Özel ceza kanunu
Bazı suçlar Türk Ceza Kanununda değil, kendi alanını düzenleyen kanunlarda yer alır: ruhsatsız silah 6136 sayılı Kanunda, gümrük kaçakçılığı 5607 sayılı Kanunda, sahte fatura Vergi Usul Kanununun 359. maddesinde, yasa dışı bahis 7258 sayılı Kanunda düzenlenir. Tutanakta veya iddianamede “6136’ya muhalefet” gibi bir ifade görüyorsanız dosyanız bir özel ceza kanunundan açılmıştır.
Ayrıntılı rehber: silah, kaçakçılık, vergi ve imar alanındaki özel ceza kanunları
Bilmeniz gerekenler
- TCK’nın genel hükümleri özel ceza kanunlarındaki suçlara da uygulanır (TCK m. 5/1): indirimler, erteleme, zamanaşımı, teşebbüs ve iştirak kuralları burada da geçerlidir.
- CMK’daki usul kurumları da şartları varsa uygulanır; HAGB, seri muhakeme ve adli kontrol bunlara örnektir.
- Özel kanun kendine özgü bir kural koymuşsa, örneğin ayrı bir etkin pişmanlık veya müsadere hükmü, o kural önce uygulanır.
- Aynı özel kanunda hem suç hem kabahat bulunabilir. Bahiste oynayan ile oynatan arasındaki fark buna örnektir: yasa dışı bahis oynatmanın cezası.
Sık karıştırılan
Özel ceza kanunu ile ceza içeren kanun yakın kavramlardır. Özel ceza kanunu esas olarak suç ve ceza düzenler; ceza içeren kanunun asıl konusu vergi, bankacılık veya imar gibi başka bir alandır, ama içinde ceza hükümleri de bulunur. TCK 5 her ikisini aynı kurala bağlar.
Sık sorulan sorular
Özel ceza kanunu ile Türk Ceza Kanunu arasındaki fark nedir?
TCK genel kanundur; hem cezalandırmanın genel kurallarını hem de suçların çoğunu içerir. Özel ceza kanunu belirli bir alandaki suçları tanımlar, cezanın hesaplanması ve indirimler gibi konularda ise TCK’ya dayanır.
Özel ceza kanunundan alınan ceza adli sicile işlenir mi?
Evet. Mahkûmiyet hangi kanundan verilmiş olursa olsun kesinleşince adli sicile işlenir; idari para cezası ise işlenmez.
Özel ceza kanunundaki suçlarda HAGB verilebilir mi?
Evet, şartları varsa verilebilir. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa ve CMK 231/6’daki şartlar sağlanıyorsa mahkeme HAGB kararı verebilir.
Özel ceza kanunu suçlarında uzlaştırma yapılır mı?
Kural olarak hayır. Şikâyete bağlı olanlar dışında başka kanunlardaki suçlarda uzlaştırma yapılabilmesi için o kanunda açık bir hüküm bulunması gerekir (CMK m. 253/2).
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.