşıma çıkan bendi şudur:

TCK 142/2-h: Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında, İşlenmesi hâlinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun, bu fıkranın (b) bendinde belirtilen surette, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kimseye karşı işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte biri oranına kadar artırılır.

Bu bent çok geniş bir alanı kapsıyor. Kilitli bir dolaptan, kilitli bir araçtan, bir apartman girişinden alınan eşya buraya giriyor. Uygulamada insanlar “sadece bir bisiklet aldım” diye düşünüyor; oysa bisiklet apartman girişinde kilitliyse dosya beş yıl alt sınırlı bir maddeden açılıyor. Yanınıza avukat almanız gereken nokta tam burasıdır.

Gece Vakti, Kilit Kırma ve Birden Fazla Kişiyle Hareket Cezayı Nasıl Büyütüyor

Gece vakti işlenen hırsızlıkta ayrı bir artırım var:

TCK 143/1: (1) Hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Bu artırım, temel cezanın üzerine bindirilir. Yani nitelikli hırsızlıktan beş yıl alan biri, olay gece gerçekleşmişse yedi buçuk yıla ulaşabilir. Gece vaktinin ne olduğu kanunda tanımlıdır ve güneşin batmasından bir saat sonra başlayan süreyi ifade eder; polis tutanağındaki saat bu yüzden önemlidir.

Kilidi taklit anahtarla veya başka bir aletle açmak TCK 142/2’nin (d) bendine giriyor. Elde ya da üstte taşınan eşyayı çekip almak, yani kapkaç niteliğindeki fiiller (b) bendinde. Birden fazla kişiyle birlikte hareket etmek ise iştirak hükümlerini devreye sokar; herkes kendi katkısına göre sorumlu tutulur ama fiili birlikte işleyenler açısından ceza aynı maddeden hesaplanır. TCK 142/5’e göre suç yüzünden haberleşme, enerji veya ulaşım hizmeti aksarsa ceza ayrıca artırılır.

Çalınan Şeyin Değeri Çok Düşükse Ceza Ne Oluyor

Kanun burada hakime geniş bir takdir alanı bırakmış:

TCK 145/1: (1) Hırsızlık suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, suçun işleniş şekli ve özellikleri de göz önünde bulundurularak, ceza vermekten de vazgeçilebilir.

Bu hüküm pratikte çok işe yarıyor. Marketten düşük değerli bir gıda ürünü alan kişi hakkında mahkeme, hiç ceza vermeme yönünde karar verebiliyor. Ancak bu otomatik bir sonuç değil. Hakim malın değerinin yanında fiilin işleniş şeklini de değerlendiriyor. Kilidi kırarak girip ucuz bir eşya almışsanız bu maddeden yararlanma ihtimaliniz düşer.

Malın değerinin azlığı, savunmada mutlaka ileri sürülmesi gereken bir husustur. Fatura, ürün etiketi, market kaydı gibi belgeleri dosyaya koymak gerekir. Değer tespiti eksik yapılırsa aleyhinize sonuç doğar. Ayrıca TCK 147, ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenen hırsızlıkta da indirim veya ceza vermekten vazgeçme imkanı tanıyor.

Malı Geri Verirseniz Cezanızdan Ne Kadarı Siliniyor

Etkin pişmanlık, hırsızlık dosyalarında en güçlü savunma araçlarından biri. Zamanlaması her şeyi belirliyor.

TCK 168/1: (1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs (…) suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

Kovuşturma başlamadan, yani mahkemede dava açılmadan önce zararı tamamen giderirseniz ceza üçte ikisine kadar iniyor. İddianame mahkemece kabul edildikten sonra ama hüküm verilmeden önce öderseniz TCK 168/2’ye göre indirim yarıya kadar oluyor. Aradaki fark ciddi; bu yüzden soruşturma aşamasında hızlı hareket etmek gerekiyor.

Malın bir kısmını iade eder ya da zararın bir bölümünü karşılarsanız TCK 168/4 devreye giriyor ve mağdurun rızası aranıyor. Yani kısmi ödeme tek başına yetmez. Uygulamada mağdurla temas kurup, ödemeyi belgelendirip dosyaya sunmak en doğru yoldur. Ödemeyi elden yapıp belge almamak, sonradan ispat sorunu çıkarır.

Alt Sınırdan Verilen Ceza Neden Kağıt Üzerinde Kalmıyor

Mahkeme cezayı belirlerken önce temel cezayı saptar. Bunu yaparken TCK 61/1’deki ölçütlere bakar: fiilin işleniş biçimi, kullanılan araçlar, suçun konusunun değeri, meydana gelen zararın ağırlığı ve failin kusurunun derecesi. Sabıkasız, zarar küçük, fiil basitse alt sınıra yakın bir ceza çıkar.

Sonra artırımlar ve indirimler sırayla uygulanır. TCK 61/4’e göre önce artırma, sonra indirme yapılır. Gece vakti artırımı, nitelikli hal, ardından etkin pişmanlık ve TCK 62’deki takdiri indirim bu sırayla işler. Bu yüzden “alt sınır bir yıl” cümlesi tek başına anlam taşımaz; sonuç ceza bambaşka bir yerde çıkabilir.

Takdiri indirim, mahkemenin sizin geçmişinize, pişmanlığınıza ve yargılama sırasındaki tutumunuza bakarak yaptığı indirimdir. TCK 62/2 bunun ölçütlerini sayar ve mahkemeyi etkilemeye yönelik yapmacık davranışların dikkate alınmayacağını açıkça belirtir. Duruşmada samimi olmak, uydurma bir hikaye anlatmaktan her zaman daha iyi sonuç verir.

Ceza Çıksa Bile Cezaevine Girmeme İhtimaliniz

Mahkumiyet kararı, doğrudan cezaevi demek değil. Üç ayrı kurum devreye girebilir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması

CMK 231/5: (5) Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.

Bu karar verilirse hüküm sizin hakkınızda hukuki sonuç doğurmaz. Koşulları CMK 231/6’da sayılı: daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmamış olmanız, mahkemede yeniden suç işlemeyeceğiniz kanaatinin oluşması ve zararın tamamen giderilmesi. Zararı hemen ödeyemiyorsanız CMK 231/9 taksitle ödeme yolunu açıyor. Denetim süresini temiz geçirirseniz CMK 231/10 uyarınca dava düşer.

Erteleme ve seçenek yaptırımlar

Hapis cezasının ertelenmesi TCK 51’de düzenli. Daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezası almamış olmanız ve mahkemede pişmanlık kanaati oluşması gerekiyor. Erteleme halinde TCK 51/3’e göre bir denetim süresi belirlenir. Kısa süreli hapis cezaları ise TCK 50 uyarınca adli para cezasına veya kamuya yararlı işte çalışmaya çevrilebilir.

Gözaltı ve Tutuklama Bu Dosyalarda Ne Zaman Gündeme Geliyor

Basit hırsızlıkta tutuklama pek görülmez. Ceza aralığı düşüktür, kişi sabıkasızsa savcı çoğunlukla ifade alıp serbest bırakır. Karakoldan çıkarken size adli kontrol (tutuklanmadan, imza atma gibi yükümlülüklerle serbest kalma) kararı tebliğ edilebilir.

Nitelikli hırsızlıkta tablo değişiyor. Beş yıl alt sınırlı bir maddeden yakalanan, üzerinde suça konu eşya bulunan ve kaçma şüphesi olan kişi için tutuklama talep edilme ihtimali yüksek. Örgütlü ya da seri şekilde işlenmiş dosyalarda bu ihtimal daha da artıyor.

Malı siz almadınız ama çalıntı olduğunu bilerek satın aldıysanız ya da kabul ettiyseniz suç hırsızlık değil, suç eşyasının satın alınmasıdır (TCK 165). Bu ihtimali çalıntı mal aldım ne olur yazısında anlattım.

Evinize hırsız girdiyse olay yerini nasıl koruyacağınızı, şikâyeti ve çalınan malın takibini evime hırsız girdi ne yapmalıyım yazısında anlattım.

Yaşanmış Olaydan

Bir gün büroma orta yaşlı bir kadın geldi; oğlu için karakoldan telefon gelmişti. Genç, bir zincir marketten birkaç ürün alıp kasadan geçmeden çıkmıştı. Güvenlik görevlisi fark etmemiş, ama market kamera kaydını inceleyip ertesi gün şikayette bulunmuştu. Çocuk paniklemiş, aynı gün markete gidip ürünleri iade etmiş, hatta bedelini de ödemek istemişti. Buna rağmen kendisine ifade daveti gelmişti.

İlk yaptığım şey, iadenin belgelenmesi oldu. Marketten ürünlerin teslim alındığına dair yazı istedik, kasa kaydını çıkarttık, ödeme dekontunu dosyaya koyduk. İfadede gencin ürünleri geri verdiğini ve zararın tamamen karşılandığını, malın değerinin de düşük olduğunu ayrıca yazdırdık. Market uzlaşmayı kabul etmedi ve savcı kamu davası açtı; çünkü hırsızlık şikayete bağlı bir suç değil ve iade tek başına soruşturmayı bitirmiyor.

Mahkemede iki hukuki dayanağı birlikte ileri sürdük: malın değerinin azlığı ve etkin pişmanlık. Ürünlerin toplam bedeli gerçekten düşüktü ve iade dava açılmadan önce yapılmıştı. Mahkeme, değerin azlığını dikkate alarak cezada indirim yaptı, ardından sonuç ceza üzerinden hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verdi. Genç denetim süresini sorunsuz geçirdi ve dosya düşme kararıyla kapandı. Bu sonucun tek sebebi, ilk günden belge toplamış olmamızdı.