Mükerrirlere özgü infaz rejimi
Önceki bir mahkûmiyeti kesinleştikten sonra yeniden suç işleyen kişiye mükerrir denir. Kanun bu kişiye daha ağır bir ceza vermek yerine, cezanın çekilme şeklini ağırlaştırır: Cezaevinde daha uzun kalınır ve tahliyeden sonra da bir süre denetim altında yaşanır. Rejimin uygulanması için mahkûmiyet kararında bunun açıkça belirtilmesi gerekir (TCK m. 58/7).
Kanundaki yeri
Temel hüküm TCK 58/6’dadır: Tekerrür hâlinde verilen ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir ve infazdan sonra denetimli serbestlik uygulanır. Ayrıntı 5275 sayılı Kanun’un 108. maddesindedir. Buna göre süreli hapiste koşullu salıverilme için cezanın üçte ikisinin iyi hâlle çekilmesi gerekir; müebbette bu süre 33, ağırlaştırılmış müebbette 39 yıldır. İkinci defa tekerrürde oran dörtte üçe çıkar. Aynı rejim itiyadi suçlu, suçu meslek edinen ve örgüt mensubu hakkında da uygulanır (TCK m. 58/9).
Uygulamada ne anlama gelir
Rejim iki noktada sınırlanmıştır. Tekerrür yüzünden koşullu salıverilme süresine eklenecek kısım, tekerrüre esas alınan önceki cezaların en ağırını geçemez; bu sınır ikinci tekerrürde uygulanmaz (5275 s. K. m. 108/2). Ayrıca kanunun zaten üçte ikiden yüksek oran öngördüğü suçlarda o oran geçerli olur. Ceza bittikten sonra infaz hâkimi en az bir yıllık denetim süresi belirler ve bunu beş yıla kadar uzatabilir; bu dönemde yükümlülüklere aykırı davranan kişiye 15 günden 3 aya kadar disiplin hapsi verilebilir. İkinci defa mükerrir olanlar, kısa cezalarda doğrudan açık cezaevine alınma imkânından da yararlanamaz (5275 s. K. m. 14). Kesin hesap suç tarihine ve geçici maddelere göre değişebileceği için infaz hesaplama rehberindeki adımlarla kontrol edilmelidir.
Örnek
Daha önce 10 ay hapis cezası kesinleşen bir kişi, bu cezayı çektikten bir yıl sonra yeni bir suçtan 6 yıl hapis cezası alır ve hükümde mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanacağı yazılır. Normalde 6 yılın yarısı olan 3 yılda koşullu salıverilecek olan kişi için üçte iki oranı 4 yıl eder. Ancak eklenen 1 yıl, önceki 10 aylık cezayı geçemeyeceğinden koşullu salıverilme süresi 3 yıl 10 ay olarak hesaplanır.
Sık karıştırılan
Tekerrür, kişinin mükerrir sayılmasını sağlayan ceza hukuku kurumudur ve TCK 58’de düzenlenir; mükerrirlere özgü infaz rejimi ise bunun cezaevindeki sonucudur. Kimin mükerrir sayıldığını ve sürelerin nasıl işlediğini mükerrir ne demek yazısında bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tekerrür ile mükerrirlere özgü infaz rejimi arasındaki fark nedir?
Tekerrür, önceki kesin mahkûmiyetten sonra yeni suç işlenmesi hâlidir ve hükümde tespit edilir; mükerrirlere özgü infaz rejimi ise bu tespitin cezaevinde ve tahliye sonrasında yarattığı sonuçların bütünüdür. Tekerrür sebep, rejim sonuçtur.
Mükerrir olan kişi cezasının tamamını mı yatar?
Hayır. Mükerrir de koşullu salıverilmeden yararlanır; yalnız süreli hapiste yarı yerine üçte iki, ikinci tekerrürde dörtte üç oranında çekmesi gerekir. Detaylı oranlar için koşullu salıverilme rehberine bakabilirsiniz.
Kararda yazmıyorsa bu rejim uygulanır mı?
Kanun, rejimin mahkûmiyet kararında belirtilmesini şart koşar (TCK m. 58/7). Kararda yer almayan bir tekerrür hükmünün infaz aşamasında sonradan eklenip eklenemeyeceği somut dosyaya göre değerlendirilmelidir; infaz hesabında böyle bir sorun görürseniz bir avukata danışın.
18 yaşından önce işlenen suç tekerrüre esas olur mu?
Hayır. Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişinin suçları için tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK m. 58/5).
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.