Zamanaşımının kesilmesi

Her suç için kanun, devletin davayı sonuçlandırabileceği bir süre belirler; bu süre dolarsa dava düşer. Bu süreye dava zamanaşımı denir. Ancak süre, soruşturma ve yargılamadaki bazı önemli işlemlerle kesilir ve kesildiği günden itibaren baştan saymaya başlar. Böylece zamanaşımı uzar, ama sınırsız biçimde değil.

Kanundaki yeri

TCK 67/2 kesme sebeplerini dört başlıkta sayar: şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması ya da sorguya çekilmesi, tutuklama kararı verilmesi, iddianame düzenlenmesi ve sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi. Birden fazla kesme sebebi varsa süre sonuncusundan itibaren yeniden işler (67/3). Kesilmelere rağmen süre, o suç için kanunda öngörülenin en fazla yarısı kadar uzayabilir (67/4). Aynı maddenin ilk fıkrası ise zamanaşımının durmasını düzenler: soruşturma izni alınması, başka bir merciin bir meseleyi çözmesi ya da kaçak hakkındaki kararın kaldırılması beklenirken süre işlemez.

Uygulamada ne anlama gelir

Eski bir dosyada zamanaşımı hesabı yapılırken ilk bakılacak şey suç tarihi ve son kesme işleminin tarihidir. Kolluktaki ifade kesme sebebi sayılmaz; kanun savcı önündeki ifadeyi veya hâkim önündeki sorguyu arar. Örneğin üst sınırı 5 yıl hapis olan bir suçta asıl süre 8 yıldır; kesilmelerle en fazla 12 yıla çıkabilir ve bu uzamış süre suç tarihinden itibaren hesaplanır. Bu sınır dolduğunda, dosyada ne kadar işlem yapılmış olursa olsun dava düşer. Suçlara göre sürelerin dökümü için ceza davasında zamanaşımı yazısına, dosyaların fiilen ne kadar sürdüğü için soruşturmanın süresi yazısına bakabilirsiniz.

Örnek

2015’te işlendiği iddia edilen ve üst sınırı 2 yıl hapis olan bir suçta asıl zamanaşımı 8 yıldır. Şüphelinin ifadesi 2016’da savcılıkta alınır, iddianame 2019’da düzenlenir; süre her seferinde yeniden başlar. Yargılama bozma ve yeniden yargılamalarla uzar. 2027’de suç tarihinden itibaren 12 yıl dolduğunda, araya yeni bir kesme işlemi girmiş olsa bile mahkeme davanın düşmesine karar vermek zorundadır.

Sık karıştırılan

Kesilme dava zamanaşımı içindir. Kesinleşmiş bir cezanın infaz edilebileceği süreyi anlatan ceza zamanaşımı ayrı kurallara tabidir; dava kesinleştikten sonra artık o hesap yapılır.