Malen sorumlu

Ceza davasında genellikle sanık, savcı, mağdur ve katılan konuşulur. Ama bazen suçla ilgisi olmayan birinin malı da hükümden etkilenir: Suçta kullanıldığı ileri sürülen aracın sahibi ya da yararına suç işlendiği iddia edilen şirket gibi. Kanun bu kişilere malen sorumlu der ve onlara davaya katılarak haklarını savunma imkânı tanır.

Kanundaki yeri

CMK 2/1-i, malen sorumluyu yargılama konusu işin hükme bağlanması ve hükmün kesinleşmesinden sonra maddi ve mali sorumluluk taşıyarak hükmün sonuçlarından etkilenecek ya da bunlara katlanacak kişi olarak tanımlar. Malen sorumlu, mağdur ve suçtan zarar görenle birlikte, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir (CMK 237/1). Ceza muhakemesinde onu temsil eden avukata kanun müdafi değil, vekil der (CMK 2/1-d).

Uygulamada ne anlama gelir

Bu sıfat en çok müsadere tartışmalarında önem kazanır. Ceza mahkemesi kasıtlı bir suçta kullanılan eşyanın müsaderesine karar verebilir, ancak eşya iyi niyetli üçüncü kişiye aitse müsadere edilemez (TCK 54/1). Özel hukuk tüzel kişileri yararına işlenen suçlarda müsadere hükümleri şirkete de uygulanabilir (TCK 60/2). Malı tehlikede olan kişi davaya katılırsa iyi niyetini gösteren belgeleri sunabilir, tanık dinletilmesini isteyebilir ve katılan sıfatıyla kararı kanun yoluna götürebilir. Ceza mahkemesi tazminata hükmetmediği için malen sorumluluk, ceza davasında bir tazminat borcu doğurmaz; zarar tartışması hukuk mahkemesinde yapılır. Aracınıza el konulduysa süreci aracıma el konuldu, müsadere edilir mi, katılmanın usulünü davaya katılma nedir yazısı anlatıyor.

Örnek

Bir kişi, bir şirketten kiraladığı araçla uyuşturucu madde taşırken yakalanır ve araca el konulur. Kiralama şirketinin olaydan haberi yoktur. Şirket davaya katılarak kira sözleşmesini ve aracı olağan ticari faaliyeti içinde kiraladığını gösteren belgeleri sunar. Mahkeme şirketin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu kabul ederse araç müsadere edilmez, sahibine iade edilir.

Sık karıştırılan

Malen sorumlu ile suçtan zarar gören karıştırılır. Suçtan zarar gören, suç nedeniyle zarara uğramış kişidir; malen sorumlu ise suçtan değil, verilecek hükümden zarar görme tehlikesi taşıyan kişidir. İkisi de davaya katılabilir, ama dosyadaki çıkarları farklıdır.