TCK 220 Örgüt Kurma ve Üyelik Cezası: Kaç Yıl, HAGB, Etkin Pişmanlık

TCK 220 madde metni (güncel)

Değişiklik geçmişi

TCK 220’nin cezaları 2005’ten bu yana iki kez yükseldi: önce 7242 sayılı Kanunla 2020’de, sonra 7571 sayılı Kanunla 25 Aralık 2025’te. Suç tarihiniz hangi döneme düşüyorsa o dönemin aralığı ile bugünkü aralık karşılaştırılır ve TCK 7/2 gereği lehe olan uygulanır.

Örgüt üyeliği kesintisiz (mütemadi) bir suçtur; üyelik bir gün başlar ve örgütten ayrılma, yakalanma ya da iddianame ile sona erer. Bu yüzden 2025 öncesinde başlayıp 25 Aralık 2025’ten sonra da süren bir üyelikte yeni ve daha ağır aralık gündeme gelebilir. İddianamedeki suç tarihini, özellikle “halen devam etmektedir” gibi genel ifadeleri mutlaka somut delille tartışın.

Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama

TCK 220, kamu barışına karşı suçlar arasında yer alır. Kanun burada henüz hiçbir amaç suç işlenmemiş olsa bile suç işlemek için örgütlenmeyi tek başına cezalandırır; amaç suç işlenirse onun cezası da ayrıca verilir.

1. fıkra: örgüt kurmak ve yönetmek

Örgüt kurmak, en az üç kişiyi belirsiz sayıda suç işlemek amacıyla bir hiyerarşi altında bir araya getirmektir. Yönetmek ise örgüte talimat vermek, işleri dağıtmak, kazancı paylaştırmak ve örgütün hedeflerini belirlemektir. Kanun bir şart daha koyar: örgüt, yapısı, üye sayısı ve araç gereci bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olmalıdır. Kâğıt üzerinde kalan, bir eylem planı ya da imkânı olmayan bir birliktelik bu fıkraya girmez.

Uygulamada en çok karıştırılan nokta, birlikte suç işlemekle örgüt arasındaki farktır. Belli bir hırsızlık için bir kez anlaşan üç kişi örgüt değil, o suçun ortak failleridir. Örgütte ise belirli bir süreye yayılan, tek bir suça bağlı olmayan ve emir veren ile emir alan ilişkisini gösteren bir yapı aranır.

2. fıkra: örgüte üye olmak

Üye, örgütün amacını bilip benimseyen, hiyerarşisine giren ve verilen görevleri yerine getirmeye hazır olan kişidir. Üyelik için örgüt adına bir suç işlemek şart değildir; ama örgüte maddi ya da manevi somut bir katkı ve bir süreye yayılan faaliyet gösterilmelidir. Aynı mesajlaşma grubunda olmak, şüphelilerle akraba olmak ya da onlarla ticaret yapmak tek başına üyelik değildir. Kavramın ayrıntısı için suç örgütü maddesine bakabilirsiniz.

3. fıkra: silahlı örgüt

Örgüt silahlıysa kurucu, yönetici ve üyenin cezası yarı oranında artırılır. 7571 sayılı Kanundan önce bu artırım dörtte birden yarıya kadar takdire bağlıydı; bugün sabit olarak yarıdır. Silahlı örgüt sayılmak için her üyenin silah taşıması gerekmez; örgütün gerektiğinde silahlara ulaşıp onları kullanma imkânı yeterlidir. Bu fıkra ayrıca usulde sonuç doğurur: CMK 135/8 iletişimin dinlenmesine örgüt suçu bakımından yalnız silahlı örgüt (220/3) için izin verir.

4. fıkra: örgütün işlediği suçlar ayrıca cezalandırılır

Örgüt faaliyeti içinde dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti, yağma ya da rüşvet işlendiyse, bu suçların cezası örgüt cezasına eklenir. Üstelik bazı suçlarda örgüt faaliyeti ayrıca ağırlatıcı nedendir: TCK 158/3’te nitelikli dolandırıcılık ve TCK 188/5’te uyuşturucu ticareti örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza bir kat artırılır. Örgüt suçundan beraat edilirse bu artırımın dayanağı da ortadan kalkar.

5. fıkra: yöneticinin sorumluluğu ve çocukların kullanılması

Örgüt yöneticisi, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan, o suça bizzat katılmamış olsa bile fail olarak sorumlu tutulur. Bu ağır bir sorumluluktur; bu yüzden hem kişinin gerçekten yönetici olduğu hem de o suçların örgüt faaliyeti içinde işlendiği somut olarak gösterilmelidir. 7571 sayılı Kanunla eklenen ilk cümleye göre örgütün suçlarında çocuklar araç olarak kullanılırsa yöneticinin cezası yarısından bir katına kadar artırılır.

6. fıkra: iptal edildi

Örgüte üye olmadan örgüt adına suç işleyen kişiyi ayrıca cezalandıran altıncı fıkra Anayasa Mahkemesince iptal edildi ve iptal 9 Temmuz 2025’te yürürlüğe girdi. Bugün böyle bir kişi yalnız işlediği suçtan, şartları varsa örgüte yardımdan sorumlu tutulur. Süreci ve derdest dosyalara etkisini örgüt adına suç işleme cezası yazısında anlattım.

7. fıkra: örgüte bilerek ve isteyerek yardım

Örgütün emir zincirine girmeden ona araç, ev, para ya da bilgi sağlayan kişi yardım eden konumundadır. Kanun bu kişiyi üye gibi cezalandırır, ama yardımın niteliğine göre cezayı üçte birine kadar indirme imkânı verir. Kilit ifade “bilerek ve isteyerek”tir: dairesinin bir örgüt tarafından kullanıldığını bilmeyen ev sahibi ya da sıradan ticari ilişki içindeki esnaf bu suçu işlemez.

8. fıkra: örgüt propagandası

Her propaganda suç değildir. Fıkra, örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösteren, öven ya da bunlara başvurmayı teşvik eden propagandayı cezalandırır. Ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir; basın ve yayın yoluyla işlenirse yarı oranında artırılır. Terör örgütleri için ayrı ve daha ağır düzenleme Terörle Mücadele Kanununda yer alır.

Ceza tablosu

TCK 220’de hapis cezası kurucu ve yönetici için 5-10 yıl, üye için 2-5 yıldır; silahlı örgütte bu sınırlar yarı oranında yükselir ve hiçbir hâlde adli para cezası öngörülmez.

Örnek hesap: silahsız suç örgütüne üyelik

Sabıkası olmayan bir kişi, sahte faturayla vergi kaybına yol açan silahsız bir gruba üye olmakla suçlanıyor ve mahkeme üyeliği sabit görüyor. Hâkim temel cezayı alt sınırdan 2 yıl olarak belirliyor. Nitelikli hâl yoksa TCK 61 sırasının sonunda yalnız takdiri indirim kalır: TCK 62 ile altıda bir indirilince sonuç ceza 1 yıl 8 ay olur. Bu ceza CMK 231/5 ve TCK 51/1’deki 2 yıl eşiğinin altında olduğundan diğer şartlar varsa hükmün açıklanması geri bırakılabilir ya da ceza ertelenebilir. 1 yılı aştığı için adli para cezasına çevrilemez.

Aynı kişi silahlı bir örgütün üyesi sayılırsa hesap değişir: 2 yıllık temel ceza 220/3 ile yarı oranında artırılıp 3 yıla çıkar, takdiri indirimle 2 yıl 6 ayda kalır ve HAGB ile erteleme kapanır. Hiyerarşiye girmeden yalnız araç sağladığı kabul edilen kişide ise 2 yıllık ceza 220/7 ile üçte bir indirilince 1 yıl 4 aya, takdiri indirimle 1 yıl 1 ay 10 güne iner. Örgüt dosyalarında koşullu salıverilme oranları farklı olabilir; ne kadar yatılacağını koşullu salıverilme kurallarına göre ayrıca hesaplamak gerekir.

Uygulamada en çok sorulanlar

TCK 220 dosyalarında sonucu çoğu zaman örgütün gerçekten var olup olmadığı, kişinin bu yapıdaki yeri, delillerin niteliği ve kanun yolları belirler.

Üç kişi birlikte suç işleyince örgüt olur mu?

Hayır, kişi sayısı tek başına yetmez. Yargıtay, örgütün varlığı için en az üç kişinin yanında gevşek de olsa hiyerarşik bir ilişki, suç işleme amacı etrafında fiili bir birleşme, devamlılık ve amaç suçlara elverişli üye, araç ve gereç arıyor. Aynı kararda, uzun süre iş bölümüyle silahlı eylemler yapan grubun kurucu ve yöneticileri ile bir kısım üyeleri için verilen beraat kararları bu ölçütler uygulanarak bozuldu, üyeliği somut delille gösterilemeyen sekiz sanığın beraati ise onandı; yani ölçüt hem savunmanın hem iddianın elindedir. Kanun bazı suçlarda “üç veya daha fazla kişiyle birlikte işleme” hâlini ayrıca ağırlatıcı neden sayar; bu, örgüt faaliyetinden farklı ve daha hafif bir artırımdır.

Telefon kayıtları ve HTS örgüt için yeterli mi?

Tek başına çoğu zaman yeterli değildir. HTS kaydı kimin kimi aradığını gösterir, konuşmanın içeriğini ve aradaki hiyerarşiyi göstermez. Yargıtay, sanıklar arasındaki hiyerarşik bağı ve örgüt içindeki konumu gösteren deliller tartışılmadan, içeriği tam anlaşılamayan iletişim tespiti kayıtlarına dayanılarak kurucu ve yöneticilik kabul edilemeyeceğini belirtti. İletişimin dinlenmesi ise yalnız katalogdaki suçlarda mümkündür; şartlarını CMK 135 sayfasında açıkladım.

Örgütten beraat edersem diğer suçların cezası düşer mi?

Diğer suçlar kendi delillerine göre yargılanmaya devam eder, ama örgüte bağlı artırımlar düşer. Uyuşturucu ticareti dosyasında örgüt suçundan beraat eden sanıklar için Yargıtay, örgüt suçundan beraat kararı verildiği için TCK 188/5’teki örgüt artırımının uygulanma koşullarının oluşmadığını belirterek hükmü bozdu. Aynı mantık nitelikli dolandırıcılıktaki bir kat artırım için de geçerlidir; ayrıntısı nitelikli dolandırıcılık cezası yazısındadır.

Örgüt suçunda tutuklanır mıyım?

Örgüt kurma ve yönetme, CMK 100/3’teki katalog suçlardandır; kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. Üyelik (220/2), yardım (220/7) ve propaganda (220/8) bu listenin dışında bırakılmıştır; bu kişiler için kaçma ya da delil karartma şüphesinin somut olarak gösterilmesi gerekir. Tutuklamanın genel şartları CMK 100 sayfasındadır.

Örgütten ayrılırsam ya da bilgi verirsem ceza alır mıyım?

TCK 221’e göre örgütün hiçbir suçuna katılmadan gönüllü olarak ayrıldığını ilgili makamlara bildiren üye ceza almaz. Teslim olup örgütün yapısı ve suçları hakkında bilgi veren kişi de örgüt suçundan ceza almaz; bilgiyi yakalandıktan sonra verirse cezası üçte birden dörtte üçe kadar indirilir. Bu hüküm yalnız örgüt suçunun cezasını kaldırır, örgüt içinde işlenen dolandırıcılık ya da uyuşturucu suçlarının cezasını kaldırmaz. Şartlarını örgüt üyeliğinde etkin pişmanlık yazısında anlattım.

HAGB verilirse karar Yargıtay’a gider mi?

Kural olarak hayır. HAGB kararına karşı yol istinaftır; bölge adliye mahkemesinin 5 yıl veya daha az hapse ilişkin esastan red kararı CMK 286/2-a gereği temyiz edilemez. Örgüte üyelik suçunda istinafta esastan reddedilen bir karara karşı yapılan temyizde Yargıtay, 231/12 ve 286/2-a hükümleri karşısında temyiz isteminin reddine karar verdi. Bu yüzden itirazlarınızı istinaf dilekçesinde eksiksiz yazmanız gerekir; HAGB’nin kendisi için hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazısına bakabilirsiniz.

Örgütün dolandırdığı kişi örgüt davasına katılabilir mi?

Örgüt suçunun mağduru kamudur; örgütün dolandırdığı ya da zarar verdiği kişi bu suçtan doğrudan zarar görmüş sayılmaz. Nüfuz vaadiyle dolandırıcılık iddiasının da bulunduğu bir dosyada Yargıtay, örgüt kurma, yönetme, üyelik ve yardım hükümlerine yönelik katılan vekillerinin temyiz istemlerini, bu suçlardan doğrudan zarar görmedikleri için reddetti. Mağdur kendi dolandırıcılık iddiasında katılan olur ve o hükmü temyiz edebilir.

İlgili maddeler

TCK 220 dosyalarında suç vasfını, cezayı ve usulü aşağıdaki maddeler birlikte belirler.

• TCK 221: Örgütten ayrılan, örgütü dağıtan ya da teslim olup bilgi veren kişiler için etkin pişmanlığı düzenler.
• TCK 314: Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar için kurulan silahlı örgütü düzenler; 220’nin diğer hükümleri bu suçta da uygulanır.
• TCK 158: Nitelikli dolandırıcılığın örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesini bir kat artırım sebebi sayar.
• TCK 188: Uyuşturucu ticaretinin örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesinde cezayı bir kat artırır.
• TCK 62: Takdiri indirimi düzenler; üyelikte 2 yıllık cezayı 1 yıl 8 aya indiren hükümdür.
• CMK 231: 2 yıl veya daha az hapiste hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını düzenler.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 23.09.2025 tarihli, 2024/5564 E., 2025/6324 K.

Birkaç yıla yayılan bir dizi silahlı tehdit, öldürme ve öldürmeye teşebbüs olayında bölge adliye mahkemesi, bozma üzerine yaptığı yargılamada sanıkları örgüt kurma, yönetme ve üyelik suçlarından beraat ettirmişti. Yargıtay, örgütün varlığı için aranan ölçütleri sayıp grubun iş bölümü, ast-üst ilişkisi ve sorgusuz yerine getirilen talimatlarla 220. maddedeki suç örgütünü oluşturduğunu kabul etti; silahlı örgüt için her üyenin silah sahibi olmasının gerekmediğini de belirterek kurucu ve yöneticiler ile dört sanık hakkındaki beraat hükümlerini bozdu. Üyeliği kuşkuyu aşan delille ispatlanamayan diğer sekiz sanığın beraatini ise onadı.

… 5237 sayılı Kanun’un 220. maddesinde düzenlenen suçun işlendiğinin ve örgütün varlığının kabul edilebilmesi için, örgütün üye sayısının en az üç kişi olması, üyeler arasında soyut bir birleşme değil gevşek de olsa hiyerarşik bir ilişkinin bulunması, suç işlenmese bile suç işlemek amacı etrafında fiili bir birleşmenin olması, bu birlikteliğin niteliği itibariyle devamlılık göstermesi ve örgütün amaçlanan suçları işlemeye elverişli üye, araç ve gerece sahip olması gereklidir. …

… Örgütün, silahlı örgüt vasfını kazanması için mensuplarının silah sahibi olmaları gerekmez. Silahlar üzerinde gerektiğinde tasarruf imkânının olması gerekli ve yeterlidir. …

↑ Metne dön

Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 13.05.2025 tarihli, 2023/20532 E., 2025/5214 K.

Sanık, yağma suçlarıyla bağlantılı bir dosyada örgüt kurucusu ve yöneticisi olarak mahkûm edilmişti. Yargıtay, sanığın diğerleriyle hangi hiyerarşik bağla birleştiğini gösteren deliller tartışılmadan, içeriği tam anlaşılamayan iletişim tespiti kayıtlarına dayanılarak kurucu ve yöneticilik kabul edilemeyeceğini belirterek hükmü bozdu. Aynı kararda, 220/5 uyarınca yöneticiye yüklenen yağma suçları için diğer sanıklar hakkında kurulmuş bir hüküm bulunmadığı da ayrı bozma sebebi yapıldı.

… Sanığın olay tarihinde diğer sanıklarla örgütün teşekkül amacına uygun olarak bir araya gelip gelmediği hususu, diğer sanıklarla aralarındaki sıkı veya gevşek hiyerarşik bağın ne suretle olduğu, amaç suç veya suçları işlemek için bir örgütlenme içinde olduklarını ve konumunu gösteren delillerin nelerden ibaret olduğu karar yerinde açıklanıp tartışılmadan, yalnızca tam olarak içeriği anlaşılamayan telekomünikasyon yolu ile iletişimin tespiti kayıtlarına dayanılarak yetersiz gerekçeyle sanığın örgüt kurucusu ve yöneticiliğini kabulle cezalandırılması, …

↑ Metne dön

Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 23.01.2024 tarihli, 2023/13987 E., 2024/714 K.

Uyuşturucu ticareti dosyasında sanıklar örgüt kurma ve üyelik suçlarından beraat etmiş, ama uyuşturucu cezalarında TCK 188/5’teki örgüt artırımı yapılmıştı. Yargıtay, örgüt suçundan beraat kararı verildiği için bu artırımın koşullarının oluşmadığını, üç kişiyle birlikte işleme artırımının ise suç tarihinde yürürlükte olmadığını belirtti; müsadere hükmündeki eksikliği, bir kısım sanıkta 188/4 artırımının yerinde olmadığını ve bir sanığın eyleminin kullanmak için bulundurma olduğunu da ekleyerek hükümleri oy birliğiyle bozdu.

… Sanıklar hakkında 5237 sayılı Kanun’un 220 nci maddesinde öngörülen suç işlemek için örgüt kurma ve üye olma suçundan beraat kararı verildiğinden buna bağlı olarak suç tarihi itibarıyla yürürlükte olan 5237 sayılı Kanun’un 188 inci maddesinin beşinci fıkrasının uygulanma koşullarının oluşmadığı, eylemin üç veya daha fazla kişi ile birlikte işlenmesi durumunda cezanın yarı oranında artırılacağını öngören ve 28.06.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Yasa ile değişik halinin ise suç tarihi itibarıyla yürürlükte olmadığından uygulanma imkanı bulunmadığı halde, sanıkların cezalarında 5237 sayılı Kanun’un 188 inci maddesinin beşinci fıkrası gereğince artırım yapılması, …

↑ Metne dön

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 02.07.2026 tarihli, 2025/8870 E., 2026/12497 K.

Suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçundan verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusu bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmiş, sanık müdafii bu kararı temyiz etmişti. Yargıtay, HAGB kararlarına karşı yolun istinaf olduğunu ve 5 yıl veya daha az hapse ilişkin esastan red kararlarının temyiz edilemeyeceğini belirterek temyiz istemini reddetti.

… 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231/12. maddesinde yer verilen “272 nci maddenin üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi tarafından verilen kararlar hakkında 286 ncı madde hükümleri uygulanır…” şeklindeki ve 286/2-a maddesinde yer alan “İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları”nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenlemeler ile incelemeye konu suçun aynı Kanun’un 286/3. maddesi kapsamında da bulunmadığı dikkate alındığında, sanık müdafiinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun’un 298/1. maddesi uyarınca, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE, …

↑ Metne dön

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 23.12.2025 tarihli, 2021/35370 E., 2025/16446 K.

Kamu görevlileri nezdinde nüfuzu olduğu vaadiyle dolandırıcılık iddiasının da bulunduğu bir örgüt dosyasında, dolandırıldığını söyleyen katılanlar örgüt suçlarından verilen hükümleri de temyiz etmişti. Yargıtay, katılanların örgüt kurma, yönetme, üyelik ve yardım suçlarından doğrudan zarar görmediğini ve bu hükümleri temyiz hakları bulunmadığını belirterek bu temyiz istemlerini reddetti; dolandırıcılık hükümlerini ise ayrıca inceledi.

… sanıklar hakkında suç örgütü kurma, yönetme, üye olma ve suç örgütüne bilerek ve isteyerek yardımda bulunmak suçlarından kurulan hükümlere yönelik katılanlar vekillerinin temyiz hakkının bulunmadığı tespit edilmekle, …

… Sanıklara yüklenen suçlardan doğrudan zarar görmeyen ve katılma hakkı bulunmayan katılanlar …, …, …, … adına vekilleri tarafından yapılan temyiz istemlerinin …

↑ Metne dön