Hırsızlıkla Suçlanıyorum Ne Yapmalıyım? İlk 48 Saat

Size Yöneltilen Suçlama Tam Olarak Hangi Hırsızlık

İnsanlar bana geldiğinde çoğu zaman “hırsızlıktan şikayet edildim” diyor. Ama hırsızlığın basit hali ile nitelikli hali arasında yıllarla ölçülen bir fark var. Önce dosyanızdaki sevk maddesine bakmak lazım. İfade tutanağının üst kısmında ya da savcılık davetiyesinde “TCK 141” mi yazıyor, yoksa “TCK 142” mi, buna bakın.

Basit hırsızlık şudur:

TCK 141/1: (1) Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Nitelikli haller ise TCK 142’de sayılır. Kamu kurumunda, ibadethanede, otobüste ya da açıkta bırakılmış eşya hakkında işlenmişse 142/1 devreye girer. Uygulamada en sık karşıma çıkan bent ise şu:

TCK 142/2-h: Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında, İşlenmesi hâlinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun, bu fıkranın (b) bendinde belirtilen surette, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kimseye karşı işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte biri oranına kadar artırılır.

Bir eve, dükkana, kilitli araca girilerek yapılan hırsızlık buraya girer ve ceza aralığı bambaşkadır. Yankesicilik ya da özel beceriyle çekip alma da 142/2-b kapsamındadır. Ayrıca TCK 143/1’e göre suç gece vakti işlenmişse ceza yarı oranında artırılır. Yani aynı fiil, saat farkı yüzünden çok daha ağır bir sonuç doğurabilir.

Karakolda İfade Verirken Söyledikleriniz Dosyanın Yönünü Belirliyor

Ceza dosyalarında en çok zarar veren şey, telaşla verilmiş ilk ifadedir. İnsan kendini savunmak isterken kastını itiraf eder. “Alacağım vardı, o yüzden aldım” cümlesi bile başlı başına bir hukuki nitelendirme sorunu doğurur. Söyledikleriniz tutanağa geçer ve sonradan “ben öyle demek istememiştim” demeniz pek işe yaramaz.

Kanun size açıkça susma hakkı tanımış durumda:

CMK 147/1-e: Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanunî hakkı olduğu söylenir.

Susmak suçu kabul etmek değildir; aleyhinize yorumlanamaz. Aynı maddenin (c) bendine göre avukat seçme hakkınız olduğu ve avukatın ifadede yanınızda bulunabileceği size bildirilmek zorundadır. Paranız yoksa barodan ücretsiz avukat istersiniz. CMK 149/3’e göre avukatın ifade süresince yanınızda olma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz.

Pratikte tavsiyem şudur: dosyayı görmeden ayrıntılı beyanda bulunmayın. Kimlik sorularını cevaplayın, çünkü CMK 147/1-a gereği bu zorunlu. Sonra “avukatımla görüşmeden beyanda bulunmak istemiyorum” deyin ve savcılık aşamasına bırakın. Bu, suçlamayı kabul etmek anlamına gelmez.

Kamera Kaydı, Parmak İzi, Tanık: Delil Gerçekte Ne Kadar Güçlü

Şikayet tek başına mahkumiyet üretmez. Savcının kamu davası açması için yeterli şüphe, mahkemenin ceza vermesi içinse her türlü şüpheden uzak kesinlik gerekir. Bu yüzden dosyadaki delilin niteliğini tek tek incelemek gerekir.

Kamera kaydı çoğu zaman dosyanın belkemiğidir; ama görüntünün ne gösterdiği önemlidir. Bir ürünü rafdan alıp cebe koymak, hırsızlık kastını tek başına ispatlamaz. Kasaya doğru yürüyüp ödeme yapmadan çıkmak farklı bir tablo çizer. Görüntü bulanıksa, kayıt süresi kısaysa ya da olayın öncesi ve sonrası kayıtta yoksa bunları savunmada mutlaka dile getirmek lazım.

Parmak izi ve tanık beyanları da mutlak değildir. Bir eşya üzerinde parmak iziniz çıkması, onu çaldığınızı değil, ona dokunduğunuzu gösterir. Tanık beyanlarında ise mağdurla akrabalık, husumet ve olayı gerçekten görüp görmediği sorgulanmalıdır. CMK 147/1-f, lehinize olan delillerin toplanmasını isteme hakkınızı tanır. Bu hakkı kullanın: kredi kartı ekstresi, mesajlaşma kaydı, işyeri giriş çıkış kaydı gibi belgeleri kendiniz dosyaya sunun.

Gözaltına Alınır mısınız, Hangi Dosyalarda Tutuklama İstenir

Her hırsızlık şüphelisi gözaltına alınmaz. Basit hırsızlıkta, adresi belli ve sabıkasız bir kişi genellikle davetiyeyle çağrılır. Suçüstü hallerde ya da faili birden fazla kişi olan organize görünümlü olaylarda kolluk yakalama yapar.

Tutuklama ise istisnadır. CMK 100/1’e göre tutuklama için hem kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller hem de bir tutuklama nedeni gerekir. Tutuklama nedenleri sınırlı sayıda sayılmıştır:

CMK 100/2: (2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:

• a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.
• b) Şüpheli veya sanığın davranışları; 1. Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme, 2. Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma, Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.

Yani kaçma şüpheniz yoksa, delilleri karartma ihtimaliniz de yoksa tutuklama ölçüsüz kalır. Ayrıca CMK 100/4, hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama yasağı getirir; bu, kullanma hırsızlığı ya da alacağın tahsili amacıyla işlenen hallerde önem kazanır.

Tutuklama yerine sıklıkla adli kontrol (tutuklanmadan, imza atma veya yurt dışına çıkmama gibi yükümlülüklerle serbest kalma) uygulanır. CMK 109/3’te sayılan yükümlülükler arasında yurt dışına çıkamamak, belirlenen karakola düzenli imza vermek ve konutu terk etmemek vardır. Sorgu sırasında avukatınızın adli kontrol talebini gerekçelendirmesi, tutuklama kararının önüne geçebilir.

Malı Geri Vermek veya Bedelini Ödemek Cezanızdan Ne Kadarını Siliyor

Hırsızlık dosyalarında elinizdeki en güçlü hukuki araç etkin pişmanlıktır. Zararı gidermeniz halinde ceza ciddi oranda iner ve bu indirim mahkemenin takdirine bırakılmış bir lütuf değil, kanuni bir haktır. Zamanlaması ise indirimin miktarını doğrudan etkiler.

TCK 168/1: (1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs (…) suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

İddianame mahkemece kabul edildikten sonra, ama hüküm verilmeden önce ödeme yaparsanız TCK 168/2 uyarınca indirim oranı daha düşük olur. Bu yüzden ödemeyi geciktirmenin hiçbir faydası yok. Kısmen ödeme yapacaksanız TCK 168/4 gereği mağdurun rızası aranır; yani mağdur “kabul ediyorum” demezse kısmi ödeme indirim sağlamaz.

Ödemeyi elden yapmayın. Banka havalesiyle, açıklama kısmına dosya numarasını yazarak ödeyin ya da mahkeme veznesine depo edin. Elden verilen paranın sonradan ispatı çok zordur ve mağdur inkar ederse indirim hakkınızı kaybedersiniz.

Aile İçinden Bir Şikayet Varsa Dosya Bambaşka İlerler

Aile içi mal alma iddiaları sanıldığından çok daha sık. Kanun burada özel bir düzenleme yapmış ve yakınlık derecesine göre ya hiç ceza vermiyor ya da ciddi indirim öngörüyor.

TCK 167/1: (1) Yağma ve nitelikli yağma hariç, bu bölümde yer alan suçların;

• a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,
• b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlatlığın,
• c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin, Zararına olarak işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.

Yani ayrılık kararı bulunmayan eşiniz, anneniz, babanız, çocuğunuz ya da sizinle aynı evde yaşayan kardeşiniz şikayetçi olsa bile hakkınızda ceza verilmez. Bu bir indirim değil, tam cezasızlıktır. Savcının kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermesi gerekir.

İkinci grupta ise ceza yarı oranında iner. TCK 167/2, ayrılık kararı verilmiş eşleri, aynı konutta yaşamayan kardeşleri, aynı evde yaşayan amca, dayı, hala, teyze ve yeğeni bu kapsama alır. Burada dikkat edilecek nokta şu: bu hallerde suç şikayete bağlı hale gelir. Şikayetten vazgeçme dosyayı bitirir.

Değeri Çok Düşük Bir Şey İçin Yargılanıyorsanız

Bir paket peynir, bir şarj aleti, birkaç yüz liralık ürün için açılan dosyalar adliyelerin gündelik işi. Kanun bu durumu görmezden gelmiyor.

TCK 145/1: (1) Hırsızlık suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, suçun işleniş şekli ve özellikleri de göz önünde bulundurularak, ceza vermekten de vazgeçilebilir.

Bu hüküm iki ayrı imkan sunuyor: ya cezada indirim yapılır ya da hiç ceza verilmez. Mahkeme sadece rakama bakmaz; suçun işleniş şekline, sizin durumunuza, olayın koşullarına da bakar. İhtiyaçtan alınan gıda maddesi ile planlı biçimde alınan ucuz ama çok sayıda ürün aynı değerlendirilmez.

Bir başka hafifletici hal de kullanma hırsızlığıdır. Malı geçici olarak kullanıp sahibine geri vermek üzere aldıysanız, TCK 146/1 şikayet üzerine cezanın yarı oranına kadar indirilmesini öngörür. Ancak malı suç işlemek için kullandıysanız bu hükümden yararlanamazsınız. Benzer şekilde, ortak mülkiyetteki mal üzerinde veya bir alacağı tahsil amacıyla hareket ettiyseniz TCK 144/1 çok daha düşük bir ceza aralığı getirir.

Ceza Çıksa Bile Cezaevine Girmeme ve Sicilinizi Temiz Tutma İhtimaliniz

İnsanların asıl korkusu ceza almak değil, cezaevine girmek ve sicilinin lekelenmesi. Basit hırsızlık dosyalarında bu korkunun çoğu zaman karşılığı yoktur, çünkü kanun birden fazla çıkış kapısı bırakmış.

İlk kapı uzlaştırmadır. CMK 253/1-b’nin 6 numaralı alt bendinde hırsızlık suçu açıkça uzlaştırma kapsamına alınmıştır. Uzlaşma sağlanır ve edimi hemen yerine getirirseniz, CMK 253/19 uyarınca hakkınızda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Dava hiç açılmaz, mahkumiyet olmaz, sicilinize hırsızlık kaydı düşmez. Uzlaştırmacı size teklif getirdiğinde cevap için elinizde yedi gün vardır; sessiz kalırsanız reddetmiş sayılırsınız.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Uzlaşma olmazsa ikinci kapı devreye girer. CMK 231/5, hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise mahkemenin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (mahkumiyetin belli bir süre askıya alınması ve sicile işlenmemesi) karar verebileceğini düzenler. Koşulları CMK 231/6’da sayılmıştır: daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olmak, yeniden suç işlemeyeceğiniz kanaatinin oluşması ve zararın tamamen giderilmiş olması. Denetim süresini temiz geçirirseniz CMK 231/10 uyarınca dava düşer.

Erteleme ve seçenek yaptırımlar

Üçüncü kapı hapis cezasının ertelenmesidir. TCK 51/1-a’ya göre daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkum edilmemiş olmanız aranır. Ayrıca kısa süreli hapis cezası TCK 50/1-a uyarınca adli para cezasına ya da kamuya yararlı işte çalıştırmaya çevrilebilir. Zararın giderilmesi hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının şartıdır, ertelemenin de koşulu yapılabilir; o yüzden ödeme meselesini sürüncemede bırakmayın.

Malı siz almadınız ama çalıntı olduğunu bilerek satın aldıysanız ya da kabul ettiyseniz suç hırsızlık değil, suç eşyasının satın alınmasıdır (TCK 165). Bu ihtimali çalıntı mal aldım ne olur yazısında anlattım.

Yaşanmış Olaydan

Bir akşam telefonum çaldı, arayan kişi zar zor konuşuyordu. Marketten çıkarken kapıdaki alarm ötmüş, güvenlik görevlisi kolundan tutup içeri almış. Çantasında etiketi çıkarılmamış bir ürün varmış; kendisi kasada diğer ürünleri okuttuğunu, bunu unuttuğunu söylemiş ama market müdürü tutanak tutturup polis çağırmış. Karakola götürülmüş ve hırsızlık şüphelisi sıfatıyla ifadeye alınmak üzere bekletiliyordu.

Karakola gittiğimde ilk işim tutanağı ve kamera kaydının varlığını sormak oldu. Müvekkilime, ben görüntüyü izlemeden ayrıntılı beyanda bulunmamasını söyledim; kimlik bilgilerini verdi, gerisi için savunma hakkını savcılığa bıraktık. Görüntüde ürünün cebe değil, açık alışveriş poşetine konulduğu, kişinin kasada uzun süre beklediği ve kaçma davranışı sergilemediği görülüyordu. Bunları soruşturmaya yazılı dilekçeyle sunduk. Aynı gün ürün bedelini market hesabına havale ettirdim, dekontun açıklamasına olay tarihini yazdırdım.

Dosya uzlaştırma bürosuna gitti. Market temsilcisi zarar giderildiği için uzlaşmayı kabul etti ve savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. Müvekkil hiç mahkeme kapısı görmedi, adli siciline hırsızlık kaydı düşmedi. Bu dosyada belirleyici olan iki şey vardı: ilk ifadede kastı doğrulayacak bir cümle kurulmamış olması ve zararın gecikmeden, belgelenebilir biçimde giderilmesi.