Meşru müdafaa

Meşru müdafaada savunma amacıyla yapılan fiil cezalandırılmaz. Bunun için saldırının haksız ve o an var olması ya da tekrarının muhakkak olması, savunmanın zorunlu ve saldırıyla orantılı olması gerekir. Saldırı sona erdikten sonra vurulan “intikam” darbesi meşru müdafaa sayılmaz.

Ayrıntılı rehber: meşru müdafaanın şartlarını tek tek

Bilmeniz gerekenler

• Kovuşturma aşamasında meşru müdafaa kabul edilirse hukuka uygunluk nedeni bulunduğu için beraat kararı verilir (CMK m. 223/2-d).
• Korunan hak sizin olabileceği gibi bir başkasının da olabilir; yalnız can değil, vücut bütünlüğü ya da mal gibi haklar da korunabilir.
• Savunmada sınır mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaşla aşılmışsa yine ceza verilmez (TCK m. 27/2) ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı kurulur (CMK m. 223/3-c).
• Sınır başka nedenle kastsız aşılmışsa ve fiilin taksirli hâli cezalandırılıyorsa, taksirli suçun cezası altıda birden üçte bire kadar indirilerek uygulanır (TCK m. 27/1).
• Kavgayı kimin başlattığı önemlidir ama tek başına belirleyici değildir; bu soru kavgada ilk vuranın kim olduğunun cezaya etkisini anlatan yazıda ele alınıyor.

Sık karıştırılan

Meşru müdafaa, haksız tahrik (TCK m. 29) ile karıştırılır. Haksız tahrikte kişi kendisini savunmaz; uğradığı haksızlığın yarattığı öfkeyle suç işler. Bu durumda ceza verilir, yalnız indirilir. Meşru müdafaada ise ceza hiç verilmez.

Sık sorulan sorular

Meşru müdafaa ile haksız tahrik arasındaki fark nedir?

Meşru müdafaada ceza hiç verilmez, haksız tahrikte ise ceza verilir ama indirilir. Meşru müdafaada kişi süren bir saldırıyı defeder; haksız tahrikte ise uğradığı haksızlığın yarattığı öfkeyle suç işler (TCK m. 29). Ayrıntı haksız tahrik maddesinde.

Meşru müdafaa ile zorunluluk hâli aynı şey mi?

Hayır. Meşru müdafaada haksız bir saldırıyı yapan kişiye karşı kendinizi savunursunuz; zorunluluk hâlinde ise bilerek neden olmadığınız ve başka türlü kurtulamayacağınız ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak için hareket edersiniz ve ortada bir saldırgan olması gerekmez (TCK m. 25/2). İkisinde de orantılılık şartıyla ceza verilmez.

Meşru müdafaa kabul edilirse ne karar verilir?

Kovuşturma aşamasında hukuka uygunluk nedeni bulunduğu için beraat kararı verilir (CMK m. 223/2-d). Durum soruşturmada açıkça ortaya çıkarsa savcı dava açmadan kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir.

Evime giren hırsıza karşı her şeyi yapabilir miyim?

Hayır. Konutunuzu ve malınızı da savunabilirsiniz, ancak savunmanın o anki saldırıyı defetmeye yönelik ve saldırıyla orantılı olması gerekir. Kaçan ya da etkisiz hâle gelmiş kişiye zarar vermek meşru müdafaa sayılmaz; sınırın korku veya telaşla aşılıp aşılmadığı ise olayın koşullarına göre değerlendirilir (TCK m. 27/2).